श्रुतदेवः भगवत्प्रसादात् सर्वाभिलषितार्थसिद्ध्या परमसन्तुष्टः सपरिवारः स्वगृह्यजनैः सह तेनैव जलसेकं कृत्वा स्नानं चकार। ततः स फलैः, सुरभिभिः मूलैः, शुद्धजलेन, मृत्तिकया, गोविकृतिभिः, तुलस्याः पत्रैः, कुशैः, पद्मैः च सम्यक् विधिना सत्कृत्य, सत्क्रियया सत्त्ववृद्धये तमःनाशनाय तान् पूजयामास। तदा स चिन्तयामास—"कथं खलु गृहमूषिककूपे पतितोऽहं, श्रीकृष्णस्य स्वपादरजः सर्वतीर्थनिलयं, एतेषां च ब्राह्मणानां तद्गृहत्वेन, साक्षात्संमेलनमवाप?" इति। अथ तान् अतिथीन् सम्यक् उपवेश्य पूजितांश्च, श्रुतदेवः स्वपत्नीपुत्रबान्धवैः सह समीपमुपेत्य तेषां पादौ स्पृष्ट्वा प्रणनाम। स उवाच—"अद्य भगवाञ्छ्रीमान्, यः स्वशक्तिभिः सृष्ट्वेदं जगत्स्वयमेव तत्र प्रविश्य स्थितवान्, न प्रथममिव मम दृशौ आगतः। यथा शयानः पुरुषः स्वमनेन स्वप्नजगदुत्पाद्य तत्र प्रविश्य तद्विलसति, एवं स भगवान्। ये त्वां शृण्वन्ति, गायन्ति, सेवन्ते, नमन्ति, संवादं कुर्वन्ति च, तेषां विशुद्धचित्तानां हृदि त्वमात्मना प्रकाशसे। यद्यपि हृदि स्थितः, कर्मविक्षिप्तचित्तानां दूर एव; स्वमायया दुर्गमः सन्, गुणासक्तानां न सुलभः। नमोऽस्तु ते परमात्मन्, अन्तरात्मज्ञ, आत्मातीत, मृत्योरपि विभिद्य आत्मानं, कारणाकारणरूपधारिन्, स्वमायापिहितदृष्टे। तस्मात् भगवन्, अस्माकं किं कर्तव्यं, तदुपदिश; हि परमदुःखमेतत्, यदिन्द्रियगोचरातीतः सन् न दृश्यसे।" एवं श्रुत्वा वचः, भगवान् भक्तवत्सलः, प्रणतानां दुःखनाशनः, श्रुतदेवस्य हस्तं स्वहस्तेन गृह्य सस्मितं वाक्यमुवाच—"ब्राह्मण, एते मुनयः तव कल्याणायात्रागताः; ते मम सहचराः, स्वपदरेणुना लोकान् पुण्यन्ति। देवाः, तीर्थानि, पवित्रजलानि च दृष्टिस्पर्शनार्चनैः शनैः शुद्ध्यन्ति, ब्राह्मणश्रेष्ठदृष्ट्या तु तत्क्षणमेव शुद्ध्यन्ति। सर्वेषां प्राणिनां मध्ये ब्राह्मणः जन्मना श्रेष्ठः; किं पुनः तपसा, विद्यया, तुष्ट्या च युक्तः, विशेषतः मद्भक्तः। न मम चतुर्भुजस्वरूपं तावत्प्रियं यथा ब्राह्मणाः; त्वं हि सर्ववेदमयः, अहं च सर्वदेवतामयः। ये तद्विपरीतबुद्धयः, माम्, गुरुम्, ब्राह्मणम्, आत्मानं च पूजाकाले केवलं प्रतिमारूपेण पश्यन्ति, ते दुर्बुद्धयः, असूयकाः, अवमानिनः। यच्चेदं चराचरं विश्वं सर्वकारणं च, ब्राह्मणः मम दृष्ट्र्या सर्वं स्वमनसि मम रूपत्वेन पश्यति। तस्मात् ब्राह्मण, श्रद्धया एतान् ब्राह्मणर्षीन् मां समर्चय; एवं पूजितोऽहं साक्षात्पूजितो भवामि, न तु महोपचारेणापि अन्यथा।" श्रीशुक उवाच—एवं भगवतः उपदेशेन मिथिलाधिपः श्रुतदेवः तान् ब्राह्मणश्रेष्ठान् कृष्णसहितान् आत्मवत्सम्मान्य परमां गतिमवाप्त। एवं भगवत्कृपापात्रः भक्तवत्सलः भगवान्, तत्र किञ्चित्कालं स्थित्वा धर्मोपदेशं कृत्वा, पुनः द्वारकां प्रतस्थे। