भगवान् श्रीकृष्णः तत्र उपविष्टः ब्राह्मणं प्रति स्नेहेन तथा श्रद्धया भाषते स्म—“अत्र सर्वेषु प्राणिषु ब्राह्मणः जन्मतः श्रेष्ठः; किं पुनः स यः तपसा, विद्यया, तुष्ट्या च युक्तः, विशेषतः मयि भक्तिमान्। इयं चतुर्भुजा मम रूपा न तावत् प्रियं, यथा ब्राह्मणाः प्रिया मे; त्वं हि ब्राह्मण वेदात्मा, सर्वदेवतात्मा चाहम्। ये तु मूढधीः, ये मां, गुरुं, ब्राह्मणं, आत्मानं च पूजाकाले केवलं बिम्बवत् पश्यन्ति, ते न मां जानन्ति, ते चासूयवतः, तिरस्कृत्य मां पश्यन्ति। यः ब्राह्मणः मदीयया दृष्ट्या सर्वं चराचरं जगत्, तस्य हेतून् च, मम रूपत्वेन मनसि पश्यति, स एव ज्ञानी। तस्मात्, हे ब्राह्मण, मयि श्रद्धां कृत्वा एतान् ब्राह्मणर्षीन् पूजय; एवं पूजितोऽहं भवामि, नान्यथा, अपि सम्पद्भिः महता च। एवं भगवान् निर्दिष्टवान्, मिथिलाधिपः तान् श्रेष्ठान् ब्राह्मणान् श्रीकृष्णसहितान् आत्मवत् पूजयामास, परं पदं च प्राप। एवं भगवतः भक्तवत्सलस्य भक्त्यपेक्षिणः, तत्र स्थित्वा धर्मोपदेशं कृत्वा, पुनः द्वारकां प्रत्यागमनमभूत्। एवं षट् षष्टितमे अध्याये ‘श्रुतदेववरो नाम’ समाप्तिः अभवत्, श्रीमद्भागवतमहापुराणे परमहंससंहितायाम् दशमस्कन्धस्य उत्तरार्धे। अथ श्रीपरीक्षित् उवाच—“हे ब्राह्मण, यत् अनिर्वचनीयम्, निर्गुणं ब्रह्म, तत्र गुणात्मिका वेदाः कथं प्रवर्तन्ते? सच्चासद्विलक्षणे तस्मिन् वेदानां प्रवृत्तिः कथं?” श्रीशुक उवाच—भगवान् प्रजासृज्य बुद्धीः, इन्द्रियाणि, मनः, प्राणांश्च, विषयार्थं, व्यवहारार्थं, आत्मनः स्वार्थं, अनात्मभावार्थं च निर्ममे। एषा हि ब्रह्मोपनिषत्, या प्राचीनैः पितृभिः धृता; यः श्रद्धया धारयति, सन् अपि किंचन, स एव श्रेयः प्राप्नोति। अत्र ते नारायणमयां श्लोकां, नारदनारायणयोः संवादं च कथयिष्यामि। कदाचित् नारदः भगवत्प्रियः, लोकान् सञ्चरन्, नारायणस्याश्रमं गत्वा तं सनातनऋषिं द्रष्टुम् अगच्छत्। स हि भारतभूमौ जनानां कल्याणाय, शुभाय च, युगादौ धर्मतपोज्ञानशमसम्पन्नं तपः अकरोत्। तत्र कलापग्रामवासिभिः मुनिभिः परिवृतः, नारदः प्रणम्य, तं पप्रच्छ, कुरुश्रेष्ठ। तस्मै भगवान् उक्तवान्, श्रूयमाणेभ्यः ऋषिभ्यः, तद् ब्रह्मविद्यां या प्राचीनजनलोकवासिभिः धृता। भगवान् उवाच—कदाचित् जनलोके ब्रह्मयज्ञः अभवत् स्वायम्भुवकुलोत्पन्नैः; तत्र मनसैव सृष्टैः ब्रह्मचारिभिः ऋषिभिः सह। यदा त्वं श्वेतद्वीपं गत्वा तस्य अधिपतिं द्रष्टुम् अगम्यः, तदा तत्र ब्रह्मविद्या विवृता, यत्र वेदाः विश्राम्यन्ति; स एव