राज्ञा आमन्त्रितः स भगवान् जगतां स्रष्टा मिथिलायां निवसन् तत्र पुरुषेषु स्त्रीषु च शुभदं सौम्यं च वितरन् स्थितवान्। श्रुतदेवः तु परमसन्तुष्टः अच्युतं स्वगृहं यथा जनकः तथा स्वागतं कृतवान्, मुनींश्च प्रणम्य उत्सङ्गं कम्पयन् नृत्यं च अकरोत्। तान् कुसैः गोचर्मणः च उपनयन् आसनं दत्वा, स्वपत्नी सह हर्षेण तेषां पादौ प्रक्षालयन् आदरं च अकरोत्। तेन जलं, हे भागवन्, स्वजनः स्वकुटुम्बः च तद्गृहवासिनः च स्नानं कृत्वा, सर्वकामानां सिद्धौ हृष्टाः अभवन्। फलैः सुरभिभिः मूलैः शुद्धवारिणा मृदया गोसंबन्धैः तुलस्याः कुशैः पद्मैः च तान् पूजयामास, यथाविधि सत्क्रियाः च अकार्षीत्, या गुणवृद्धिं तमःनाशं च कुर्यात्। स च विचारयामास—कथं अहं गृहे मूढकूपे पतितः कृष्णस्य पादरेणुना, यस्य सर्वतीर्थस्थानं, तैः च ब्राह्मणैः, ये तस्य गृहं, साक्षात् संगमं प्राप्तवान्? यदा अतिथयः उपविष्टाः सत्कृताः च, श्रुतदेवः स्वपत्नीपुत्रबान्धवसहितः तेषां पादस्पर्शं कृतवान्। श्रुतदेवः उवाच—अद्य, परमात्मा, यः स्वशक्तिभिः इदं विश्वं स्रष्ट्वा स्वभावेन प्रविष्टवान्, न प्रथमं द्रष्टः। यथा शयाने पुरुषे मनसा स्वप्नं सृज्य तत्र प्रविश्य प्रकाशयति, तथैव सः। ये शृण्वन्ति, भाषन्ति, पूजयन्ति, प्रणमन्ति, साक्षात् संवादं कुर्वन्ति, तेषां शुद्धहृदये त्वं आत्मानं प्रकाशयसि। हृदयस्थः सन् कर्मनिष्ठैः चित्तविक्षिप्तैः दूरस्थः भवसि, गुणासक्तैः च तव स्वशक्त्या दुर्ग्राह्यः। नमः ते परमात्मने, अन्तर्ज्ञानाय, आत्मनः पराय, मृत्योरपि विभेदाय, हेतुमहेतुमद्रूपधारिणे, स्वमायया आवृतदृशे। अतः, भगवन्, अस्माकं दासानां शिक्षां दत्तुम् अर्हसि—किं कर्तव्यं? यतः जनानां परमदुःखं तव इन्द्रियागम्यता। एवं श्रुत्वा भगवान्, प्रणतानां दुःखहरः, तस्य हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा, सस्मितं तं प्रति उवाच। भगवान् उवाच—हे ब्राह्मण, एते महर्षयः तव अनुग्रहाय आगताः, मया सह जगति विचरन्ति, तेषां पादरेणुना जगत् शुद्ध्यति। देवाः, तीर्थानि, पुण्यवारिणः च दृष्टस्पर्शपूजनैः शनैः शुद्ध्यन्ति, किं तु ब्राह्मणश्रेष्ठानां दृष्टिमात्रेण अपि तत्क्षणं शुद्ध्यन्ति। सर्वसत्त्वेषु ब्राह्मणः जन्मतः श्रेष्ठः, तपसा, ज्ञानेन, तुष्ट्या च, विशेषतः मयि भक्त्या यदा, तदा अत्यधिकः। चतुर्भुजस्वरूपं मम ब्राह्मणात् न प्रियं, ब्राह्मणः वेदस्वरूपः, अहं देवस्वरूपः। ये अविज्ञाय, ईर्ष्यया, अनादरेण, गुरुं, ब्राह्मणं, आत्मानं च पूजायां मूर्तिमात्रं पश्यन्ति, तेषां बुद्धिः हीनः। यत् चराचरं विश्वं, तस्य कारणानि च, ब्राह्मणः मम दृष्ट्या मनसा मम रूपं पश्यति। अतः, ब्राह्मण, एते ब्राह्मणमहर्षयः मयि श्रद्धया पूजनीयाः—एवं पूजायां अहं