यो भगवान् हरिः, यः अस्य विश्वस्य आदिमध्यान्तदर्शी, अव्यक्तस्य, जीवस्य, ईश्वराणां च स्वामी, सृष्ट्वा इदं जगत् तदन्तः प्रविश्य, मुनिभिः पालयति, तमेव प्राप्त्वा देही स्वप्ननिद्रायां पक्षिरिव स्वं नीडं त्यजति—स एवैकः, जन्मरहितः, निर्भयः, सदा ध्याननीयः। एवं वेदास्तुतयः समाप्ताः। ततः राजा पप्रच्छ—"देवानां, असुराणां, मनुष्याणां च मध्ये ये अशुभमपि शुभमिव पूजयन्ति, ते प्रायः धनाढ्याः राजानः, न तु लक्ष्मीपतिहरेः भक्ताः। अस्माकं महदत्र संशयं जातम्—कथमेतद् भवति यत् द्वयोरपि विरुद्धस्वभावयोः ईश्वरयोः पूजनात् विपरीतं फलमवाप्यते?" श्रीशुक उवाच—"शिवः सदा शक्तिसंयुक्तः, सत्त्वरजस्तमोगुणैः आवृतः, त्रिधा स्थितः। तस्मात् षोडशविधा विकाराः उत्पन्नाः, सर्वरूपधारी सन् सर्वावस्थां प्राप्नोति। हरिः तु साक्षात् गुणातीतः, परः पुरुषः, प्रकृतेः परः, साक्षी, उपद्रष्टा च; तं पूजयित्वा जनः गुणैः विमुच्यते। यदा अश्वमेधयागाः उपरमिताः, तदा तव पितामहः धर्मान् भगवतः शुश्रूषुः सन् अच्युतं पप्रच्छ। श्रीभगवानपि तस्य भक्त्या तुष्टः, मानवानां श्रेयसे वचः प्रोवाच—यदुवंशसम्भवः सः।" श्रीभगवानुवाच—"यदा अहं कस्यचित् विशेषानुग्रहम् इच्छामि, तदा तस्य धनं शनैः हरामि; ततो बान्धवाः अपि तं त्यजन्ति, सोऽपि दुःखितः दुःखं प्रपद्यते। यदा सः प्रयत्नेषु विफलः, धनलाभे च निराशः, मदीयान् भक्तान् सखित्वा मम कृपां लभते। तत् परमं सूक्ष्मं ब्रह्म, केवलचेतनरूपम्, नित्यम् अनन्तम्—आत्मत्वेन ज्ञात्वा पण्डितः संसारात् मुच्यते। अतः, मां दुराराध्यं ज्ञात्वा जनाः अन्यान् पूजयन्ति; तत्र शीघ्रलभ्यदानसमृद्ध्या मद्यपाः गर्विताः सन्तः, पुनः अधिकं वाञ्छन्तः, मां अवज्ञाय स्वच्छन्दं वर्तन्ते।" श्रीशुक उवाच—"वरदोषप्रदातॄणां मध्ये ब्रह्मा, विष्णुः, शिवः च—एषु, शिवः शीघ्रं वरं वा शापं वा ददाति, ब्रह्मा न तत्र शीघ्रं करोति, अच्युतः कदापि न त्वरया ददाति। पुराकल्पे एकः वृत्तान्तः श्रूयते—वृकासुराय वरं दत्त्वा गिरिशः क्लेशमवाप। असौ वृकः नामासुरः, शकुनिपुत्रः, मार्गे नारदं दृष्ट्वा, दुर्मतिः सन् तान् त्रीन् देवतानां मध्ये शीघ्रतुष्टिं पप्रच्छ। तेन नारदेन प्रोक्तम्—'गिरिशम् एव त्वं शीघ्रं याहि; सः स्वल्पगुणदोषेऽपि तुष्यति कोप्यति च।' यथा सः रावणबाणयोः स्तुत्या तुष्ट्वा अतुलबलं दत्त्वा, तौ च महान् क्लेशमवापतुः। तेन उपदेशेन त्वरया सः असुरः हराय स्वमांसं हुत्वा अग्निवत् तुष्टिं प्रार्थयामास। सप्तमे दिवसे, देवस्य