श्रीशुकः उवाच – एवं स्नेहबन्धनविमुक्तहृदयः आनकदुन्दुभिः, मित्रभावं स्मरन्, अश्रुपूर्णलोचनः स्नेहवशात् बाष्पं मुमोच। नन्दः अपि, गोविन्दरामयोः प्रियसख्ये यदुभिः सत्कृतः, ‘अद्य वा श्वः’ इति चिन्तयन्, तत्र त्रिमासान् वासं कृतवान्। ततः स कामान्वितः नन्दः स्वजनैः वृजवासिभिः सह, उत्तमालङ्कारवस्त्रैः विविधैः अमूल्यैः दानैः सत्कृतः। वसुदेव उग्रसेन कृष्ण उद्धव बलरामादिभिः यदुभिः महादानानि प्राप्त्वा, नन्दः यदुभिः सह प्रस्थितः। नन्दः गोपाः गोप्यः च, गोविन्दपदकमलासक्तचित्ताः, तान् अविमुक्त्य, मथुरां प्रस्थिताः। स्वबान्धवेषु निर्गतेषु, कृष्णदेवताः वृष्णयः वर्षाकालस्य समीप्यं ज्ञात्वा, पुनः द्वारकां प्रत्यागच्छन्। तत्र, यदुदेवदिव्यसमारोहस्य, तीर्थयात्रायाः, सखिसंमेलनस्य, अन्येषां च घटनानां वृत्तान्तं जनाय निवेदितवन्तः। एवं श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य दशमस्कन्धस्य द्वितीयभागे, ‘तीर्थवर्णनं’ नाम चतुश्चत्वारिंशदधिकशतचत्वारिंशः अध्यायः समाप्तः। ततः राजा परीक्षित् उवाच – हे ब्रह्मन्, रामकृष्णयोः भगिन्याः विषये ज्ञातुमिच्छामः – कथं अर्जुनः तां विवाहितवान्, तथा सा मम पितामही अभवत्। श्रीशुकः उवाच – अर्जुनः तीर्थयात्रायां प्रवसन्, पृथिवीं भ्रमन्, प्रभासे आगच्छत्, यत्र स मातुलकन्यायाः वृत्तान्तं शृणोत्। केचित् उक्तवन्तः – रामः तां दुर्योधनाय दास्यति; अन्ये तदन्यथा। अर्जुनः तां इच्छन्, त्रिडण्डिसंन्यासी रूपेण द्वारकां गच्छत्। तत्र, स्वार्थसिद्ध्यर्थम्, नगरवासिभिः रामेण च सत्कृतः, स महीशः मासान् बहून् वासं कृतवान्; रामः तं नाजानात्। कदाचित्, गृहं नीत्वा, अतिथिरूपेण आमन्त्र्य, रामः श्रद्धया भोजनं दत्तवान्; अर्जुनः तद्भिक्षारूपं भक्षयामास। तत्र, वीराणां मनः हरन्तीं महतीं कन्यां अर्जुनः ददर्श; तस्य हृदयम् अनुरागेण, विकासितनेत्रैः, तया आकृष्टम्। सा अपि तं दृष्ट्वा, स्वहृदयम् तस्मिन् न्यवेशयत् – स्वाभाविकं स्त्रीणां; स्मितवदना, लज्जायुक्तदृष्ट्या, तं चित्तं च दृष्टिं च न्यवेशयत्। अर्जुनः तां सततं चिन्तयन्, तां इच्छन्, तृप्तिं न प्राप्नोत् – तस्य मनः तीव्रकामेन मोहितम्। महोत्सवे, सा रथमारुह्य दुर्गात् निर्गता; अर्जुनः, तस्याः मातापित्रोः कृष्णस्य च अनुमत्याः, तां अपहरत्। अर्जुनः रथस्थः धनुः आदाय, तं विघ्नकर्तारं वीरं अपाकृत्य, स्वजनान् सिंहः मृगानिव विक्षिप्य, अग्रे गतः। रामः तद्वृत्तान्तं शृण्वन्, पूर्णचन्द्रे समुद्र इव, उद्वेगमापन्नः; कृष्णः तु, मित्रैः सह, तस्य चरणौ धृत्वा, तं शमयामास। बलरामः विवाहे हर्षितः, गजाः रथाः अश्वाः पुरुषाः स्त्रियः च, महाधनानि, अर्जुनाय प्रेषितवान्। शुकः पुनः उवाच – कृष्णस्य भक्तेषु श्रीमन् श्रुतदेवो