ततः उचिते काले स राजा यज्ञकर्तृः, वेदवित्, पुरोहितान् विधिपूर्वकं गोभूमिकन्याधनैः भूषितान् भूषयामास। पत्नीनां विधिपूर्वकं कर्म समाप्य, समापनस्नानं च कृत्वा, तैः महर्षिभिः पुरोहितैः सह, यज्ञकर्तृणानेन सह, रामसरोवरे स्नानं कृतम्। स्नानात् अनन्तरं, सः स्वस्यान्नाभरणवस्त्राणि सूतादिभ्यः स्त्रीभ्यश्च दत्त्वा, स्वयं भूषितः, पुरोहितादीन् भोजनैः सत्कारं कृतवान्। नातिदीनं स्वबान्धवान् तेषां पत्निपुत्रैः सह, विदर्भकोसलकुरुकाशिकेकयसृञ्जयजनैः सह, सः अतिशयेन पूजितवान्। सभ्याः, यज्ञकर्तारः, ऋषयः, नृपाः, भूताः, पितरः, परिव्राजकाः च, तेन सत्कृताः; भगवदालयात् अनुमत्याः, तैः स्वस्तिवचनं कृत्वा, यज्ञस्थलं प्रति प्रयातम्। धृतराष्ट्रः, भ्राता, पृथापुत्राः, भीष्मः, द्रोणः, पृथाः, यमपुत्रौ, नारदः, दिव्यः व्यासः, तेषां मित्रबान्धवाः च—ते, यदुवंशीयान् किञ्चित् हृदयमृदुलतया आलिङ्ग्य, स्वदेशं प्रति गच्छन्तः, वियोगदुःखं सहन्तः। नन्दः गोपालैः सह, कृष्णरामुग्रसेनादिभिः महत् सत्कारं प्राप्य, स्वजनप्रियः तत्र स्थातुम् इच्छति। वसुदेवः, मित्रैः परिवृतः, हर्षितचित्तः, कामानां महोदधिं सहजं तरित्वा, नन्दस्य हस्तं स्पृशन्, इदं वचनम् उवाच। श्रीवसुदेवः उवाच—भ्रातः, जनानां यः स्नेहजन्यः बन्धः, यः प्रेम इति कथ्यते, तं वीरयोगिनामपि दुष्प्रत्याहम् मन्ये। एष मैत्री, सतां कृतस्य प्रत्युत्तमं न लभमानान् अपि, यः फलः मैत्र्यै समर्प्यते, सः कदापि न त्याज्यः। पूर्वं, भ्रातृभिः, परस्परहितं न कृतम्; अधुना, ऐश्वर्यगर्वेण मोहिता, समक्षस्थांश्च न पश्यामः। सम्मानदायक, यः ऐश्वर्यतेजः, सः सत्पुरुषस्य हितैषिणः न आगच्छेत्, तेन स्वजनबान्धवान् न पश्यति, दृष्टिबन्धः भवति। श्रीशुकः उवाच—एवं, स्नेहविलीनहृदयः आनकदुन्दुभिः, तं कृतसख्यम् स्मरन्, अश्रुपूर्णनेत्रः रुदितवान्। नन्दः, यदुभिः गोविन्दरामयोः स्नेहसत्कारात् पूजितः, तत्र त्रिमासान् स्थित्वा, "अद्य, श्वः" इति चिन्तयन्। ततः, कामैः पूर्णः, नन्दः स्वबान्धवैर् व्रजजनैः सह, उत्तमाभरणवस्त्रैः, नानारत्नैः च पूजितः। वसुदेवुग्रसेनकृष्णुद्धवबलरामादिभ्यः बहुं दानं प्राप्य, नन्दः यदुभिः सह प्रस्थानं कृतवान्। नन्दः, गोपालाः, गोपिका च, गोविन्दपदकमलासक्तचित्ताः, तानि पदानि न प्रत्याहर्तुं शक्ता, तस्मात् मथुरां प्रति प्रयाताः। यदा स्वजनाः निर्गताः, तदा वृष्णयः, कृष्णं देवतां कृत्वा, वर्षाकालं समीपं ज्ञात्वा, पुनः द्वारकां प्रत्यागच्छन्। तत्र, यदुदेवतानां महोत्सवम्, तीर्थयात्रायाम् मित्रसंगमं, अन्यानि च कार्याणि, जनान् प्रति