कः खलु त्यजेत तव पादपङ्कजम्, हे आत्मदः, ये संन्यस्तसर्वसङ्गाः शान्ताः मुनयः त्वदर्चनपरायणाः? त्वं हि यदुकुले मनुष्यभावं गृहीत्वा संसारिणां मध्ये अवतीर्णः, स्वकीर्तिं प्रविस्तार्य त्रैलोक्यदुःखं शमयन् शान्तिं वितरन् चरसि। भगवन् कृष्ण, अक्षुब्धबुद्धे, नारायण, शान्ततपस्विन्, तुभ्यं नमः। भगवन्, त्वं स्वपादरजसा निमेः वंशं पावय, एतेन ब्राह्मणगणेन सह किञ्चित्कालं अस्माकं गेहे निवस। राज्ञा एवं निमन्त्रितः लोकसृष्टिकर्ता भगवान् मिथिलानगर्यां निवसन् तत्र पुरुषस्त्रीणां कल्याणं वितरन् स्थितवान्। तत्र श्रुतदेवोऽपि परमसुखेन अच्युतं स्वगृहं प्राविशत्, जनकवत् मुनिभिः सह प्रणम्य, वस्त्रं चालयन् नृत्यं चकार। स तान् मुनीन् कुशचर्मासनानि समर्प्य, स्वपत्नी सहितः हर्षेण तेषां पाद्यं कृत्वा सत्कृत्य अतिथिसत्कारं चकार। तेन पाद्येन सः स्वजनैः सह स्नात्वा, सर्वकामसमृद्धः हर्षितः अभवत्। सः फलैः सुरभिमूलैः शुद्धतोयेन मृदया गोमये तुलसिदलैः कुशैः कमलैः च तान् पूजयामास, धर्म्यैः क्रियाभिः गुणवृद्धिं तमःनाशं च साधयन्। स चिन्तयामास—कथं खलु अहं गृहेषु पतितः कृष्णसाक्षात्सङ्गमं प्राप्नुवन्, यस्य पादरजः सर्वतीर्थायतनं, एतैश्च ब्राह्मणैः सह, ये तस्य एव गृहं? आसीनान् सत्कृत्य श्रुतदेवः स्वपत्नीपुत्रबान्धवैः सह तेषां पादौ स्पृशन् उपससार। स उवाच—अद्य परमपुरुषः, यः स्वशक्तिभिः जगत्सृष्ट्वा स्वयमेव प्रविशति, न प्रथमं मम दृग्गोचरः जातः। यथा शयानः पुरुषः स्वमनेन स्वप्नजगत्सृष्ट्वा तत्र प्रविश्य प्रकाशयति, एवं सः। ये त्वां शृण्वन्ति, गायन्ति, सेवन्ते, नमन्ति, सख्येन संभाषन्ते, तेषां विशुद्धचित्तेषु आत्मन्येव साक्षात्कुरुषे। त्वं हृदि स्थितोऽपि, कर्मविभ्रान्तचेतसां दूरस्थः; स्वबलात् अगम्यः सन्, गुणासक्तानां न गृह्यसे। नमस्ते परमात्मन्, अन्तरात्मवेदिन्, आत्मातीत, मृत्योरपि विभजन्, कारणाकारणरूपधारिन्, स्वमायागुणाच्छन्नदृष्टे। अतः प्रभो, अस्मान् दासान् अनुशाधि—किं कर्तव्यम्? यतः परमानुष्यानां परमदुःखं एतदेव यत् त्वं इन्द्रियगोचरात् परः। एवं श्रुत्वा भगवाञ्छरणागतदुःखहर्ता तस्य हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा सस्मितं तं प्रत्युवाच। भगवान् उवाच—ब्राह्मण, एते मुनयः तव मङ्गलाय आगताः; ते मया सह लोकान् सञ्चरन्तः स्वपादरजसा तान् शुद्धयन्ति। देवाः, तीर्थानि, पुण्यतोयानि दृष्टिस्पर्शनार्चनैः शनैः शुद्ध्यन्ते, किन्तु ब्राह्मणश्रेष्ठदृष्ट्या तदपि क्षणेन शुद्ध्यति। सर्वेषां प्राणिनां मध्ये ब्राह्मणः जन्मना