एकदा, भगवद्भावनायाः महान् व्रतं कर्तुम् इच्छन्, तत्र व्रतधारी प्रत्येकदिनं ब्रह्मचर्यम् आचरन्, भूमौ शयानः पर्णेषु भोजनं कुर्वन्, कथा समाप्त्याः पश्चात् एव अन्नं गृह्णन्, एवं सततं आचरितव्यम्। व्रतधारी विभक्तमाषं, मधु, तैलं, गुरु-आहारं, अशुद्धं च शुष्कं च सर्वथा त्यजेत्। कामं, क्रोधं, मदं, अहंकारं, मात्सर्यं, लोभं, कपटं, मोहं, द्वेषं च दूरं कुर्यात्। कथाव्रतधारी वेदज्ञातां, वैष्णवान्, ब्राह्मणान्, गुरून्, गोः, व्रतधारिणः, स्त्रियः, राजानः, महात्मानः च निन्दां न कुर्यात्। स्त्रीणां रजस्वलानां, पतितानां, विदेशिनां, पतितानां, वेदबाह्यानां, द्विजद्वेषिणां, वेदविरोधिनां च सह संवादं न कुर्यात्। सत्यम्, शौचम्, दया, मौनम्, सरलता, विनयः, मनसः उदारता च आचरितव्या। दारिद्रः, कृशः, रोगी, दीनः, पापकर्मनिष्ठः, अपुत्रः, मोक्षकामः च एषां कथां श्रोतव्यान्। स्त्री अपुत्रा, पुत्रनाशिता, वन्ध्या, पुत्रवियोगिता, गर्भनाशिता च सावधानं कथां श्रोतव्या। यदा एषां विधिना कथा श्रूयते, तदा अक्षयः पुण्यः लभ्यते; एषा दिव्या उत्तमा कथा कोटियज्ञफलप्रदा। एवं व्रतं समाप्य, यथा फलार्थिनः जन्माष्टमीव्रतं समापयन्ति, तद्वत् समापनं कर्तव्यम्। ये दारिद्राः, भक्ताः, तेषां समापनकर्मणि विशेषः नास्ति; तैः केवलं श्रवणेन, निष्कामवैष्णवत्वेन, शुद्धिः लभ्यते। कथायाः यज्ञे समाप्ते, श्रोतृभिः ग्रन्थः वक्ता च भक्त्या पूजनीयौ। ततः तुलसीमालाः श्रोतृभ्यः दातव्या, मधुरं कीर्तनं मृदङ्गतालवाद्यैः कर्तव्यम्। जयध्वनिः, नमस्कारवचनानि, शङ्खध्वनिः च आयोजनीयम्; विप्राणां भिक्षुणां च धनं अन्नं च दातव्यम्। यदि श्रोता विरक्तः, तदा अन翌दिने गानवाद्यं कर्तव्यम्; गृही तु कर्मशुद्ध्यर्थं होमं कुर्यात्। प्रत्येकश्लोकस्य विधिनाः पायसं मधु घृतं तिलं च मिश्रितं तत्तत्क्रमेण दातव्यम्, विशेषतः दशमस्कन्धे। अथवा गायत्रीमन्त्रेण यत्नेन होमं कर्तव्यम्, यतः पुराणस्य तत्त्वं परमात्मनः समं। यदि होमं कर्तुं न शक्यते, तदा यः बुद्धिमान्, होमद्रव्याणि अन्येषां दत्वा, तस्य फलम् अवाप्नोति, दोषानां, न्यूनाधिकानां च निवारणाय। दोषशान्त्यर्थं भगवतः सहस्रनाम्नां पाठः कर्तव्यम्; तेन सर्वं फलप्राप्तम्, यतः ततः श्रेष्ठं नास्ति। तदनन्तरं द्वादशविप्रान् पायस-मधुना भोजयेत्, सुवर्णं गोः च दत्वा व्रतं समापयेत्। यः समर्थः, तेन त्रिपलप्रमाणेन सुवर्णसिंहः निर्मितः, तत्र सुन्दरवर्णनया लिखितं ग्रन्थं स्थापयेत्। विधिवत् आमन्त्रणाद्यैः, द्रव्यैः, वस्त्रैः, भूषणैः, गन्धादिभिः, यः संयतात्मा पूज्यः, तं