साक्षात्कारे न लब्धे, निराशः सः तीक्ष्णधारेण स्वमस्तकं छित्त्वा, केशान् स्नात्वा, तस्मिन् पुण्ये स्थले अपातयत्। तदा दयामयः धूर्जटिः, वह्नेः शिखायाः प्रभवेव, बाहुभ्यां गृहित्वा तं स्पर्शं न कर्तुं ददौ, स्वरूपं च शोभनतरं पुनः दत्तवान्। तेनोक्तम्—'अलम् अङ्गल! यं त्वं इच्छसि वरं वृणीष्व; अहं तुष्टः। जलमपि समर्पितं मया स्वीकृतम्, त्वया तु अत्यधिकं क्लेशमकुर्वन् व्यर्थमेव।' सः दुष्टात्मा देवात् तं वरं याचितवान्—'यस्य मस्तके मम हस्तस्पर्शः स्यात्, तस्य मृत्युर्भवेत्।' इति। तदाकर्ण्य, रुद्रः अप्रसन्नोऽपि सस्मितं 'ओम्' इति वरं दत्तवान्, इव विषं सर्पाय दद्यात्। ततः असौ दानवः वरं परीक्षितुम् इच्छन् स्वहस्तं शम्भोः मूर्धनि स्थापयितुं चकार; शिवः स्वकृतात् विह्वलः, त्रस्तः सन्, पालयितुं प्रचक्रमे। सः असुरः तं पृष्ठतः धावन्, शिवः कम्पमानः त्रस्तः, दिवं, पृथ्वीं, दिशः, जलानि च गत्वा पलायितः। देवेश्वराः उपायाभावात् मौनिनः आसन्; ततः सः वैकुण्ठं, तमसः परं तेजोमयं धाम, जगाम। तत्र नारायणः स्वयम् वर्तते—संन्यासिनां, शान्तानां, दण्डत्यागिनां परमगम्यः, यत्र गत्वा पुनर्नावर्तन्ते। तं तु क्लेशितं दृष्ट्वा, भगवान् पापविनाशनः, योगमायया ब्रह्मचारिणं रूपं कृत्वा, दूरात् आगत्य, मेखलाजिनदण्डधारी, अग्निसमतेजाः, कुशहस्तः, विनयपूर्वकं प्रणम्य, तं सान्त्वयामास। भगवानुवाच—'शकुनिपुत्र! त्वं क्षीणः दृश्यसे, किं दूरादागतः? किंचित् विश्रान्तिं कुरु; आत्मा हि सर्वकामदः। यदि तव कार्यं न गूढं, तर्हि ब्रूहि; सामान्यतः जनाः अन्यैः स्वार्थसिद्धिं कुर्वन्ति।' श्रीशुक उवाच—एवं भगवता अमृतवचोभिः पृष्टः, सः क्लेशविस्मृतः, यथावृत्तं सर्वं तस्मै न्यवेदयत्। ततो भगवानुवाच—'यदि एवं, न वयं तस्य वचः शंसामः—यः दक्षशापात् पिशाचपतित्वं प्राप्तः। यदि तत्र श्रद्धा अस्ति, दानवश्रेष्ठ, तर्हि शीघ्रं स्वमस्तके हस्तं स्थापय; तदा स्याद् प्रमाणम्। यदि शम्भोः वाक्यं मिथ्या, तर्हि तम् अनृतवक्तारं त्यज; अनृतवक्ता न पुनः अनुकरणीयः।' एवं भगवता चातुर्ययुक्तैः वाक्यैः मोहितचित्तः, सः मूढः स्वमस्तके हस्तं न्यधत्त। ततः तस्य शिरः विदारितम्, पतितः च, गोवधवत् सहसा, दिवि जयः, नमः, साधु इति शब्दाः अभवन्। पुष्पवृष्टिः अपि अभवत्, दुष्टवृकासुरे निहते, देवाः, ऋषयः, पितरः, गन्धर्वाश्च प्रमोदिताः, शिवः च क्लेशात् विमुक्तः। तदा परमपुरुषः गिरिशं मोचितं प्रोवाच—'महादेव, भगवन्, एषः पापात्मा स्वदोषेणैव नष्टः।