श्रेष्ठः; तद्वान् तपसा, ज्ञानवता, तृप्तात्मना, विशेषतः मयि भक्तिमता कियानुत्कर्षः! मम चतुर्भुजमूर्तिरपि ब्राह्मणात् न प्रियः; ब्राह्मण, त्वं सर्ववेदमयः, अहं च सर्वदेवतामयः। ये मूढधीः, एतन्मूल्यं न जानन्ति, मात्सर्यदोषात्, मयि, गुरौ, ब्राह्मणे, स्वात्मनि च पूजाकाले केवलं मूर्तिमात्रदृष्टिं कुर्वन्ति। यदिदं चराचरं विश्वं, तस्य सर्वकारणानि, ब्राह्मणः मम दृष्ट्या मनसा ममैव रूपाणि पश्यति। अतः ब्राह्मण, एतान् ब्राह्मणमुनीन् मयि श्रद्धया पूजय; एवं पूजायां अहमेव पूजितोऽस्मि, न तु बहुविभवैः अपि अन्यथा। एवं भगवता उपदिष्टः मिथिलाधिपः कृष्णेन सह ब्राह्मणश्रेष्ठान् आत्मवत् पूजयित्वा परमं पदं प्राप। एवं, राजन्, भक्तवत्सलः भगवान् तत्र किञ्चित्कालं स्थित्वा धर्मोपदेशं कृत्वा पुनः द्वारकां प्रतिनिवृत्तः। इति श्रीमद्भागवतमहापुराणे परमहंससंहितायां द्वितीयस्कन्धे दशमस्कन्धस्य षडशीतितमेऽध्याये 'श्रुतदेवस्य भाग्यवर्णनं' नाम षडशीतितमं अध्यायः समाप्तः। अनन्तरं, श्रीपरीक्षित् उवाच—हे ब्राह्मन्, अनिर्वचनीयातीतब्रह्मणि गुणाधिष्ठिताः वेदाः कथं तस्य सत्-असद्विलक्षणस्य विषयत्वेन प्रवर्तन्ते? श्रीशुक उवाच—भगवान् प्रजाः सृष्ट्वा, तेषां बुद्धीन्द्रियमनःप्राणान् विषयार्थे, लोकसंग्रहे, आत्मनः, अनात्मत्वाय च व्यदधात्। अयं हि ब्रह्मोपनिषद्, पुरातनैः पूर्वैः धार्यते; यः श्रद्धया धारयति, स कृतार्थो भवति, अपि चेदकिञ्चनः। इदानीं अहं ते नारायणसमेतां श्लोकां नारदनारायणयोः संवादं च कथयिष्यामि। कदाचित् भगवत्प्रियः नारदः लोकान् सञ्चरन्, नारायणमुनिं द्रष्टुं तस्याश्रमे प्राविशत्। स हि, भारतभूमौ, लोकानां कल्याणाय धर्मज्ञानशमयुक्तं तपः आदिकाले एव अकरोत्। तत्र कलापग्रामवासिभिः मुनिभिः परिवृतः नारदः प्रणम्य पप्रच्छ, कुरुश्रेष्ठ। तस्मै भगवान् मुनिसंघस्य सन्निधौ, ब्रह्मवादं जनलोकवासिभिः प्राचीनैः प्रतिपादितं, उक्तवान्। भगवाञ्छ्रिये—कदाचित् जनलोके स्वायम्भुवकुलेन ब्रह्मयज्ञः कृतः, तत्र मनसः सुतैः ब्रह्मचारिभिः सह। यदा त्वं श्वेतद्वीपं भगवन्तं द्रष्टुं गतः, तत्रैव ब्रह्मवादः सम्यग्विचारितः, यत्र वेदाः विश्रान्ताः; स एव प्रश्नः यः त्वया अद्य पृष्टः। ते तु समाना विद्यासमाधितपांसि तथा समद्रव्यशत्रुमित्राः; केचित् प्रतिपादयन्ति, केचित् शृण्वन्ति। श्रीसनन्दन उवाच—सः सृष्टिं स्वाम् आत्मन्येव संहृत्य शक्तिभिः सह शयनः स्थितः; तदा चिरात् वेदाः तं स्वलक्षणैः प्रबोधयन्तः इव तं बोधयामासुः। एवं भागवतस्यैतस्य श्लोकपाठः, संवादः, ब्रह्मवादः च, सुसम्प्रदत्तः।