यः स्वयम्, अन्यैः, गुणैः वा, कालस्य सृष्ट्यादिकस्य च अनुभूतेः क्षयमपि न पश्यति, स भगवाँस् तु सर्वदा अव्यवहितः स्थितः। स भगवान्, दुःखकर्मगुणप्रवाहैः अनाक्रान्तः, स्वबलैः—प्राणादिभिः—गोपितः, यथा सूर्यः मेघैः, कुहूः, ग्रहणैः च छन्नः, तथा अविद्यमानः इव दृश्यते। ततः, हे राजन्, ऋषयः अनाकदुन्दुभिम् उपसंहृत्य, सर्वेषां नृपतीनां समक्षम् अच्युतवंशजौ च अग्रतः अब्रुवन्। कर्मनाशः कर्मणा इति बुद्धैः निश्चितः; श्रद्धया सर्वयज्ञेश्वरं विष्णुम् यज्ञैः पूजेत। चित्तशान्तिः, कविभिः शास्त्रदृष्ट्या प्रतिपादिता, योगमार्गः सुखदः सुलभः च आत्मनः। द्विजगृहस्थस्य शुभमार्गः एषः, यः शुद्धोपायैः श्रद्धया च, यथार्जितधनेन पूजनीयः। बुद्धिमन्तः, यज्ञदानैः अर्थप्राप्तिं, गृहस्थ्येन पतिपुत्रप्राप्तिं, स्वर्गैः आत्मप्राप्तिं, कालानुसारं त्यजेत; ग्रामेषु सर्वानर्थान् परित्यज्य, तपोवनं गताः स्थिराः। द्विजः त्रिण् ऋणानि देवऋषिपितृभ्यः जायते; तानि यज्ञाध्ययनपुत्रैः प्रत्यर्पयेत; अप्रत्यर्पयन् पतति। त्वं, आज आज्ञेय, ऋषिपितृऋणयोः विमुक्तः; देवऋणं यज्ञैः समाप्य, ऋणमुक्तः अनाथः भव। हे वासुदेव, निश्चितं त्वं हरिं लोकनाथं परमभक्त्या पूजितवान्, स च तव पुत्रः अभवत्। शुकः उवाच—एवं उक्त्वा, वासुदेवः महात्मा, शिरः प्रणम्य, ऋषिपुरोहितान् तुष्ट्वा, तान् ववृचे। तेन धर्मेण वृताः ऋषयः तस्मै तस्मिन् क्षेत्रे उत्तमविधिभिः यज्ञान् अकुर्वन्। यज्ञारम्भे, वृष्णयः पद्ममाल्यधारिणः स्नात्वा सुशोभितवस्त्रधारिणः, नृपाश्च भूषिताः आसीत्। तस्य पत्न्यः, हर्षिताः, हाररहिताः, सुशोभितवस्त्रधारिण्यः, अभिषेकशालां समुपेत्य, अभ्यक्ताः, उपहारैः युक्ताः। तदा, भेरीमृदङ्गदुन्दुभिशङ्खतूर्यादीनि वाद्यानी अभवन्; नर्तकाः नृत्यन्ति; सूतमागधाः स्तुवन्ति; गन्धर्वकन्याः मधुरगायनम् पतिसंयुक्ताः कुर्वन्ति। पुरोहिताः, विधिवत्, स्नातं अभ्यक्तं तं, अष्टादश पत्न्यः सहितम्, सोमराजं तारा इव अभिषिञ्चन्। ताभिः रेश्मणि, किङ्किणी, हार, नूपुर, कुण्डलैः अलङ्कृतः, यज्ञोपवीतवस्त्रधारी, अभिषिक्तः स्फुरति। तस्य पुरोहिताः, रेश्मणि भूषिताः, रत्नैः अलङ्कृताः, सभासहिताः, इन्द्रः यज्ञे इव स्फुरन्ति। रामकृष्णौ स्वजनैः पुत्रपत्नीभिः सहितौ, तेजसा जीवनाधिपाविव, शोभयन्ति। स