एवं कदाचित् भगवतः कथायाः व्रतम् यः आचरति, स तु स्त्रीभिः रजस्वलाभिः, पतितैः, म्लेच्छैः, पाखण्डिभिः, द्विजद्वेषिभिः, वेदविरोधिभिः च सह संवादं न कुर्यात्। तस्य व्रतधारिणः सत्यं, शौचं, दया, मौनं, सरलता, विनयः, उदारता च मनसि आचर्याः। दरिद्रः, क्षयग्रस्तः, रोगयुक्तः, दीनः, पापकर्मनिष्ठः, अपुत्रः, मोक्षकामः च एतां कथां श्रोतुम् अर्हति। स्त्री अपुत्रा, मृतपुत्रा, वन्ध्या, पुत्रनष्टा, गर्भपातप्राप्ता वा, सा अपि एतां कथां श्रद्धया श्रोतुम् अर्हति। यथा विधिना एते जनाः कथां शृण्वन्ति, तथा तस्य श्रवणेन अक्षयम् पुण्यं लभ्यते; एषा दिव्या उत्तमा कथा कोटियज्ञफलप्रदा। एवं व्रतम् सम्पाद्य, तस्य समापनं क्रियेत, यथा फलकामाः जनमाष्टमीव्रतम् समापयन्ति। किं तु दीनभक्तानां विषये, समापनकर्मणि बाध्यता नास्ति; तेषां श्रवणमात्रेण, कामरहितैः वैष्णवैः, शुद्धिः सम्पद्यते। कथायाः यज्ञे समाप्ते श्रोता: ग्रन्थं वक्तारं च भक्त्या पूजयन्ति। ततः तुलसीमालाः श्रोतृभ्यः दत्ताः, मधुरं कीर्तनं मृदङ्गतालैः सह गायन्ति। जयध्वनिः, नमस्कारवचनानि, शङ्खनादः च क्रियन्ते; धनं, अन्नं च ब्राह्मणेभ्यः, भिक्षुकैः च दत्तव्यम्। श्रोता यदि विरक्तः, तदा अन翌दिने गीतवाद्यादि आयोज्यं; यदि गृही, तदा कर्मशुद्ध्यर्थं होमः कर्तव्यः। प्रत्येकं श्लोकं यथायोग्यं पायसं, मधु, घृतं, तिलं च मिश्रितं दातव्यम्, विशेषतः दशमस्कन्धे। अन्यथा, गायत्र्या मन्त्रेण होमः, एकाग्रचित्तया कर्तव्यः, यतः पुराणस्य तत्त्वं परमात्मनः एव। यदि होमं कर्तुं न शक्यते, तदा यः बुद्धिमान्, तस्य द्रव्यं अन्येभ्यः दद्यात्, तद् फलप्राप्त्यर्थं, दोषविघ्ननिवारणाय च। दोषशमनाय सहस्रनामस्तोत्रं पठेत्; तेन सर्वं सिद्ध्यति, यतः ततः श्रेष्ठं किमपि नास्ति। अनन्तरं द्वादश ब्राह्मणान् पायसेन, मधुना च तर्पयेत्, सुवर्णं, गोः च दत्वा व्रतम् समापयेत्। यदि समर्थः, तदा त्रिपलपरिमाणं सुवर्णसिंहम् निर्माय, तत्र सुलेखनया लिखितं ग्रन्थं स्थापयेत्। तं यथायोग्यं, आमन्त्रणादि विधिना, वस्त्र, भूषण, गन्धादिभिः, यत्नेन, यः संयतात्मा पूज्यः, तं सम्मान्येत्। यः बुद्धिमान् एतत् गुरवे ददाति, स संसारबन्धात् विमुक्तः भवति; एवं विधिना कर्मसम्पादनात् सर्वपापानि नश्यन्ति। एषः पुण्यः श्रीमद्भागवतपुराणः फलप्रदः; धर्मार्थकाममोक्षप्राप्त्यर्थं साधनम्—नात्र सन्देहः। कुमाराः ऊचुः—एवं सर्वं उक्तम्; किं श्रोतुम् इच्छसि? यतः श्रीमद्भागवतम् एव भोगमोक्षयोः प्रदायकम्। सूतरः ऊचुः—एवं उक्त्वा, ते महात्मनः भगवतकथां पापनाशिनीं पुण्यां भोगमोक्षप्रदां च शृण्वन्ति। सप्तदिनानि सर्वे संयतचित्ताः यथाविधि