प्रश्नः यं त्वं मां पृच्छसि। ते च समाना एव विद्या-तपः-आचार-सम्पन्नाः, समधनाः, समशत्रुमित्राश्च; केचिद् उपददुः, अन्ये शुश्रूषवः। श्रीसनन्दन उवाच—सः सृष्टिं स्वाम् आत्मनि संहृत्य, शक्तिभिः सह शयाने, अन्ते वेदाः तम् लिङ्गैः प्रबोधयन्ति, इव जाग्रतये। यथा सूताः राजानं शयायां प्रातर् वीर्यगाथाभिः जागरयन्ति, तथा परिचारकाः तम् उत्तमाश्लोकैः प्रबोधयन्ति। वेदाः ऊचुः—“जय जय! अजोऽजित, गुणैः सम्पादितान् दोषान् त्यज; त्वं स्वभावतः सर्वशक्तिसम्पन्नः। अव्यक्तव्यक्तयोः सर्वशक्तिप्रबोधः त्वमेव; वेदाः त्वां कदाचिद् अनुसरन्ति, परन्तु त्वं स्वमायया यदा विचेष्टसे, तदा तव पारं न गच्छन्ति। इदं विशालं विश्वम्, यत् दृश्यते सत्तया, बुद्धिमद्भिः अन्ततः असारमेव, यथा मृत्पिण्डे विकाराणाम् उदयास्तमयौ; तस्मात् मुनयः मनः-वाक्-कर्माणि त्वयि एव निधाय, त्वां एव चरमं पश्यन्ति; तर्हि नरपदानि अपि कथं सत्तया स्युः? एवं त्रैलोक्यनाथ, ये तव कथारसामृतसिन्धौ निमग्नाः, सर्वमलापहाय तपांसि परित्यजन्ति; किमुत ये कालकामनिरपेक्षाः, तव धाम्नि स्थित्वा, अखण्डानन्दमयम् अनुभवन्ति? यथा प्राणाः शरीरं धारयन्तः अपि तव इच्छया चरन्ति, तथा महाभूतानि अग्न्यादीनि तव प्रसादेन अण्डं ससृजुः; अन्नादिप्रभृतयः तवैव स्वरूपम्, त्वं तु सत्-असत्-अतीतः, शेषं तव अमृतत्वम्। ये तु अल्पदृष्टयः, ऋषिषु अधममार्गान् पूजयन्ति, हृदयं मार्गमिव ध्यायन्ति; तत्र, अनन्त, तव परमं पदं शिरसि उदेति, यत्र प्राप्ताः पुनः मृत्युमुखे न पतन्ति। त्वं विविधेषु आश्चर्यरूपेषु गर्भेषु कारणतया प्रविश्य, क्रियाफलानुसारं अग्निवत् प्रकाशसे; किन्तु ये अहङ्काररहिताः, तव परमं धाम एकरूपेण अनुभवन्ति; शुद्धचित्ताः त्वां एकरसं समनुसरन्ति, विविधता परित्यज्य। एषु तव सृष्टेषु शरीरेषु, अन्तर्बहिषु, त्वमेव पुरुषः, सर्वशक्तिधरः, सर्वत्र व्याप्य स्थितः; तस्मात्, मनुष्यमार्गं वेदान्तं च परीक्ष्य, मनीषिणः त्वां भूमौ पादौ पूजयन्ति, त्वय्य एव श्रद्धाम् स्थापयन्ति। ये अपि आत्मतत्त्वं ज्ञातुम् इच्छन्ति, कठिनम् इति मन्यन्ते, ते तव अमृतकर्मसिन्धौ यत्नवन्तः अपि, मोक्षं न वाञ्छन्ति; गृहं त्यक्त्वा हंसवत् भक्तजनसमाजे तव पदपद्मे एव रतिम् इच्छन्ति। तव पन्थानम् अनुसृत्य, एषां देहिनां समूहः स्वजनमित्रप्रियादीन् इव चरति; यदा त्वयि एव प्रियतमे आत्मनि प्रवर्तन्ते, तदा सिद्धिम् लभन्ते; हन्त, ये मिथ्योपासनया आत्मनः अहितं कुर्वन्ति, ते दुःखेन भ्रमन्ति, गुरुदेहभारम् वहन्ति, सङ्गात्। ये