यज्ञेन, अग्निहोत्रादियज्ञैः, सामान्यविशेषैः, यज्ञज्ञानकर्माधिपतिं पूजितवान्। ततः, काले, विधिवत् पुरोहितेभ्यः गोभूमिकन्याधनैः अलङ्कृतान् अलङ्कृतः दत्तवान्। पत्नीभिः सह अन्त्यस्नानं कृत्वा, ता महर्षयः पुरोहितैः यजमानपुरस्कृताः रामसरोवरं स्नातुम् अगच्छन्। स्नात्वा, तः आभरणवस्त्राणि सूतादिभ्यः स्त्रीभ्यः च दत्त्वा, स्वयम् अलङ्कृतः, पुरोहितादीन् भोज्येन पूजितवान्। स्वजनपत्नीपुत्रैः सह, विदर्भकोसलकुरुकाशिकैकयसृञ्जयजनैः अपि, स अतिविशिष्टं सम्मानं अकरोत्। स सभ्यपुरोहितऋषिनृपभूतपितृपरिव्राजकान् पूजितवान्; ततः भगवदालयात् विसर्ज्य, ते आशीर्वादान् दत्त्वा यज्ञस्थानं गताः। धृतराष्ट्रः, भ्राता, पृथा पुत्राः, भीष्मद्रोणपृथा, यमपुत्रौ, नारदः, दिव्यव्यासः, मित्रबान्धवः च— यदुवः आत्मीयान् आलिङ्ग्य, प्रेम्णा द्रवितहृदयाः, स्वदेशं गच्छन्ति, विरहदुःखं सहन्ति। नन्दः गोपैः सहितः, कृष्णरामुग्रसेनादिभिः विशिष्टः पूजितः, स्वजनप्रियः तत्र स्थितः। वासुदेवः, इच्छासमुद्रं सुलभेन तरित्वा, मित्रैः परिवृतः, हृष्टचित्तः, नन्दं हस्तेन स्पृशन् अब्रवीत्— श्रीवासुदेवः उवाच—भ्रातः, जनानां प्रेमसम्बन्धः, यः स्नेहः इति कथ्यते, वीरयोगिनामपि त्याज्यः न इति मन्मे। एषः मित्रभावः, साधुभिः अप्रतिकृतोपकारे अपि स्थापितः, मित्रफलार्पणः, न कदापि त्याज्यः। पूर्वं भ्रातृणां परस्परहितं न अचरत्; अधुनाऽपि, ऐश्वर्यगर्वेण, समक्षस्थं न पश्यामः। हे सम्मानदाता, राज्यतेजः यः स्वजनहितेच्छुकस्य न आगच्छेत्, तेन स्वजनबान्धवान् न पश्यति, दृष्टिबन्धः भवति। श्रीशुकः उवाच—एवं, स्नेहद्रवितहृदयः अनाकदुन्दुभिः, पूर्वं मित्रभावं स्मृत्वा, अश्रुपूरितलोचनः रुदितवान्। नन्दः, यदुभिः गोविन्दरामप्रियस्नेहात् पूजितः, त्रिमासं तत्र स्थितः, 'अद्य, श्वः' इति चिन्तयन्। ततः, कामान्वितः, नन्दः स्वजनैः व्रजजनैः च, उत्तमाभरणरेश्मनिविविधमूल्यदानेन पूजितः। वासुदेवुग्रसेनकृष्णुद्धवलबलरामादिभ्यः बहुदानानि प्राप्य, नन्दः यदुभिः सह गन्तुम् आरभत। नन्दः, गोपाः, गोप्यः च, गोविन्दपादपद्मे मनः निवेश्य, तान् न अपहर्तुं शक्नुवन्ति, तेन मथुरां जग्मुः। स्वजनवियोगे, कृष्णदेवता वृष्णयः, वर्षाकालं आगतम् दृष्ट्वा, पुनः द्वारकां प्रत्यागच्छन्। ते जनाय यदुदेवमहोत्सवम्, तीर्थयात्रायाम् जातम्, मित्रसमागमं च अन्यानि घटनानि, कथयन्ति।