शृण्वन्ति, ततः परमेश्वरं सुरश्रेष्ठं स्तुवन्ति। तस्य अन्ते ज्ञानवैराग्यभक्तिबलम् उत्कर्षं प्राप्तम्; यौवनश्रीः सर्वेभ्यः मोहिनी अभवत्। नारदः स्वकार्यं सिद्ध्वा, स्वकामं पूरयित्वा, परमसुखाभिभूतः, रोमाञ्चिताङ्गः अभवत्। तदा, भक्त्या कथा श्रुत्वा, श्रीनारदः, भगवत्प्रियः, अञ्जलिं कृत्वा, स्नेहगद्गदया वाचा, तान् सम्बोधयति। नारदः ऊचुः—धन्योऽहं, कृपानिधयः, अद्य अहं हरिं, सर्वपापहरं, प्राप्तवान्। सर्वेषु धर्मेषु, श्रवणम् एव उत्तमं मन्ये, यतः केवलं श्रवणेन वैकुण्ठनिवासं कृष्णं लभ्यते। सूतरः ऊचुः—एवं श्रीनारदः वदति, तदा योगिश्रेष्ठः शुकः तत्र आगतः, विचरन्। तस्मिन् समये, षोडशवर्षीयः व्यासपुत्रः, ज्ञानसागरचन्द्रः, उपस्थितः; कथासमाप्तौ, स्वसिद्ध्यां तुष्टः, स्नेहेन भागवतं शान्तया वाचया पठितुम् आरभते। तं दृष्ट्वा, सभायाः जनाः, तस्य परमतेजः अनुभूय, शीघ्रं उत्तमासनं ददुः; देवर्षिः स्नेहेन सम्मान्य, सुखासीनः, उक्तवान्—'मम शुद्धवचनानि शृणु।' श्रीशुकः ऊचुः—भागवतम् कल्पतरुं फलम्, शुकमुखामृतस्रवणम्; भो रसज्ञाः, पुनः पुनः भागवतसारं पिबत। अत्र श्रीमद्भागवते, व्यासमहर्षिणा रचिते, सर्वकपटनिर्द्यः धर्मः त्यक्तः; शुद्धहृदयानां, निरसूयायाः, हितं तत्त्वं प्रकाश्यते, त्रिविधतापविनाशकं; अन्यग्रन्थानां आवश्यकता नास्ति; अत्र भगवान् श्रवणोत्सुकानां हृदि साक्षात् बद्धः। श्रीमद्भागवतपुराणं पुराणरत्नम्, वैष्णववित्तम्; तत्र परमपरिशुद्धं ज्ञानं गीयते; निष्क्रियं ज्ञानं, तत्त्वबुद्ध्या, वैराग्यभक्तिसहितम्, प्रकाश्यते; श्रवणपठनमननैः भक्त्या मोक्षः लभ्यते। स्वर्गे, सत्यलोके, कैलासे, वा वैकुण्ठे, अत्र रसः न लभ्यते; अतः, भाग्यवन्तः, सर्वदा पिबत, न त्यजेत्। सूतरः ऊचुः—एवं बादरायणः सभायाम् उक्तवान्, तदा हरिः प्रह्लादबलिउद्धवार्जुनादिभिः परिवृतः तत्र आगतः; देवर्षिः तं च तद्भृत्यान् पूजयति। हरिं तेजस्विनं, उत्तमासने स्थितं दृष्ट्वा, अग्रे स्तवनं आरभन्त; तदा शिवः पार्वत्याः सह, ब्रह्मा पद्मासनस्थः, तत्र स्तवनदर्शनाय आगतः। प्रह्लादः कर्णतालम्, उद्धवः घंटाम्, देवर्षिः वीनां, गीतकुशलः, अर्जुनः गीतनायकः अभवत्; इन्द्रः मृदङ्गम् वादयन्, 'जय जय, कुमाराः, स्तवने कुशलाः' इति शंसन्; अग्रे व्यासपुत्रः, शुकः, प्रवाहेण पाठम् अकरोत्। मध्यस्थे, हरिशिवब्रह्मणः त्रयः, सर्वश्रेष्ठभक्तेषु नटनिभः, संयुक्तं नृत्यम् अकरोत्; तद् अद्भुतं स्तवनं दृष्ट्वा, हरिः प्रसन्नः अपि, इदं वचनम् अब्रवीत्। 'मम भक्त्या यथेष्टं वरं याचध्वम्; कथास्तवनैः अहं अद्य प्रसन्नः।' तस्य वचने श्रुत्वा, ते, प्रेमस्निग्धाः, हर्षेण हरिं सम्बोधयन्ति।