सज्जनैः स्थापितं सौहार्दं, यदपि प्रत्युपकारं न प्राप्नोति, यच्च मित्रभावेन फलितं, तत् कदापि परित्यक्तव्यं न भवेत्। पूर्वं वयं भ्रातृभिः परस्परं हितं नाचराम; अद्य तु समृद्ध्याभिमानान्धचित्ताः, स्वस्मान् पुरतः स्थितान् अपि न पश्यामः। हे मानद, यः पुरुषः शं इच्छति, तस्य राजवैभवस्य श्रीः कदापि न आगच्छेत्—यतः तया स्वजनान् बान्धवान् वा न पश्यति, दृष्ट्यन्धः भवति। एवं स्नेहेन स्रवन्मनाः आनकदुन्दुभिः वसुदेवः तं प्रदत्तं सौहार्दं स्मरन् अश्रुपूर्णलोचनः रुरोद। नन्दः अपि, यदुभिः स्नेहात् पूजितः, प्रियसखिभ्यां गोविन्दरामाभ्यां यद् कृतं स्नेहं स्मरन्, तत्रैव त्रिमासान् स्थित्वा, अद्य श्वो वा इति चिन्तयन्, वसन् अभवत्। ततः स कामैः पूर्णः, नन्दः स्वबन्धुभिः वृजजनैः सह, उत्तमाभरणवस्त्रैः विविधैः अमूल्यैः दानैः पूजितः अभवत्। वसुदेव-उग्रसेन-कृष्ण-उद्धव-बलरामादिभ्यः बहूनि दानानि प्राप्य, नन्दः यदुभिः सह प्रतस्थे। नन्दः, गोपालकाः, गोप्यश्च, गोविन्दपादाम्बुजेषु मनांसि आवेश्य, तान् प्रत्याहर्तुं अशक्नुवन्तः, मथुरां प्रति जग्मुः। स्वबन्धुषु प्रस्थितेषु, कृष्णदेवताः वृष्णयः, वर्षाकालं समीपमुपलभ्य, पुनः द्वारकां प्रतिनिवृत्ताः। ते तत्र यदुनाम् उत्सवमाहात्म्यं, तीर्थयात्रायां सखिसंमेलनानि च, जनान् प्रति आख्यायन् आसन्। एवं दशमो भागः, द्वितीयार्धे, भगवतः श्रीमद्भागवतमहापुराणे, संन्यासिनां शास्त्रे, तीर्थयात्रावर्णनं नाम चतुश्चत्वारिंशदधिकाष्टचत्वारिंशः अध्यायः समाप्तः। ततः परीक्षित् महाराजः उवाच—“हे ब्रह्मन्! रामकृष्णयोः भगिन्याः विषये श्रोतुमिच्छामः—कथं अर्जुनः तां विवाहयामास, सा च मम पितामही कथं अभवत्?” इत्युक्त्वा। शुक उवाच—अर्जुनः, तीर्थयात्रायां स्थितः, पृथिव्यां विचरन् प्रभासं प्राप्य, मातुलस्य कन्यायाः वार्तां शुश्राव। केचन रामः तां दुर्योधनाय दास्यति इति, अन्ये प्रत्याहुः; अर्जुनः तां वाञ्छन्, त्रिदण्डिसंन्यासी भूत्वा द्वारकाम् अगच्छत्। तत्र स्वार्थसिद्धये, स नगरजनैः पुनःपुनः पूजितः, रामेण अपि, यः तं न जानाति स्म, किञ्चित्कालं वसन् अभवत्। एकदा, रामः तं स्वगृहं नीत्वा, अतिथिं कृत्वा, श्रद्धया भोजनं दत्तवान्; अर्जुनः च यद् याच्ञया प्राप्तं, तत् अश्नोत्। तत्र स वीरपुरुषाणां मनःहरिणीं कन्यां ददर्श; तस्य हृदयम् अनुरागेण, विकसितनेत्रेण, तस्याम् आसक्तम् अभवत्। सा अपि तं दृष्ट्वा, स्वभावतः स्त्रीणां यथा, तम् एव वव्रे; सस्मिता लज्जालुलितेक्षणा, हृदयम् अपि दृष्टिं च तस्मिन् एव न्यवेशयत्। अर्जुनः तां सततम् आलोकयन्, तां प्रार्थयन्, न शान्तिम् अलभत; तस्य मनः प्रबलकान्त्या भ्रमितम् अभवत्। महोत्सवे किञ्चिद्, सा रथेन दुर्गाद् निर्गच्छन्ती, अर्जुनः पितृमातृकृष्णानां