कथयामासुः। एवं, श्रीमद्भागवते महापुराणे, दशमस्कन्धे, द्वितीयभागे, चतुश्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः, "तीर्थयात्रावर्णनं" इति नाम्ना, समाप्तः। अथ, राजा परीक्षित् उवाच—हे ब्रह्मन्, रामकृष्णयोः भगिन्याः, तस्याः अर्जुनः कथं विवाहं कृतवान्, सा मम पितामही कथं अभवत्, इदं ज्ञातुम् इच्छामः। श्रीशुकः उवाच—अर्जुनः तीर्थयात्रायां चरन्, पृथ्वीं भ्रमन्, प्रभासं आगच्छत्, यत्र मातुलकन्यायाः वार्ता श्रुतवान्। केचित् रामः तां दुर्योधनाय दास्यति इति उक्तवन्तः, अन्ये तद् न अनुमोदन्ति; अर्जुनः तां कामयमानः, त्रिडण्डिसंन्यासी रूपं धृत्वा, द्वारकां गच्छत्। तत्र, स्वार्थसिद्ध्यर्थं, मासान् किञ्चित् स्थित्वा, नगरजनैः रामेण च बारं-बारं पूजितः, रामः तं न अभिज्ञातः। एकदा, रामः तं गृहं नीत्वा, अतिथिं कृत्वा, श्रद्धया भोजनं दत्तवान्, अर्जुनः यद् भिक्षया आगतम्, तद् अश्नात्। तत्र, वीराणां मनः हरन्तीं कन्यां अर्जुनः दृष्टवान्; तस्य हृदयं स्नेहेन, विकसितनेत्रैः, तया आकर्षितम्। सा अपि, तं दृष्ट्वा, तं एव वरयामास; स्त्रीणां स्वभावेन, लज्जास्मितसमीक्षया, तं हृदयदृष्ट्या अन्वगच्छत्। अर्जुनः, तां चिन्तयन्, तां कामयमानः, शान्तिं न प्राप्नोत्; तस्य मनः कामातिरेकात् मोहितम्। महोत्सवे, सा रथेन दुर्गात् निर्गता, अर्जुनः, मातापितृकृष्णयोः अनुमत्याः, तां रथेन अपहरन्। अर्जुनः, रथे स्थित्वा, धनुः गृह्य, वीरान् प्रतिरोधकर्तृन् ताडयन्, स्वजनान् मृगानिव सिंहः विहरन्, दूरं निन्ये। रामः तद् श्रुत्वा, पूर्णचन्द्रे समुद्र इव, क्षुब्धः अभवत्; कृष्णः तं चरणं गृहीत्वा, मित्रैः सह, शमयामास। बलरामः, विवाहे हर्षितः, गजाश्वरथपुरुषस्त्रीभिः, महत् धनं दत्त्वा, प्रेषितवान्। श्रीशुकः उवाच—कृष्णस्य भक्तेषु, श्रीशुतदेवः नाम ब्राह्मणः, केवलकृष्णस्नेही, सर्वार्थसिद्धः, शान्तः, ज्ञानी, विरक्तः, प्रमुखः आसीत्। सः मिथिलायां विदेहेषु, गृहस्थः, यद् यद् यदृच्छया आगच्छत्, तद् एव स्वीकृत्य, स्वकर्माणि सहजं अकृत्वा, स्थितः। प्रतिदिनं, तीर्थयात्रार्थं यद् आगच्छत्, तेन तुष्टः, आवश्यकं कर्म कृतवान्। तत्र, भूमिपः बहुलाश्वः, मैथिलः, विनयवान्, अच्युतप्रियः आसीत्। तयोः, भगवतः प्रिययोः, भगवान् दारुकवाहितरथं आरुह्य, ऋषिभिः सह, विदेहान् प्रति प्रयात्। नारदः, वामदेवः, अत्रिः, कृष्णः, रामः, असितः, अरुणिः, अहम्, बृहस्पतिः, कण्वः, मैत्रेयः, च्यवनः, अन्ये च ऋषयः तत्र आसन्। हे राजन्, यत्र यत्र भगवान् गतवान्, तत्र तत्र जनाः, सूर्यः ग्रहैः सह उदयति इव, तं उपहारैः पूजयामासुः।