साक्षात् पूजितो भवामि, न अन्यथा, महद्विभवैः अपि। एवं भगवता उपदिष्टः, मिथिलानृपः ब्राह्मणश्रेष्ठान् कृष्णसहितं आत्मन्येकत्वेन पूज्य, परमगतिं प्राप्तवान्। एवं, राजन्, भक्तवत्सलः भगवान् तत्र स्थित्वा, धर्ममार्गं उपदिश्य, पुनः द्वारकां प्रत्यागच्छत्। इति श्रीमद्भागवतपुराणस्य दशमस्कन्धस्य उत्तरार्धे श्रुतदेवस्य अनुग्रहः नाम षट्षष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। अथ वेदानां स्तुतिः—श्रीपरीक्षित् उवाच—हे ब्राह्मण, निर्गुणं, अनिर्वचनीयं ब्रह्मणि, गुणाधिष्ठिताः वेदाः कथं तस्य सत्तासत्ताभ्यां परे कार्यं कुर्वन्ति? श्रीशुकः उवाच—भगवान् बुद्धिं, इन्द्रियाणि, मनः, प्राणान् च सृजति—विषयार्थं, लोककार्यं, आत्मार्थं, अनात्म्याय च। एषा ब्रह्मोपनिषद्, यत् पूरैः आढ्यैः धार्यते, श्रद्धया धारयन्, निर्धनः अपि, कल्याणं प्राप्नोति। तत्र नारायणयुक्तं श्लोकं, नारदनारायणसंवादं च ते कथयिष्यामि। एकदा नारदः, भगवत्प्रियः, लोकान् भ्रमन्, नारायणमुनिं द्रष्टुं कालापग्रामवासिसिद्धैः परिवृतं आश्रमं अगच्छत्। सः भारतभूमौ, लोकहिताय, धर्मज्ञानशमसम्पन्नं तपः कृतवान्, युगारम्भे। तत्र, कालापवासिसिद्धैः परिवृतः, नारदः प्रणम्य, कुरुवर, तं पप्रच्छ। तस्मै भगवान्, ऋषिसंनिधाने, ब्रह्मविद्यां, यत् जनलोकवासिभिः प्राचीनैः धार्यते, प्राह। भगवान् उवाच—एकदा जनलोके स्वायम्भुवानां ब्रह्मयज्ञः अभवत्, तत्र मनःसुतैः ब्रह्मचारिभिः। यदा त्वं श्वेतद्वीपं भगवन्तं द्रष्टुं गतः, तत्र ब्रह्मविद्या विस्तरेण चर्चिता, यत्र वेदाः विश्राम्यन्ति; तत्र एव तव प्रश्नः अभवत्। ते समाना विद्या, तपः, आचार्ये, समसंपत्त्यः, शत्रुमित्राणि च; केचित् प्रवृत्तां विद्याम् अवोचन्, अन्ये शृण्वन्। श्रीसनन्दनः उवाच—सर्वसृष्टिं आत्मन्याविश्य, सः स्वशक्तिसहितः शयनं कृतवान्; तत्र, अन्ते, वेदाः तं लक्षणैः जागरूकं कृतवन्तः। यथा सूताः शयितं राजानं प्रभाते वीर्यगाथाभिः जागारयन्ति, तथैव वेदोपासकाः गुणगुणैः तं स्तुत्वा जागारयन्ति। वेदाः ऊचुः—जय जय! अज, अजय, गुणैः उपार्जितं दोषं त्यज! त्वं स्वभावतः सर्वशक्तिसम्पन्नः; त्वं अव्यक्तव्यक्तजगतां सर्वशक्तिप्रबोधः; वेदाः त्वां कदाचित् अनुवर्तन्ति, परंतु त्वं स्वमायया चलन् तैः दुर्गमः। इदं विशालं विश्वं यत् सत् इव दृश्यते, विपश्चितः अन्ते असारं जानन्ति, यथा मृत्पिण्डस्य विकारोत्पातनिष्पातौ विकारे न, अपि तु मृत्पिण्डे; अतः, मुनयः मनः, वाणी, कर्माणि त्वयि स्थापयन्ति; कथं तर्हि भूमौ पुरुषपदचिह्नानि असत्यम्? एवं, त्रैलोक्यनाथ, मुनयः तव कथामृतसिन्धौ निमग्नाः, यः सर्वमलापहः, तपः त्यजन्ति; किं तु ये कालकामनिरपेक्षाः, तव धाम उपास्य, अखण्डानन्दं अनुभवन्ति। इति कथा।