अनुमत्याऽपि, ताम् आदाय जगाम। रथे स्थितः, धनुः गृह्य, तं निवारयन्तः शूराः स्वजनान् अपि सिंहः इव मृगान् ताडयन्, तान् अपासरत्। एतत् श्रुत्वा, रामः पूर्णचन्द्रेण महासमुद्र इव क्षुभितः अभवत्; कृष्णः तु, सखिभिः सह, तस्य पादौ गृहीत्वा, तं शमयामास। बलरामः विवाहे प्रमुदितः, हस्त्यश्वरथनरनार्यादीन् महाधनानि दत्तवान्। शुक उवाच—कृष्णस्य भक्तेषु एकः महात्मा ब्राह्मणः श्रुतदेवो नाम, केवलकृष्णभक्तः, सर्वार्थसंपन्नः, शान्तः, प्राज्ञः, अलोलुपः च आसीत्। स मिथिलायां विदेहजनपदे गार्हस्थ्यं कुर्वन्, यदृच्छया प्राप्तमात्रेण तुष्टः, स्वधर्मान् निष्क्लेशेन अकरोत्। स प्रतिदिनं तीर्थयात्रायै प्राप्तमात्रं गृह्णन्, तेनैव तृप्तः, यथायोग्यं कर्म अकरोत्। तत्रैव देशे बहुलाश्वः नाम मैथिलो राजा, विनयसम्पन्नः, अच्युतप्रियः आसीत्। तयोः उभयोः प्रसन्नः भगवान्, दारुकप्रयुक्तेन रथेन, महर्षिभिः सह, विदेहदेशं जगाम। नारदः, वामदेवः, अत्रिः, कृष्णः, रामः, असितः, अरुणिः, अहम्, बृहस्पतिः, कण्वः, मैत्रेयः, च्यवनः, अन्ये च तत्र सन्तः सगणाः आसन्। यत्र यत्र स भगवान् अगच्छत्, तत्र तत्र नगरजनपदाः तं सपरिकरं सवितरम् इव उपहारैः उपगम्य, पूजयामासुः। आनर्त, धन्व, कुरु, जाङ्गल, कङ्क, मत्स्य, पाञ्चाल, कुन्ति, मधु, केकय, कोशल, अर्णादिषु जनपदेषु, नरनार्यः तं कमलायतलोचनं, स्निग्धस्मितवदनं, सस्मितं दृष्ट्वा, स्वदृशा पश्यन्तः, तुष्टाः अभवन्। येषां तमसा दृष्टिः नष्टा, तेषां त्रैलोक्यगुरुः, दार्शनिकदृष्ट्या, स्वरूपदर्शनं च, अभयम् अदात्; देवमानुषैः कीर्तितं यशः, दिशः व्याप्य, शुक्लं, अमङ्गलनाशनं च, तद् श्रुत्वा, स शनैः विदेहदेशं प्रविवेश। अच्युतस्य आगमनं श्रुत्वा, नगरजनपदाः, मुदितमनसः, हस्तैरुपहारान् गृहीत्वा, तं ससन्तोषम् उपगम्य, सस्मितमुखाः, प्रफुल्लिताननाः, कृताञ्जलयः प्रणेमुः; ये च महर्षयः, तान् पूर्वं केवलं श्रुत्वा, अद्य दृष्ट्वा, प्रणिपत्य, पूजां च अकुर्वन्। जगतः गुरुः स्वयम् आत्मनः श्रेयसे आगतः इति ज्ञात्वा, मिथिलाधिपः बहुलाश्वः श्रुतदेवः च, तस्य पादयोः निपत्य, कृताञ्जलिः, दाशार्हं ब्राह्मणैः सह, एककाले स्वगृहं आमन्त्रयन्। भगवान् तयोः भावं विज्ञाय, तौ तुष्टुम् इच्छन्, अविदितः अन्यस्मै, उभयोः गृहम् प्रविवेश। जनकः, महात्मा, यान् दूरादागतान्, स्वगृहं प्रवेश्य, दुश्चरित्रानपि, उत्तमासने स्थाप्य, साभिप्रायं तान् शुश्राव। भक्त्या परिपुष्टया, हर्षबाष्पपूरितलोचनः, सपरिवारः तेषां पादयोः प्रणम्य, तान् पाद्येन स्नाप्य, तज्जलं शिरसि धारयन्, यत् जगत् पुण्यं करोति, तेन पूजनं च अकरोत्। सः परिवारसहितः, गन्धान्, माल्यं, वस्त्राणि, धूपदीपैः, नैवेद्यैः, गवां वृषभैः च, तान् भगवतः पूजयामास।