यदा सर्वे तं तेजस्विनं भगवन्तं ददृशुः, तेषां मुखानि प्रमुदितानि बभूवुः। ते सस्मितं ससञ्ज्ञं च प्रणेमुः, ये च पूर्वं केवलं श्रुतपूर्वाः मुनयः, तेऽपि तं ददृशुः प्रणम्य च। मिथिलाधिपतिः बहुलाश्वः श्रुतदेवश्च, विश्वगुरुः स्वयमात्मनः श्रेयसे समागत इति मन्यमानौ, तस्य चरणयोः पतितौ। तौ उभौ, मिथिलापतिः श्रुतदेवश्च, अञ्जलिं कृत्वा दाशार्हं ब्राह्मणैः सहितं समकालमेव स्वगृहे अतिथ्यं कर्तुम् आमन्त्रयामासतुः। भगवान् तयोः भावं विज्ञाय, उभयोः प्रीत्यर्थम्, एकैकस्य गृहम् अगमद्, अन्योन्येन अज्ञातः। बहुलाश्वो महात्मा, दूरात् आगतान्, अपि च दुष्चरितान्, स्वगृहे स्वागतेषु श्रेष्ठासनेषु उपवेश्य, तान् शृण्वन् अभवत्। भक्त्या समृद्धया, हर्षवाष्पाकुलेन हृदया, पादयोः नतवान्, तेषां पाद्येन जगत् शुद्ध्यति इति तद् जलं स्वीकृतवान्। स परिवारः तद् जलं शिरसि कृत्वा, गन्धान् माल्यं वसनानि धूपं दीपं नैवेद्यं गोवृषौ च समर्प्य भगवतां पूजनं चकार। मधुरया गिरा तान् तुष्ट्वा, भगवान् विष्णोः पादौ स्पृशन्, सस्मितः सुखेन तान् उपविष्टान् सम्भाषते स्म। बहुलाश्वो वदति—‘भवान् एव आत्मा, सर्वभूतद्रष्टा, साक्षी च; तव पदाम्बुजस्मरणेन अस्माकं समागमः जातः। स्ववचसां पूर्त्यर्थम्, त्वं स्वयम् अस्मान् दर्शितवान्; त्वद्दासाः एकान्तिनः, लक्ष्म्याः ब्रह्मणः अपि अधिकं प्रियाः इति त्वया उक्तम्। को वा त्यजेत् तव पादपद्मं, यः आत्मदानं विरक्त मुनिभ्यः दत्तवान्? यदुकुले अवतीर्य, त्रैलोक्यदुःखहरः, कीर्तिं प्रसरयन्, त्वं जनानां शमाय स्थितः। नमो भगवते कृष्णाय, अव्ययबुद्धये, नारायणाय, शमधर्मिणे। भगवन्, स्वपदरेणुना निमिकुलं पुण्यं कृत्वा, ब्राह्मणैः सहितः किञ्चित् दिनानि अस्मिन् गृहे वसतु। एवं नृपतेः आमन्त्रणं गृह्य, जगदुत्पत्तिकर्ता भगवान् मिथिलानरनार्याणां कल्याणाय तत्र स्थितवान्। तदनन्तरं, श्रुतदेवः अतीव हृष्टः, अच्युतं स्वगृहे समागतं सन्तुष्ट्या प्रत्यग्रहीत्, मुनिभ्यः प्रणम्य, वाससी कम्पयन् नृत्यति स्म। तान् कूर्पासनेषु अजिनेषु च उपवेश्य, स्वपत्नी सहितः, भक्त्या पाद्यं कृत्वा, अतिथिसत्कारं चकार। तेन जलं स परिवारः, स्वजनाः, स्वगृह्याश्च प्रहर्षेण स्नाताः, सर्वकामसमृद्धिं प्राप्तवन्तः। फलं गन्धमूलं शुद्धं जलं, मृद्, क्षीर, तिल, तुलसी, कुश, पद्मानि च, यथाविधि पूजनं कृत्वा, तमःनाशकं पुण्यं चकार। स चिन्तयामास—‘कथमहम् अन्धकूपगृहे पतितः, कृष्णस्य, यस्य पादरेणु सर्वतीर्थायतनं, ब्राह्मणानां च, साक्षात् गृहं, साक्षात्संगमं प्राप्तवान्?’ तेषां सत्कृतानामुपविष्टानां पादौ सपत्न्यात्मजबान्धवैः स्पृष्ट्वा, श्रुतदेवः उवाच— ‘अद्य, योऽयं पुरुषः परमः, स्वशक्तिभिः विश्वं सृज्य, आत्मनैव प्रविश्य, न प्रथमं मम दृष्टिपथम् आगतः। यथा पुरुषः शयानः स्वमनेन स्वप्नजगद् निर्माय प्रविश्य प्रकाशयति, एवं सः। ये शृण्वन्ति, वदन्ति, उपासते, नमन्ति, सख्येन संभाषन्ति च, तेषां शुद्धचित्तानां हृदये त्वं प्रकाशसे। हृदि स्थितोऽपि, कर्मभिः व्याकुलचित्तानां दुरापः, गुणेषु सक्तानां मायया गूढः, स्वयम् अगम्यः। नमः परमात्मने, अन्तर्यामीने, आत्मातीताय, मृत्योर्यः आत्मानं व्युदस्तवान्, कारणाकाररूपाय, मायाच्छन्नदृशे। अतः भगवन्, किं कर्तव्यम्, तद् नो ब्रूहि; यतो जनानां परमं दुःखं तव इन्द्रियगम्यता।’ इति। शुक उवाच—एवं श्रुतदेववचनं श्रुत्वा, भगवान् शरणागतदुःखनाशनः, तस्य हस्तं स्वहस्तेन गृहित्वा, सस्मितं वाक्यम् अब्रवीत्—‘ब्राह्मण, एते मुनयः तव श्रेयसे आगताः; मया सह विश्वं भ्रमन्ति, पादरेणुना पावयन्ति। देवा, तीर्थानि, आपः च दृष्टिस्पर्शार्चनैः शनैः शुद्ध्यन्ति, किन्तु ब्राह्मणश्रेष्ठदृष्ट्या साक्षात् शुद्ध्यन्ति। सर्वेषु जीवेषु ब्राह्मणः जन्मना श्रेष्ठः; तपसा, विद्यया, तुष्ट्या च, विशेषतः मयि भक्त्या, सः अतिशयेन पूज्यः। मम चतुर्भुजं रूपं न ब्राह्मणात् प्रियं; ब्राह्मणः वेदस्वरूपः, अहं च सर्वदेवतामयः। ये मूढाः, अहं, गुरुं, ब्राह्मणं, आत्मानं च केवलं विग्रहमिव पश्यन्ति, ते द्रव्यपूजायाम् अपि अप्रज्ञाः। यत् किञ्चित् चराचरं, तद् सर्वं ब्राह्मणः मम रूपं मनसा पश्यति। अतः ब्राह्मण, एतान् ब्राह्मणर्षीः मयि श्रद्धया पूजय; एवं पूजितः अहं साक्षात् पूजितो भवामि, नान्यथा, अपि बहुधनैः।' इति। शुक उवाच—एवं भगवता उपदिष्टः, मिथिलानृपतिः, ब्राह्मणश्रेष्ठान् कृष्णसहितान् आत्मभावेन पूजयित्वा, परमां गतिं प्राप्तवान्। एवं, भगवत्कृच्छ्रस्नेहः, भक्तिप्रियः भगवान्, तत्र किञ्चित्कालं स्थित्वा, धर्मोपदेशं कृत्वा, पुनः द्वारकां प्रतस्थे। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायाम् दशमस्कन्धे द्वितीयभागे ‘श्रुतदेवोपाख्यानं’ नाम षट्षष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। श्रीपरिक्षित् उवाच—हे ब्राह्मण, निर्गुणे, अनिर्वचनीये ब्रह्मणि, गुणप्रधानाः वेदाः कथं प्रवर्तन्ते? यः सत्-असत्-विलक्षणः, तत्र तेषां कः व्यवहारः? श्रीशुक उवाच—भगवान्, विषयार्थं, लोकसंग्रहार्थम्, आत्मनः च, अनात्मत्वाय च, बुद्धीन्द्रियमनोवायून् ससर्ज।