सः स्वबन्धून् तेषां पत्नीसुतैः सह विदर्भ, कोसल, कुरु, काशी, केकय, सृञ्जयजनैः सह सप्रेमं सन्मान्य, सभासदः, ऋत्विजः, ऋषयः, नृपः, भूतेषु, पितृषु, परिव्राजकेषु च पूजां कृत्वा, भगवत्सदनं विसर्ज्य, ते आशीर्वादं दत्त्वा यज्ञस्थानं ययुः। धृतराष्ट्रः, तस्य अनुजः, पृथा-पुत्राः, भीष्मः, द्रोणः, पृथा, यमयोः पुत्रौ, नारदः, दिव्यः व्यासः, तेषां मित्रबन्धवः च, यदून् स्नेहसिक्तचित्तैः आलिङ्ग्य, स्वदेशं गच्छन्तः, विरहदुःखं सहन्ते स्म। नन्दः गोपैः सह श्रीकृष्णरामुग्रसेनादिभिः मह्यं पूजितः, स्वजनस्नेहेन तत्र स्थातुम् इच्छन् अवतिष्ठत्। वसुदेवः, स्वकामानां समुद्रं सहजं तरित्वा, मित्रैः परिवृतः, हर्षितचित्तः, नन्दस्य हस्तं स्पृष्ट्वा, सम्बोधितवान्। श्रीवसुदेवः उवाच – भ्रातः, जनानां प्रेमबन्धः, यः स्नेहः इति कथ्यते, वीरयोगिनामपि दुरत्यजः मया मन्ये। एषः स्नेहः, सत्पुरुषैः अकृतज्ञेषु अपि कृतः, यस्य फलम् अपि स्नेहे समर्प्यते, सदा न त्याज्यः। पूर्वे भ्रातृभिः, परस्परहितं न कृतम्; अद्य, ऐश्वर्यगर्वेण, समक्षस्थं न पश्यामः। सम्मानदायक, यः राज्यतेजः, सदा हितकामिनां न आगच्छेत्; तेन, स्वजनबन्धून् न पश्यति, दृष्टिबन्धः भवति। श्रीशुकः उवाच – एवं, आनकदुन्दुभिः (वसुदेवः), स्नेहविगलितहृदयः, पूर्वस्नेहस्मरणेन, अश्रुपूर्णलोचनः विललाप। नन्दः, यदुभिः गोविन्दरामयोः प्रियस्नेहस्य कारणेन पूजितः, तत्र त्रिमासान् स्थातुम् इच्छन्, ‘अद्य, श्वः’ इति चिन्तयन् अवतिष्ठत्। ततः, कामैः पूर्णः, नन्दः, स्वबन्धुभिः व्रजजनैः सह, उत्तमाभरणवस्त्रैः, विविधैः अमूल्यैः दानैः पूजितः। वसुदेव, उग्रसेन, कृष्ण, उद्धव, बलरामादिभिः बहु दानं लभित्वा, नन्दः यदुभिः सह प्रस्थानं कृतवान्। नन्दः गोपाः गोप्यः च गोविन्दपादकमले मनः निवेश्य, तान् प्रत्याहर्तुं अशक्ताः, मथुरां प्रति जग्मुः। स्वबन्धुषु निर्गतेषु, कृष्णाराधकाः वृष्णयः, वर्षाकालं समीपं ज्ञात्वा, पुनः द्वारकां प्रत्यागच्छन्। ते यदुदेवमहोत्सवस्य, तीर्थयात्रायाः, मित्रमिलनस्य च महोत्सवान् स्वजनैः समाचक्षत। एवं श्रीभागवतमहापुराणस्य दशमस्कन्धस्य द्वितीयभागे, चतुश्चत्वारिंशदधिकाष्टचत्वारिंशः अध्यायः, ‘तीर्थवर्णनम्’ इति नाम्ना, परमहंसशास्त्रस्य समाप्तिः। अनन्तरं, राजा परीक्षित् उवाच – हे ब्रह्मन्, रामकृष्णयोः भगिन्याः विषये वक्तुम् इच्छामः – कथं अर्जुनः तां विवाहयामास, कथं सा मम पितामही अभवत्? श्रीशुकः उवाच – तीर्थयात्रायां अर्जुनः, पृथ्वीं विचरन्, प्रभासं आगतः, तत्र स्वमातुलकन्यायाः वार्तां श्रुतवान्। केचित् रामः तां दुर्योधनाय दास्यति