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे परमंहंससंहितायां दशमस्कन्धे द्वितीयभागे 'श्रुतदेवप्रसादवर्णनं' नाम षण्णवतितमं अध्यायः समाप्तः। अथ श्रीपरीक्षित् उवाच—"ब्रह्मन्, निर्गुणे, अनिर्वचनीये, सच्चासत्स्वरूपे ब्रह्मणि, गुणाधिष्ठिता वेदाः कथं प्रवर्तन्ते?" इति। श्रीशुक उवाच—"भगवान् बुद्धीन्द्रियमनःप्राणान् विषयार्थे, अर्थे, आत्मन्यपि, अनात्म्ये च, सृष्टवान्। एषा वै ब्रह्मण उपनिषद्, या प्राचीनैः पूर्वैः धृता; यः श्रद्धया धारयति, स निःस्पृहः अपि श्रेयः प्राप्नोति। इह ते नारायणमयां श्लोकां, नारदनारायणसंवादं च वक्ष्यामि। कदाचित् भगवान्नारदः लोकान् सञ्चरन्, नारायणस्य तपोवनं गत्वा तं सनातनं मुनिं द्रष्टुमुपागमत्। स यः भारतवर्षे जनहिताय, कल्याणाय च, आदिकालात् धर्मज्ञानशमयुक्तं तपः आचरति। तत्र कलापग्रामवासीभिः मुनिभिः परिवृतः नारदः प्रणम्य तं पप्रच्छ। तस्मै भगवान् सन्निधाय मुनिषु शृण्वत्सु, तद्ब्रह्मविद्यां, या जानलोकवासिभिः प्राचीनैः ऋषिभिः धृता, उवाच। भगवानुवाच—"कदाचित् जानलोके, स्वायम्भुवानां सन्ततिषु, ब्रह्मयज्ञे, मनसोपजैः ब्रह्मचारिभिः ऋषिभिः सह, तव यदा त्वं श्वेतद्वीपं गत्वा तत्रेश्वरं द्रष्टुम्, तदा ब्रह्मविद्या विस्तरशः प्रवर्तिता, यत्र वेदाः विश्राम्यन्ति; तत्रैव त्वया पृष्टं यदिदानीं मां पृच्छसि।" ते ऋषयः समविद्यास्तपःशीलाचाराः, समसंपत्त्यः, समशत्रुमित्राः; केचन प्रवक्तारः, केचन श्रोतारः आसन्। श्रीसनन्दन उवाच—"स भगवान् स्वसृष्टिं स्वशक्तिभिः समारोप्य शयानः आसीत्; तदा वेदाः तं लक्षणैः बोधयन्त्यः, इव प्रबोधयामासुः। यथा स्तुतिपाठकाः राजानं प्रातः शय्यमुपगम्य वीर्यगाथाभिः बोधयन्ति, तथा वेदपारिषदाः तमुत्तमश्लोकगाथाभिः प्रबोधयामासुः।" वेदाः ऊचुः—"जय जय अज, अजित, गुणदोषान् त्यज; त्वमेव स्वभावेन सर्वशक्तिसम्पन्नः। अव्यक्तव्यक्तयोः सर्वशक्तीनां जागरणं त्वमेव; वेदाः तव पृष्ठतः कदाचित् यान्ति, त्वं तु स्वमायया गच्छन् तैः न गम्यसे।" "एतद्विश्वं दृश्यमानं, वस्तुतः विवेकिनां मृषैव, यथा मृत्पिण्डविकाराणां उदयास्तमयौ मृत्स्वभावे एव; तस्मात्सन्तः मनःवाक्कर्माणि तव एव समर्पयन्ति; कथं पृथिव्यां नरपदानि सत्यमन्यथा स्युः?" "एवं त्रैलोक्यनाथ, तव कथारसामृतसिन्धौ निमग्नाः विविक्तसर्वकिल्बिषाः सन्तः स्वीयान् तपांसि त्यजन्ति; किं पुनः तव धाम्नि, कालकामनिरपेक्षे, अखण्डसुखानुभविनः, तव परमं पदं सेवमानाः?" "यथा प्राणाः शरीरं धारयन्तः तव इच्छया चरन्ति, तथैव महाभूतानि अग्न्यादीनि तव अनुग्रहेणाण्डं ससृजुः; अन्नाद्यन्तः सृष्टिक्रमस्तवैव, त्वं तु सतसदतीतः, यदवशिष्टं तवामृतं।" "ये तु अल्पदृष्टयः, मुनिमध्ये हीनमार्गानुप्रपन्नाः, हृदयं पथ इति ध्यायन्ति; तत्र हि सूक्ष्ममध्वा तव परमं पदं शिरस उपरि समुत्थाय, तत्र प्राप्ताः पुनरपि मृत्युमुखं न पतन्ति।" "विविधासु अद्भुतयोनिṣu कारणभूतो भूत्वा प्रविश्य कर्मानुसारं विविधरूपेण दीप्यसे; तथापि ये स्वात्मबुद्धिविनिर्मुक्ताः, तव परमं धाम समं प्राप्नुवन्ति; ते समदर्शिनः त्वां एकरसं, सर्वभेदत्यागिनः, अनुवर्तन्ति।" इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धे सप्तसप्ततितमोऽध्यायः 'वेदगीतो नाम' प्रारभते।