नन्दः गोपाः गोप्यश्च सर्वे मनसा गोविन्दपादपद्मेषु पूर्णतया निमग्नाः सन्तः, तेषु पादेषु मनः पुनरपि न प्रतिनह्यन्तः, मैथिल्यां प्रतिनिवृत्त्य, मथुरां प्रति जग्मुः। तेषां बन्धुषु निर्गतेषु, कृष्णदेवतास्सर्वे वृष्णयः वर्षाकालं समीपमागतमालोक्य, पुनः द्वारकाम् अगच्छन्। तत्र यदुकुलदेवतामहोत्सवं तैः तीर्थयात्रायाम् अनुभूतं, सखिभिः सह मिलनं चान्ये च यथावृत्तानि, नगरवासिभ्यः सम्यक् निवेदितानि। एवं दशमे स्कन्धे, द्वितीये भागे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, 'तीर्थयात्रावर्णनं' नाम चतुरशीतितमंऽध्यायः समाप्यते, यः परमहंसानां परमं शास्त्रम्। ततः परीक्षित् राजा सूतम् उवाच—"हे ब्रह्मन्, रामकृष्णयोः भगिन्याः विषये वयं ज्ञातुमिच्छामः—कथं सैव अर्जुनेन परिणीताऽभूत्, कथं च सा मम पितामही जाता?" इति। शुक उवाच—अर्जुनः महायशाः तीर्थयात्रायाः प्रसङ्गे भूमिम् अनुचरन् प्रभासं प्राप, तत्र स्वस्य मातुलस्य कन्यायाः वार्ताम् अज्ञायत। केचित् तां रामः दुर्योधनाय दास्यतीति प्राहुः, केचित् तु न तथा, अर्जुनोऽपि तां कन्यां कामयमानः त्रिडण्डिसंन्यासी रूपेण द्वारकाम् अगच्छत्। तत्र स्वार्थसिद्ध्यर्थं कतिचित् मासान् वसन्, नगरजनैः पुनः पुनः पूज्यमानः, रामेणापि तद्वदनाभिज्ञातः। कस्मिंश्चिद् दिने रामः स्नेहेन गृहं नीत्वा अतिथिसत्काराय आमन्त्र्य, श्रद्धया भोज्यं प्रदत्तवान्; अर्जुनोऽपि यद् याचितं तद् अन्नं भुक्तवान्। तत्र स वीर्यवन्तं मनः हरन्तीं कन्यां दृष्ट्वा, तस्याः स्नेहेन विकसद्भिः नेत्रैश्च, हृदयं तस्याः एव न्यवेशयत्। सा अपि तं दृष्ट्वा, स्वभावतः स्त्रीणां यथा, सस्मिता लज्जानम्रनेत्रया तं एव चकार मनसा च दृष्ट्या च। अर्जुनः ताम् अनुदिनं चिन्तयन्, तां प्रार्थयमानः, कामवशात् भ्रमितचित्तः, न शान्तिम् अलभत। तदा महोत्सवे जातमाने, सा कन्या रथेन नगरात् निर्गच्छन्ती, अर्जुनः मातापित्रोः कृष्णस्य च अनुमत्याऽनया तां रथेन अपाहरत्। स रथे स्थित्वा धनुः संधाय, येन येन वीराः तं निवारयन्ति, तान् स्वयम् इव मृगान् सिंहः इव, अपाकरोत्। एतत् श्रुत्वा रामः पूर्णचन्द्रेण समुद्र इव उद्विग्नः अभवत्; किन्तु कृष्णः सखिभिः सह तस्य पादौ गृहीत्वा तं शमयामास। बलरामः विवाहोत्सवे मुदितः, बहूनि दानानि प्रेषयामास—गजान्, रथान्, अश्वान्, पुरुषान्, स्त्रीश्च, महाधनानि। शुक उवाच—कृष्णस्य भक्तेषु श्रेष्ठः श्रुतदेव इत्याख्यातः ब्राह्मणः, केवलकृष्णार्पितचित्तः, सर्वार्थसिद्धः, शान्तः, प्राज्ञः, अलोलुपः च, तेन मिथिलायां विदेहजनपदे गार्हस्थ्ये स्थितः, यदृच्छया प्राप्तमात्रेण तुष्टः, स्वकर्माणि बिना प्रयासेन कुर्वन्, तीर्थयात्रायै प्राप्तं प्रतिदिनं केवलम् उपयुञ्जानः, तेनैव तृप्तः, यथाकालम् आवश्यकाणि कर्माणि कुर्वन्। तत्रैव विदेहेषु बहुलाश्वो नाम राजा, सौम्यभावः मैथिलः, अच्युतस्य