नाम ब्राह्मणः, केवलभक्त्या प्रसिद्धः, सर्वार्थसिद्धः, शान्तः, विद्वान्, विरक्तः। स मिथिलायां विदेहेषु गृही, यदृच्छालाभेन जीवन्, स्वकर्माणि सहजं कृतवान्। प्रतिदिनं तीर्थयात्रायै यदृच्छालाभं स्वीकरोति, तेनैव तुष्टः, यथायोग्यं विधिं करोति। तत्र भूमिपः बहुलाश्वो नाम मैथिलः, विनयशीलः, अच्युतप्रियः। अच्युतः तयोः प्रसन्नः, दारुकप्रेषितरथमारुह्य, ऋषिभिः सह, विदेहदेशं गतः। नारदः वामदेवः अत्रिः कृष्णः रामः असितः अरुणिः अहम् बृहस्पतिः कण्वः मैत्रेयः च्यवनः च अन्ये च ऋषयः तत्र सग्रामणाः। यत्र यत्र भगवान् गच्छति, तत्र तत्र नगरजनाः, देशजनाः, सूर्यस्य ग्रहैः सह उदयमिव, उपहारैः स्वागतं कृतवन्तः। आनर्ताः धन्वाः कुरवः जाङ्गलाः कङ्काः मत्स्याः पाञ्चालाः कुन्त्यः मधवः केकयाः कोशलाः अर्णाः च अन्ये च, तस्य पद्ममुखं, प्रसन्नस्मितं, मृदुलनेत्रं, स्वनेत्रैः निरन्तरं वीक्ष्य, नराः स्त्रियः च तुष्टवन्तः। तेषां तिमिरं दृष्टिः भगवत्कटाक्षेण नष्टम्; त्रिभुवनगुरुः तान् अभयं दत्तवान्, रूपदर्शनं च; देवमनुष्यैः स्तुत्यः, सर्वदिक्प्रसारितः, श्वेतवर्णः, दुःखनाशकः, शनैः विदेहं प्रविष्टः। अच्युतस्य आगमनं श्रुत्वा, नगरजनाः, देशजनाः, हर्षपूर्णाः, हस्ते उपहारं धृत्वा, तं समागच्छन्। तं श्रीमान् दृष्ट्वा, प्रमुदितमुखाः, अञ्जलिपुटेन नमस्कृत्य, ऋषीन् अपि, ये पूर्वं केवलं श्रुतवन्तः, तान् अपि नमस्कृतवन्तः। त्रिभुवनगुरुः स्वकल्याणाय आगतः इति चिन्तयन्, मिथिलाधिपः बहुलाश्वः, श्रुतदेवः च, तस्य चरणे पतितवन्तः। मिथिलाधिपः श्रुतदेवः च, अञ्जलिपुटेन, दशार्हं ब्राह्मणैः सह, एकस्मिन्नेव समये, अतिथिसत्काराय आमन्त्रितवन्तः। भगवान् तयोः भावं ज्ञात्वा, उभयोः प्रीत्यर्थम्, तयोः गृहं प्रविष्टवान्, अन्योऽन्यं न वेत्ति। जनकः, महात्मा, आगतान्, अपि च अकृतशीलान्, स्वगृहं नीत्वा, उत्तमासनैः उपवेश्य, तान् श्रुतवान्। भक्तिः वृद्धा, हृदयम् हर्षपूर्णम्, नेत्रे अश्रुपूर्णे, तेषां पादौ प्रणम्य, तेषां पादोदकं जगत्पावनं स्वीकृतवान्। स कुटुम्बेन, तद्वारि शिरसि धारयित्वा, भगवतः पूजनं सुगन्धैः, माल्यैः, वस्त्रैः, धूपैः, दीपैः, नैवेद्यैः, गोवृषैः च कृतवान्। मधुरवाक्यैः तान् तुष्ट्वा, भगवत्पादौ स्पृशन्, हर्षेण, तान् उपविष्टान्, तुष्टिः न प्राप्ता, सन्दर्शितवान्। बहुलाश्वः उवाच – भगवन्, त्वमेव आत्मा, सर्वभूतसाक्षी, सर्वद्रष्टा; त्वत्पदकमलस्मरणाय, त्वं अस्माकं सम्मुखः जातः। स्ववचनपूरणाय, त्वं अस्माकं दृश्यः अभवः; त्वं उक्तवान् – केवलभक्ताः ते प्रियाः, अनन्त, लक्ष्म्याः ब्रह्मणः अपि अधिकम्। एवं श्रीमद्भागवते दशमस्कन्धे, तीर्थयात्रायाः, विवाहस्य, भक्तिसंवादस्य च, भगवत्प्रसादस्य वर्णनं सम्यक् प्रवृत्तम्।