राज्ञः सभायाः पुरोहिताश्च, महाराज, पवित्रवस्त्रैः रत्नाभरणैश्च भूषिताः, सभासद्भिः सह, इन्द्रस्य यज्ञे समुत्कर्षेण विराजन्ति स्म। ततः रामकृष्णौ स्वजनैः सह, पुत्रैः पत्निभिश्च, स्वतेजसा जीवेश्वरौ इव, दीप्तिमन्तौ बभूवतुः। स यज्ञपति-ज्ञान-कर्मणां प्रभुं विधिपूर्वकं यज्ञैः—अग्निहोत्रादिभिः सामान्यैः विशिष्टैश्च—सम्यक् पूजयामास। पश्चात्, यथाकालं, सः पुरोहितेभ्यः विधिवत् दानानि दत्तवान्—गवां भूमेः कन्यानां च महद्धनं च—अलङ्कृतान् पुनरपि भूषयन्। पत्नीभ्यः सम्यगनुष्ठानं समाप्य, समापनस्नानं च कृत्वा, ते महर्षयः पुरोहितैः सह यजमानपूर्वकं रामह्रदं स्नातुमगच्छन्। स्नात्वा, सः स्वानि भूषणवस्त्राणि सूतादिभ्यः स्त्रीभ्यश्च दत्तवान्; ततो भूषितो भूत्वा, पुरोहितादीन् भोज्यैः सत्कृतवान्। स्वकुल्यांस्तु तेषां पत्निपुत्रैः सह, विदर्भ-कोसल-कुरु-काशी-कैकय-सृञ्जयजनान् च, सः सम्यगर्चयत्। सभासदः, ऋत्विजः, मुनयः, नृपाः, भूताः, पितरः, परिव्राजकांश्च सः पूजयामास; ततो भगवत्सद्मात् स्वस्त्ययनं कृत्वा, ते यज्ञाय प्रययुः। धृतराष्ट्रः, तस्य अनुजः, पृथा-पुत्राः, भीष्मः, द्रोणः, पृथा, यमसुतौ, नारदः, दिव्यः व्यासः, तेषां मित्रबान्धवाश्च—यदून् स्नेहेन आलिङ्ग्य, स्नेहविषण्णचित्ताः, स्वदेशं प्रति ययुः। नन्दः गोपैः सह, कृष्णराम-उग्रसेनादिभिः महता सन्मान्य पूजितः, स्वजनप्रियः तत्रैव स्थितवान्। वासुदेवः, सुलभतया स्वकामानां महोदधिं तीर्त्वा, मित्रैः परिवृतः, हृष्टचित्तः, नन्दस्य हस्तं स्पृशन्, इदं वचनं प्राह—"भ्रातः, जनानां यः स्नेहसम्बन्धः स्नेह इति कथ्यते, तं परित्यक्तुं वीरयोगिनामपि दुःसाध्यं मन्ये। एषः स्नेहः सत्पुरुषैः अकृतज्ञेष्वपि कृतो, स्नेहफलसमर्पितः, कदाचित् परित्याज्यः न। पूर्वं भ्रातृणां परस्परहितं न कृतम्; अधुना च, ऐश्वर्यमदान्धत्वात्, सम्मुखस्थांश्च न पश्यामः। हे मानद, यः पुरुषः परं श्रेयः इच्छति, तस्य कदाचिदपि राज्यतेजः न आगच्छेत्; तेन स्वजनबान्धवान् न पश्यति, दृष्टिदोषो जायते।" एवं स्नेहेन स्रस्तहृदयः आनकदुन्दुभिः, कृते सख्ये स्मरन्, अश्रुपूर्णलोचनः रुरोद। नन्दः, यदुभिः प्रियसखयोः गोविन्दरामयोः कृते स्नेहात् पूजितः, "अद्य, श्वः" इति चिन्तयन्, तत्र त्रिमासान् स्थितवान्। ततः, कामैः पूर्णः नन्दः स्वकुटुम्बव्रजजनैः सह, उत्तमाभरणवस्त्रैः नानारत्नैः च सत्कृतः। वासुदेव-उग्रसेन-कृष्ण-उद्धव-बलरामादिभ्यः बहु दत्तानि प्राप्त्वा, नन्दः यदुभिः सह