श्रीशुक उवाच—राजन्, अर्जुनः तीर्थयात्रायां प्रवर्तमानः पृथ्वीं भ्रमन् प्रभासं आजगाम। तत्र स मातुलकन्यायाः वार्ता श्रुत्वा, कतिचित् तां रामः दुर्योधनाय दास्यति इति प्राहुः, अन्ये तु न तथा। तस्याः कामितुम् इच्छन् अर्जुनः त्रिदण्डी सन् द्वारकां प्रतस्थे। तत्र स्वार्थसिद्धये कतिपयमासान् निवसन्, नगरवासिभिः पुनः पुनः पूजितः, रामेणापि न परिचितः सत् सत्कृतः। एकदा स रामेण गृहम् आनीतः, अतिथिः इति आमन्त्रितः, श्रद्धया भोज्यं दत्तम् उपभुञ्जानः, यद् याचितम्। तत्र स वीरपुरुषाणां मनोहरां कन्यां अपश्यत्—तस्याः स्नेहेन विकसद्भिः नेत्रैः हृदयं तस्याकृष्यते। सा अपि तं दृष्ट्वा स्वयम् एव तम् अवरुणोत्, स्वभावतः स्त्रीणां यथा, सस्मितं लज्जापूर्णया कटाक्षेण हृदयं चक्षूंषि च तस्मिन् न्यवेशयत्। अर्जुनः ताम् अनुदिनं चिन्तयन्, तद् कामनया न शान्तिम् अलभत, बलवत्याः कामवृत्तेः मोहितचित्तः। महोत्सवे किञ्चिद् दुर्गं निर्गच्छन्ती सा रथेन ययौ। तदा अर्जुनः, पितरौ कृष्णं च अनुमन्य, तां रथेन अपाहरत्। रथे स्थितः धनुषा वीरान् प्रतिरुध्य, स्वजनान् मृगानिव सिंहः व्यधुनोत्। एतद् श्रुत्वा रामः पूर्णचन्द्रवद् उदधिवत् क्षुभितः, किन्तु कृष्णः सखिभिः सह चरणौ गृहीत्वा तं शमयामास। विवाहे प्रीतः बलरामः ददौ बहून् दानान्—गजान्, रथान्, अश्वान्, नरान्, स्त्रियश्च, बहुधनानि। भगवत्कृष्णस्य भक्तेषु श्रेष्ठः कश्चन ब्राह्मणः श्रुतदेवो नाम, केवलया भक्त्या पूर्णकामः, शान्तः, मुनिः, अलोलुपः। स मिथिलायां विदेहजनपदे गृही वसन्, यदृच्छया प्राप्तमात्रेण तुष्टः, स्वधर्मान् अक्लेशेन आचरन्। प्रतिदिनं तीर्थयात्रार्थम् एव यद् यद् आगच्छेत् तेनैव तुष्टः, यथाकालं विधिपूर्वकं कर्म अकरोत्। तत्रैव भूमिपः बहुलाश्वो नाम मैथिलः, विनयसम्पन्नः, अच्युतस्य प्रियः। तयोः प्रियत्वेन भगवान् दारुकप्रयुक्तेन रथेन, मुनिभिः सहितः, विदेहदेशं जगाम। नारदवामदेवात्रिकृष्णरामासितारुण्यहम् बृहस्पतिकण्वमैत्रेयच्यवनादयः तत्र सन्तः। यत्र यत्र स भगवान् ययौ, तत्र तत्र नगरजनपदवासिनः तं सपरिकरं सवितरं ग्रहगणमिव उपगम्य, द्रव्याणि उपाहरन्। आनर्तधन्वकुरुजाङ्गलकङ्कमत्स्यपाञ्चालकुन्तिमधुकेकयकोशलार्णादयः अपि, पुरुषाः स्त्रियश्च, तस्य कमलवदनं, हसितस्मितसौम्यलोचनं, सस्मितं, पश्यन्तः