पूजयेत्। यः बुद्धिमान् एतत् गुरवे ददाति, स संसारबंधनात् विमुक्तः भवति; एवं विधिना कृत्यपारायणेन सर्वपापानि नश्यन्ति। एषः शुभः श्रीमद्भागवतपुराणः फलप्रदः; धर्मार्थकाममोक्षप्राप्तये साधनम्—नास्ति संशयः। कुमाराः ऊचुः—एवं सर्वं उच्यते; किं अन्यत् श्रोतुम् इच्छसि? यतः श्रीमद्भागवतः स्वयं भोगमोक्षप्रदः। सूतः ऊचुः—एवं उक्त्वा तैः महात्मभिः भागवतकथा श्राविता, या सर्वपापनाशिनी, पुण्यदा, भोगमोक्षप्रदा च। सप्ताहं सर्वे संयतचित्ताः विधिवत् श्रोतारः आसन्, ततः परमपुरुषं देवश्रेष्ठं स्तुतवन्तः। तस्यां समाप्तौ ज्ञानवैराग्यभक्तिसामर्थ्यं परमं जातम्; यौवनं सर्वजनानां मोहयन् उदभूत्। नारदः स्वकार्यं सिद्ध्वा, स्वकामं सम्पाद्य, परमसुखे मग्नः, रोमाञ्चिताङ्गः अभवत्। ततः नारदः, भगवत्प्रियः, श्रुत्वा कथां सावधानेन, अञ्जलिं कृत्वा, प्रेमगद्गदया वाचा तान् अभाषत्। नारदः ऊचुः—धन्योऽहम्, कृपायुक्तैः भवद्भिः अनुगृहीतः; अद्य अहं भगवन्तं हरिं, सर्वपापहरं, प्राप्तवान्। सर्वेषु धर्मेषु, श्रवणं श्रेष्ठं मन्ये, हे तपस्विनः, यतः केवलं श्रवणेन वैकुण्ठनिवासं कृष्णं लभ्यते। सूतः ऊचुः—एवं नारदस्य वचनं श्रुत्वा, योगिनां प्रभुः शुकः, तत्र आगतः। तस्य समये, षोडशवर्षीयः व्यासपुत्रः, ज्ञानसिन्धुसुधाकरः, तत्र आगतः; प्रवचनस्य अन्ते, स्वसिद्ध्याय यथायोग्यं, स प्रेम्णा शनैः शनैः भागवतकथां प्रावर्तयत्। तं दृष्ट्वा, सभायाः जनाः तस्य परमतेजः अनुभूय, शीघ्रं उत्तमासनं ददुः; देवर्षिः स्नेहात् तं सम्मान्य, सुखासीनः, 'मम शुद्धवचनानि शृणुत' इति अवदत्। श्रीशुकः ऊचुः—भागवतः वेदकल्पतरोर् मूकफलम्, शुकमुखामृतद्रवसिक्तम्; हे रसज्ञाः, भूमौ सौम्याः, भागवतस्य सारं पुनः पुनः पिबत। अत्र श्रीमद्भागवते महर्षिणा कृतम्, सर्वधर्मप्रपञ्चः परित्यक्तः; शुद्धहृदयानां, निरमर्षाणां कृते। अत्र सत्त्वं हितं प्रतिपाद्यते, त्रिविधदुःखमूलं उन्मूल्यते। अन्येषां शास्त्राणां किम् आवश्यकता? अत्र भगवतः श्रोतृणां हृदयं तत्क्षणं बध्नाति। श्रीमद्भागवतपुराणं पुराणानां किरीटमणिः, वैष्णवानां निधिः; अत्र परमहंसानां शुद्धज्ञानं गीतम्। अत्र निष्कर्मज्ञानं, तज्ज्ञानेन, वैराग्येन, भक्त्या च सह प्रकाशितम्; श्रवणपठनमननैः भक्त्या मुक्तिः लभ्यते। स्वर्गे, सत्यलोके, कैलासे, वा वैकुण्ठे, एषा रसं न लभ्यते; अतः, हे भाग्यवन्तः, सदा पिबत, न त्यजेत्। सूतः ऊचुः—एवं बादरायणः सभायाम् उक्तवान्, तदा हरिः तत्र प्रकटः अभवत्, प्रह्लादबलिउद्धवार्जुनादिभिः परिवृतः; देवर्षिः तं तद्भृत्यान् च सम्मान्य।