प्रस्थितवान्। नन्दः, गोपाः, गोप्यश्च, गोविन्दपादपद्मेषु मनो निवेश्य, तानि च मनांसि न निवर्तयन्तः, मथुरां प्रति जग्मुः। स्वजनगतेषु, कृष्णदेवताः वृष्णयः, वर्षाकालं समीपमागतम् दृष्ट्वा, पुनः द्वारकाम् प्रतिनिवृत्ताः। ते तत्र यदुदेवमहामहोत्सवं, तीर्थयात्रायां मित्रसंगमं च, जनान् प्रति कथयामासुः। एवं दशमे द्वितीये भागे, 'तीर्थयात्रावर्णनं' नाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमहंससंहितायां, समाप्तः। ततः, राजा परीक्षित् उवाच—"हे ब्रह्मन्, वयं रामकृष्णयोः भगिन्याः विषये ज्ञातुमिच्छामः—कथं अर्जुनः तां विवाहयामास, सा च कथं मम पितामही बभूव?" शुक उवाच—"तीर्थयात्रायां प्रव्रजन् अर्जुनः प्रभुः पृथिवीं विचरन् प्रभासं प्राप्तवान्, तत्र स्वमातुलकन्यायाः वार्ता श्रुतवान्। केचित् रामः तां दुर्योधनाय दास्यति इति, अपराः तु न; ताम् इच्छन् अर्जुनः त्रिडण्डिसंन्यासी भूत्वा द्वारकाम् अगच्छत्। तत्र स्वार्थसिद्धये, सः कतिपयमासान् नगरजनैः, रामेण च, पुनः पुनः सत्कृतः, तस्य च रामः तं न अविज्ञानात्। कदाचित्, गृहं नीत्वा, अतिथिं कृत्वा, श्रद्धया भोज्यं दत्तवान् रामः, अर्जुनश्च यथालाभं भिक्षां भुक्तवान्। तत्र सः वीर्यवन्तं मनोहरां कन्यां दृष्ट्वा, प्रेम्णा विकसद्विलोचनः, तस्यां चित्तं न्यधात्। सा अपि तं दृष्ट्वा, स्वाभाविकेन भावेन, सस्मिता लज्जाविलोललोचना, तस्मिन् चित्तं दृष्टिं च न्यवेशयत्। अर्जुनः तां चिन्तयन्, तां च इच्छन्, न शान्तिम् अलभत—मोहवशात् मनः विमूढम्। महोत्सवे किञ्चित्, सा रथेन दुर्गात् निर्गच्छन्ती, अर्जुनः पितरौ कृष्णं च अनुमन्य, तां रथेन अपाहरत्। रथे स्थित्वा, धनुः आदाय, यः तं निवारयन्ति, तान् वीरान् अपाकरोत्; स्वजनान् मृगानिव सिंहः व्यद्रावयत्। एतद् श्रुत्वा, रामः पूर्णेन्दौ समुद्र इव उद्विग्नः अभवत्; कृष्णः तु चरणौ गृहीत्वा, मित्रैः सह, तं शमयामास। बलः विवाहे हृष्टः, गजान् रथान् अश्वान् नरान् स्त्रीश्च, महद्द्रव्ययुक्तान्, बहून् प्राहिणोत्। शुक उवाच—कृष्णस्य भक्तेषु श्रेष्ठः ब्राह्मणः श्रुतदेवः, केवलभक्त्या परिपूर्णः, शान्तः, विद्वान्, अलोलुपः, मिथिलायां विदेहेषु गृही, यदृच्छालाभमात्रेण तुष्टः, स्वधर्मं यथाशक्ति अकृत्वा, निवसति स्म। सः प्रतिदिनं तीर्थयात्रार्थं यदृच्छया प्राप्तं केवलं गृह्णाति स्म, तेनैव तुष्टः, यथायोग्यं कर्माचारं च आचरति स्म। तथैव तस्य भूमेः नृपतिः बहुलाश्वः मैथिलः, विनयसम्पन्नः, अच्युतप्रियश्च आसीत्।