योगिनः, प्राण-मन-इन्द्रियनिग्रहसम्पन्नाः, स्थिरयोगेन हृदि त्वां पूजयन्ति, तेभ्यः शत्रवः अपि स्मृत्या त्वां प्राप्नुवन्ति; योषितः अपि, येषां चेतः फणिपतिसङ्गे लीनम्, तथा वयं च, त्वत्पादामृतरसास्वादात् तुल्याः स्मः। कः खलु अत्र तव आदिम् अन्तं वा मार्गं वा वेद? यस्मात् ऋषिः उत्पन्नः, देवाः चानुयान्ति; तस्मात्, स न सन्, नासन्, न उभयं, न कालपरिच्छिन्नः; यदा सः एवं शयितः, तदा न वेदाः न शास्त्राणि तं गच्छन्ति। ये आत्मानं जायमानं, म्रियमानं, देहात् भिन्नम् वा वदन्ति, ते मूढाः केवलम् अवभासमात्रं स्मरन्ति; पुरुषः गुणमय इति या बुद्धिः, सा अपि अज्ञानात्; त्वयि च, त्वत्तः परे च, तादृशं विज्ञानं न विद्यते। यथा सुवर्णम् अनेकविकाररूपेण अपि, तत्त्वदर्शिभिः न परित्यज्यते, तथा आत्मदर्शिनः सर्वम् आत्मरूपेण पश्यन्ति, विकारान् न परित्यजन्ति, सर्वं हि त्वया व्याप्यते। ये तव सखायः, सर्वभूतनिलयः, ते मृत्योरपि शीर्ष्णि निर्भयम् चरन्ति; त्वं हि देवान् अपि गोपालक इव गोः, सङ्गृह्णासि; ये त्वया सह सख्यं कुर्वन्ति, ते एव शुद्धाः, न तु ते ये त्वत्तः पराङ्मुखाः। त्वं क्रियाहीनः, स्वतन्त्रः, सर्वशक्तिसम्पन्नः; देवाः जाग्रतः त्वां यथा बाहवः सार्वभौमं सेवन्ते, तथा सेवन्ति; ये लोकस्रष्टारः त्वया नियुक्ताः, ते तव सन्निधौ भीताः प्रवर्तन्ते। चराचरयोः जातयः कारणजन्यसंयोगात् जायन्ते, त्वदनुग्रहेण प्रवर्तन्ते; किं तु, तस्मात् विमुक्ते त्वयि, अन्यः नास्ति, न च द्वितीयः; यथा आकाशं सर्वं धारयन् अपि, अनुपमं शून्यम् एव। यदि देहिनः वास्तवतः अनन्ताः, सर्वगताः च स्युः, तर्हि तेषां नियमनम् न स्यात्; परन्तु एवं नास्ति; यदि च जायमानं अजातात् जातम्, तर्हि तदन्यं न विना त्यक्तुम् शक्यते; सर्वे समाः स्युः; किन्तु एषा बुद्धिः मिथ्या। प्रकृतिपुरुषयोः उभयोः अपि वास्तविकः उत्पत्तिः न स्यात्, यतो हि तौ अजौ; तयोः संयोगात् यत् जायते, तत् अस्थिरम्, जलबुद्बुदवत्; त्वयि, परमेश्वर, एते सर्वनामरूपगुणाः लीयन्ते, यथा नद्यः रसानां सहिताः सागरे। मनुष्येषु ये त्वदीयमायामोहमहानुभावम् अवबुध्य, त्वयि सर्वकारणे चेतः स्थापयन्ति, तेषां भक्तिः अनवरतं वर्धते; कथं तेषां संसारभयम् स्यात्, ये त्वां पालयन्ति, यत्र त्वदीयभ्रुकुट्या अन्याश्रयाणां पुनः पुनः भीः उत्पद्यते, तृणवत्?” एवं श्रीभगवतः वचांसि, वेदानां स्तुतयः, नारायणनारदसंवादः च, मुनिसभायां प्रवृत्तः, मुनिभिः श्रूयमाणः, श्रीशुकदेवेन परीक्षितेः समीपे कथितः।