शुक उवाच—कृष्णस्य भक्तेषु एकः विशिष्टः ब्राह्मणः श्रुतदेवः नाम आसीत्। स एकान्तभक्तः, सर्वार्थसंपन्नः, शान्तः, बुद्धिमान्, जितेन्द्रियः च आसीत्। स मिथिलायां विदेहनगरे गृही जीवनं कुर्वन्, यदृच्छया प्राप्तमात्रेण तुष्टः, स्वधर्ममेव यथाशक्ति अनुष्ठानं कुर्वन् वर्तते स्म। प्रतिदिनं तीर्थयात्रायै यद् यद् आपद्यते तेनैव सन्तुष्टः, यथोचितं कर्म समाचरन्, अन्यत्र न स्पृहयन् आसीत्। तत्रैव भूमिपः बहुलाश्वः नाम मैथिलः राजा, विनयसम्पन्नः, श्रीकृष्णस्य प्रियः आसीत्। भगवान् अच्युतः तयोः उभयोः भक्त्या तुष्टः सन्, दारुकप्रेषितेन रथेन, मुनिभिः सहितः, विदेहदेशं प्रति प्रस्थितवान्। तत्र नारदः, वामदेवः, अत्रिः, कृष्णः, रामः, असितः, अरुणिः, अहम् (शुकः), बृहस्पतिः, कण्वः, मैत्रेयः, च्यवनः, अन्ये च मुनयः सन्तः भगवतः सह यात्रा कुर्वन्ति स्म। यत्र यत्र स भगवान् ययौ, तत्र तत्र नगरजनाः ग्रामजनाः च सन्निपत्य, तं सौरभ्यं यथा आदित्यस्य उदयकाले ग्रहगणाः, तथा पूजनार्थं उपगम्य, फलादिकं समर्पयन्ति स्म। आनर्त, धन्व, कुरु, जाङ्गल, कङ्क, मत्स्य, पाञ्चाल, कुन्ति, मधु, केकय, कोशल, अर्णादि देशवासिनः पुरुषाः स्त्रियः च, तस्य कमलदलायतलोचनस्य मुखं, स्निग्धस्मितसौरभ्ययुक्तं, पश्यन्तः स्वदृशा तृप्तिम् अनुभवन्ति स्म। भगवतः कटाक्षेण येषां दृष्ट्यन्धकारः निःशेषः कृतः, तेषां त्रिलोकगुरुः तद्रूपदर्शनं, अभयप्रदानं च कृतवान्। सुरमानवैः कीर्त्यमानं तस्य यशः, सर्वतो विततं, श्वेतमेघसदृशं, दुरितनाशनं च, तदनु शनैः सः विदेहदेशं प्रविष्टवान्। अच्युतस्य आगमनं श्रुत्वा, विदेहजनाः नगरवासिनः च, हृष्टहृदयाः सन्तः, फलं पुष्पं च हस्ते गृहीत्वा, तं भगवन्तं द्रष्टुं समुपाययुः। तं श्रीकृष्णं, पूर्वं केवलं श्रुत्वा, अद्य प्रत्यक्षं दृष्ट्वा, हर्षविकसितवदनाः, सप्रणामाः, कृताञ्जलयः, मुनीन् अपि सस्मरणं प्रणम्य, तुष्टिम् अपश्यन्। विश्वगुरुः अस्माकं कल्याणाय आगतः इति मन्यन्तः, मिथिलाधिपः बहुलाश्वः श्रुतदेवः च, तस्य पादयोः पतित्वा प्रणिपेततुः। उभौ मिथिलाधिपः श्रुतदेवः च, कृताञ्जलī, दाशार्हं ब्राह्मणैः सहितं, एकस्मिन्नेव काले स्वगृहे आतिथ्याय आमन्त्रयामासतुः। भगवतः तयोः अभिप्रायं ज्ञात्वा, तयोः उभयोः प्रियार्थं, सः अनन्यदर्शितया, पृथक् पृथक् गृहम् प्रविष्टवान्। जनकः महात्मा, स्वगृहं प्राप्तान्, स्वाचार्याञ् अपि, यथार्हं आसनेषु उपवेश्य, तेषां वचांसि श्रुत्वा, भक्त्या पूजां चकार। हर्षपूरितचित्तः, अश्रुपूर्णलोचनः, भक्त्या तेषां पादौ प्रणम्य, तान् प्रक्षालयामास, तस्य जलं शिरसि धारयामास, यत् जगत् अपि पावयति। सः स्वकुटुम्बैः सह, सुगन्धद्रव्यैः, माल्यैः, वस्त्रैः, धूपैः, दीपैः, नैवेद्यैः, गवां वृषाणां च दानेन, तान् पूजयामास। मधुरैः वाक्यैः तान् तुष्ट्वा, भगवान् विष्णोः पादौ स्पृशन्, सः