इति, केचित् तद्विपरीतं; अर्जुनः ताम् इच्छन्, त्रिदण्डिन्यः व्रतं कृत्वा, द्वारकां गतः। तत्र, स्वार्थं साधयितुम्, मासान् कतिचित् निवसन्, नगरवासिभिः, रामेण च पुनःपुनः पूजितः, रामः तं न पहचान्। एकदा, रामः तं गृहे आमंत्र्य, श्रद्धया अतिथिं कृत्वा, यद् याचितं तदन्नं अर्पितवान्; अर्जुनः तद् अन्नं भिक्षया उपयुञ्जन्। तत्र, वीराणां मनः आकर्षयन्तीं कन्यां दृष्ट्वा, तस्य हृदयम् स्नेहात्, विकसितनेत्रैः, तस्यां निवेशितम्। सा अपि, तं दृष्ट्वा, स्वभावतः स्त्रीणां यथा, तं स्वयम् चकार; स्मितेन, लज्जावलोकनैः, हृदयं दृष्टिं च तस्मिन् निवेशितवती। अर्जुनः तां सततं चिन्तयन्, तां कामयमानः, शान्तिं न लब्धवान्; कामातिभारेण चित्तविक्षिप्तः अभवत्। महान् उत्सवे, सा रथेन दुर्गात् निर्गता, अर्जुनः, तस्याः मातापित्रोः, कृष्णस्य च अनुमत्याः, तां रथेन अपहरन्। अर्जुनः रथस्थः, धनुर्धरः, तं प्रतिबन्धयन्तः वीरान् अपाकरोति स्म, स्वजनान् सिंहः हरिणानिव वितरति। एतद् श्रुत्वा, रामः पूर्णचन्द्रेण समुद्र इव क्षुब्धः अभवत्; किन्तु कृष्णः तस्य पादौ गृहीत्वा, मित्रैः सह, तं शान्तम् अकरोत्। बलरामः विवाहे हर्षितः, बहु दानानि – गज, रथ, अश्व, नर, नारी, महाधनानि – प्रेषितवान्। श्रीशुकः उवाच – कृष्णभक्तेषु श्रुतदेवः नाम ब्राह्मणः, केवलभक्तिः, सर्वार्थसिद्धः, शान्तः, ज्ञानी, विरक्तः च, प्रमुखः अभवत्। सः मिथिलायां विदेहजनमध्ये गृही, यद् यद् अयाचितं तद् स्वीकृत्य, स्वधर्मं सहजं कृत्वा, तत्र वसति स्म। सः प्रतिदिनं, तीर्थयात्रार्थं यद् यद् आयातं तद् एव स्वीकृत्य, तेन एव तुष्टः, यथायोग्यं कर्म अकरोत्। तत्र, भूमिपः बहुलाश्वः, मैथिलः, विनयवान्, अच्युतस्य प्रियः अभवत्। तयोः संतुष्टः भगवान् दारुकप्रदत्तं रथं आरुह्य, ऋषिभिः सह, विदेहदेशं ययौ। नारद, वामदेव, अत्रि, कृष्ण, राम, असित, अरुणि, अहं, बृहस्पति, कण्व, मैत्रेय, च्यवनादयः च तत्र आसन्। यत्र यत्र सः ययौ, तत्र तत्र नगरजनः, देशजनः च, तं दिवाकरं ग्रहैः सह उदयन्तम् इव, उपहारैः समागताः। आनर्त, धन्व, कुरु, जाङ्गल, कङ्क, मत्स्य, पाञ्चाल, कुन्ति, मधु, केकय, कोशल, अर्णादयः, तस्य पद्ममुखं, प्रसन्नस्मितं, मृदुनयनं च, स्वनेत्रैः पश्यन्तः, नरनारीः च। येषां दृष्टिअन्धकारः तस्य कटाक्षेण नष्टः, त्रिलोकगुरुः तेषां शरणं, रूपदर्शनं च दत्तवान्; देवमनुष्यैः स्तुतं, सर्वदिशि प्रसृतं, श्वेतं, दुःखहरं कीर्तनं श्रुत्वा, शनैः विदेहं प्रविष्टः। अच्युतः आगतः इति श्रुत्वा, नगरजनः, देशजनः च, हर्षपूर्णाः, हस्ते उपहारान् गृहीत्वा, तं समुपेत्य पूजां कृतवन्तः।