तृप्तिं न लेभिरे। येषां दृष्टिपथे तमसा नष्टे, स त्रिलोकगुरुः तान् अभयम् ददौ, साक्षात् स्वदर्शनं च। देवमानुषैः गीयमानस्तुतिशब्दैः, सर्वदिक्प्रसृतैः, शुक्लैः, दुरितनाशकैः, स शनैः विदेहान् प्रविवेश। अच्युतस्य आगमनं श्रुत्वा, जनपदजनाः प्रमुदिताः हस्तैः उपहारान् वहन्तः तम् उपागच्छन्। तं दृष्ट्वा, हर्षविकसितवदनाः, अञ्जलिपुटैः प्रणम्य, तान् मुनीन् अपि, येषां केवलं श्रुतिः आसीत्, नमस्कुर्वन्ति। विश्वगुरोः आत्मनः कल्याणाय आगमनम् अभिप्रेत्य, मिथिलाधिपतिः बहुलाश्वः श्रुतदेवश्च, तस्य पादयोः सस्रुः। तौ उभौ अञ्जलिपुटौ कृत्वा, दाशार्हं ब्राह्मणैः सहितम् एकस्मिन्नेव काले स्वगृहे अतिथिसत्काराय आमन्त्रयामासताम्। भगवान् तयोः भावम् विज्ञाय, उभयोः प्रीत्यै, एकैकस्य गृहम् प्रविश्य, अन्योन्यस्य अगोचरः अभवत्। जनकः, महात्मा, आगतान्—दुष्चरितानपि—स्वगृहे उपवेश्य, उत्तमासनेषु स्थापयित्वा, श्रुत्वा च। भक्त्या परिपक्वया, हर्षपूरितहृदया, अश्रुपूर्णलोचनः, स पादयोः प्रणम्य, तदम्बु जगति पावनं शिरसि धारयामास। स्वजनैः सहितः, तदम्बु शिरसि कृत्वा, गन्धमाल्यवस्त्रधूपदीपैः, बलिविषयैः, गावः वृषांश्च, तान् पूजयामास। मधुरया गिरा तान् तर्पयन्, उपविष्टान् अपि नातृप्तान्, सानन्दं विष्णोः पादौ स्पृशन्, सस्मितः उपासीत। बहुलाश्वः उवाच—भगवन्, त्वमेव आत्मा, साक्षी, सर्वभूतदृगसि; इदानीं त्वत्पदाम्बुजस्मृतये अस्माकं दृशिपथे आगतः। स्ववचनस्य पूर्त्यर्थं अस्मान् दर्शितवानसि; हि त्वं भक्तानां, केवलभक्तानां, अपि लक्ष्म्या ब्रह्मणापि अधिकप्रियः। कः वा त्यजेत् तव पादपद्मं, या आत्मदः विरक्तमुनिभ्यः शान्तेषु? त्वं यदुकुलं प्रविश्य, नरलोके विचरन्, त्रैलोक्यक्लेशहराय, स्वकीर्तिं प्रसारितवानसि। नमो भगवते कृष्णाय, अच्युतज्ञानसंपदां, नारायणाय, मुनये शमधर्मिणे। प्रभो, कृपया किञ्चिद् दिनानि ब्राह्मणैः सहितः अस्माकं गृहे वस, निमिकुलं पादरेणुना पुण्यं कुरु। राज्ञा आमन्त्रितः भगवान्, लोकसृष्टिकर्ता, तत्र स्थित्वा, मिथिलानरनारिणां कल्याणं चकार। श्रुतदेवः प्रमुदितः, अच्युतं गृहं नीत्वा, जनकवद् मुनिभ्यः प्रणम्य, वस्त्रं विकम्पयन् ननर्त। तान् कुटुम्बिन्या सहितः, कूर्पासृगाजिनेषु उपवेश्य, हर्षेण पाद्यं चकार, सत्कारं च समाचरत्।