आनन्देन भाषते स्म। बहुलाश्वः राजा उवाच—"भगवन्! त्वमेव आत्मा, सर्वभूतद्रष्टा, साक्षी; अद्य तव पादकमलस्मरणेन अस्माकं दृष्टिगोचरः अभवः। स्ववचनस्य पालनाय, त्वं भक्तानां प्रियत्वं प्रतिज्ञाय, अद्य अस्मान् प्रत्यक्षीकृतवान्। त्वत्पादारविन्दं कः त्यजेत्, यः त्यागिनां मुनिनां शरणम्? यदुकुले अवतीर्य, त्रैलोक्यदुःखनाशनाय, स्वकीर्तिं विस्तारयन्, त्वं अस्माकं पावनाय आगतः। भगवन् कृष्ण! अव्यभिचारिणे, नारायणाय, तपस्विने, नमः। कृपया, ब्राह्मणैः सहितः, किञ्चिद् दिनानि अस्माकं गृहे निवस; निमिवंशं पादरेणुना पावय।" राज्ञः आमन्त्रणं स्वीकृत्य, भगवान् सृष्टिकर्ता, मिथिलापुरुषस्त्रीणां मंगलम् आवहन्, तत्र किञ्चित्कालं स्थितवान्। श्रुतदेवः अपि, हर्षविह्वलः, अच्युतं स्वगृहं नीत्वा, मुनीन् प्रणम्य, वस्त्रं विकम्पयन् नृत्यति स्म। तान् कूशचर्मासनेषु उपवेश्य, स्वपत्नीसमेतः, उल्लासेन पादप्रक्षालनं कृत्वा, सत्कारं चकार। तत्स्नानजलम्, सः स्वजनैः सह, स्नात्वा, सर्वकामसमृद्धिम् अनुभवन्। फलैः, गन्धमूलैः, शुद्धतोयेन, मृदा, क्षीरादिभिः, तुलस्यादिभिः, कुशैः, पद्मैः च, तान् दत्तवत्, शुभकर्माणि कृत्वा, तमः नाशयामास। "कथमहम् अयं गृहवासान्धकूपपतितः, कृष्णस्य पादरेणुना यः सर्वतीर्थायतनम्, तैः ब्राह्मणैः च, येषु सः निवसति, साक्षात् समागतोऽस्मि?" इति विस्मयं प्रपद्य, सः तान् सत्कृत्य, स्वपत्नीपुत्रबान्धवैः सह, पादौ सपृशत्। श्रुतदेवः उवाच—"यः आत्मशक्तिभिः विश्वं सृज्य, तत्र स्वयम् प्रविश्य, प्रकाशयति, सः परमपुरुषः, अद्य नूतनं न दृश्यते। यथा शयानेन पुरुषेण, स्वमनेन स्वप्नजगत् सृष्ट्वा तत्र प्रविश्य, तद्वत् सः अपि। ये त्वां शृण्वन्ति, गायन्ति, सेवन्ते, प्रणमन्ति, सखे भावेन संवादं कुर्वन्ति, तेषां विशुद्धचित्तेषु आत्मानं प्रकाशयसि। हृदि स्थितः अपि, कर्मबुद्धिभिः विक्षिप्तचित्तानां दूरस्थः एव; गुणासक्तानां तु, स्वत एव दुर्गमः त्वं न लभ्यसे। त्वं आत्मतत्त्ववित्, आत्मनः परः, मृत्योरपि विभज्य आत्मानं, कारणाकाररहितरूपधारी, स्वमायया आवृतदृष्टिः, तुभ्यं नमः। अतः भगवन्, अस्माकं सेवकानां किम् आज्ञापय; जनानां परमदुःखं त्वद्ग्राह्यत्वमेव।" एवं श्रुतदेवस्य वचः श्रुत्वा, शरणागतदुःखनाशनः भगवान्, तस्य हस्तं स्वहस्तेन गृह्य, स्मितपूर्वकं प्रत्युवाच—"ब्राह्मण! एते मुनयः तव कल्याणाय आगताः; मया सह एते लोकान् भ्रमन्ति, पादरेणुना पावयन्ति। देवाः, तीर्थानि, पवित्रजलानि च, दृष्टिस्पर्शनार्चनैः शनैः शुद्ध्यन्ति; किन्तु, ब्राह्मणश्रेष्ठदृष्ट्या ते अपि तत्क्षणमेव विशुद्ध्यन्ति।" एवं श्रीशुकविरचिते भागवते महापुराणे, भगवान् श्रीकृष्णः भक्तवत्सलः, मिथिलाधिपे बहुलाश्वे, ब्राह्मणे श्रुतदेवे च, समदृष्ट्या, भक्तिप्रेम्णा, स्वानुग्रहं प्रकटयन्, तयोः गृहे भगवत्संवादं कृतवान्।