प्रियः आसीत्। तयोः उभयोः प्रीत्या, भगवान् दारुकप्रेषितं रथमारुह्य, मुनिभिः सह विदेहान् प्रति प्रस्थितः। नारदः, वामदेवः, अत्रिः, कृष्णः, रामः, असितः, अरुणिः, अहम् (शुकः), बृहस्पतिः, कण्वः, मैत्रेयः, च्यवनः, अन्ये च तत्र आसन्। यत्र यत्र भगवान् गतः, तत्र तत्र नगरजनाः, देशवासिनः च, दिवाकरस्य सपरिवारस्य उदयमिव, सान्निध्यं प्राप्य, उपहारान् वहन्तः, तं समीयुः। आनर्ताः, धन्वाः, कुरवः, जाङ्गलाः, कङ्काः, मत्स्याः, पाञ्चालाः, कुन्त्यः, मधवः, केकयाः, कोशलाः, अर्णाः, अन्ये च, पुरुषाः स्त्रियश्च, तस्य कमलसुस्मितमुखं, सौम्यदृष्टिं, सस्मितं च, तदीयेनैव नेत्रयुग्मेन पश्यन्तः, तृप्तिम् अलभन्त। येषां तदीयदृष्ट्या तमो नष्टं, तेषां त्रैलोक्यगुरुः, तदीयरूपदर्शनं, अभयं च दत्तवान्; सुरमानुषैः कीर्त्यमानं, सर्वदिक्प्रसृतं, व्योम्नः शुक्लं, दुःखनाशनं यशः श्रुत्वा, शनैः शनैः विदेहान् प्रविष्टः। अच्युतः आगतः इति श्रुत्वा, नगरजनाः, देशवासिनश्च, हर्षपूर्णाः, हस्तेषु उपहारान् गृहीत्वा, तं प्रति जग्मुः। तं दृष्ट्वा, प्रफुल्लमुखाः, अञ्जलिं कृत्वा, प्रणेमुः; ये मुनयः पूर्वं केवलं श्रुताः तैः अपि सः प्रणतः अभवत्। जगतः गुरुः स्वयम् आत्मानुग्रहाय आगतः इति मन्यमानौ, मिथिलाधिपः बहुलाश्वः च श्रुतदेवश्च, तस्य पादयोः पतितवन्तौ। उभौ मिथिलाधिपः श्रुतदेवश्च, अञ्जलिं कृत्वा, दशार्हं ब्राह्मणैः सहितं, एकस्मिन्न एव काले, स्वगृहे आतिथ्याय आमन्त्रयताम्। भगवान् तयोः भावं विज्ञाय, उभयोरपि तुष्ट्यर्थं, तयोः गृहयोः पृथक् पृथक् प्रविष्टः, अन्योन्येन अज्ञातः। जनकः महात्मा, दूरात् आगतान्, अपि च कुशिल्पानपि, स्वगृहे आदाय, उत्तमासनेषु उपवेश्य, तान् शुश्राव। भक्त्या परिपुष्टया, हर्षवर्षेण, अश्रुपूर्णलोचनः, तेषां पादयोः प्रणम्य, तद् पादोदकं जगतः पावनं शिरसि धारयामास। स्वकुटुम्बैः सह, तद् जलं शिरसि कृत्वा, गन्धमाल्यवस्त्रधूपदीपैः, नैवेद्येन, गोवृषैः च, भगवत्पूजनं चकार। मधुरवचोभिः तान् तुष्ट्वा, तेषु उपविष्टेषु, अपि च तृप्तिम् अनापद्य, सस्मितं, पादसंवितं विष्णुं, हर्षेण स्पृशन्, इदं वचः उवाच— "त्वमेव आत्मा, साक्षी, सर्वभूतदृगसि, भगवन्; स्मरामः तव पदकमलं, अधुना अस्माकं दृष्टिगोचरः जातः। स्ववचनस्य पूर्त्यर्थं त्वं साक्षात् द्रष्टुम् आगतः; भक्ताः तवैकान्तिनः, त्वया प्रियतमाः, लक्ष्म्याः ब्रह्मणश्चापि अतिशयेन, इति त्वया उक्तम्। त्वत्पादपद्मं कः परित्यजेत्, हे भगवन्, ये संन्यस्तसर्वसङ्गाः, शान्ताः, आत्मदातारः, तव चरणं शरणं प्राप्नुवन्ति? यदुकुले मानुषेषु अवतीर्णः, संसारिणां शमाय, त्रिलोक्याः दुःखनाशनाय, तव यशः प्रसारितम्। नमः ते भगवन् कृष्ण, अक्षरबुद्धे, नारायण, शमधर्मतपस्विन्। भगवन्, कृपया ब्राह्मणैः सहितः, कतिचित् दिनानि अस्माकं गृहे वस, निमेः वंशं तव पादरजसा पावय" इति।