भगवान् उवाच— अहो, वयं लोके जाताः योगेश्वरदर्शनं प्राप्य परमं फलम् अलभ्यम् अपि देवैः, अद्य प्राप्तवन्तः। किं तु, ये अल्पतपसः पुरुषाः, ये देवपूजायाम्— ये लोकचक्षुषः देवाः— तदुपासनेन योगेश्वरदर्शनस्पर्शप्रश्ननमस्तिक्यलाभं लभन्ते, तेषां का कथा? न तीर्थानि, न मृन्मयानि वा शिलामयानि देवप्रतिमाः, क्षणमात्रदर्शनेन अपि यथा साधवः शुद्ध्यन्ति, तथा न अन्यः कश्चन शुद्ध्यति। न अग्निः, न सूर्यः, न चन्द्रतारकाः, न पृथिव्यापः खं वा, न वायुः, न वाक्, न मनः, पृथक् पूज्यमानानि अपि, पापं न नाशयन्ति; किन्तु, ज्ञानीनाम् अर्चनया, क्षणमात्रेण अपि, पापं विनश्यति। यः त्रिधातुमयं देहम् आत्मानं मन्यते, भार्यादीन् स्वजनान् मन्यते, भूमिं तीर्थरूपेण पूजयति, तीर्थानि जलमात्रदृष्ट्या पश्यति, परं तु न वेद न साधून् सेवते— सः गवयादिभिः समः, इति। शुक उवाच— श्रीकृष्णस्य गूढबुद्धेः वचनानि श्रुत्वा, मुनयः मौनं आसन्, तद्गभीरार्थविचारेण विमूढमानसाः। दीर्घं विचार्य, ते मुनयः जगन्नाथं प्रहस्य, तस्य ऐश्वर्यं जनसमवायहेतुम् अपि अवोचन्। मुनयः ऊचुः— तव मायया, परमसत्यविद्, अस्माकं सृष्टिपतीनाम् अपि, मोहः जायते; तव ऐश्वर्यं स्वमायया गुह्यं, भगवत्कर्माणि अद्भुतानि। त्वं निरपेक्षः सन् अपि, सृष्टिस्थितिलयान् अनेकधा करोति, न च बध्न्यसे; यथा पृथिवी नामरूपभिः बहुधा दृश्यते, स्वस्वरूपेण तिष्ठति। अहो, तव महात्मनः कर्माणि अद्भुतानि, रहस्यानि च! समये तु, स्वजनरक्षणाय, दुष्टनिग्रहार्थं, धर्मसंस्थापनाय च, सत्त्वगुणमाविश्य, स्वलीलया वेदमार्गं धारयसि, हे पुरुषोत्तम, यः वर्णाश्रमधर्मात्मा। ब्रह्मन्, तपःस्वाध्यायसंयमोपलब्धं तव हृदयं निर्मलम्; तत्र साक्षात् दृश्यते— व्यक्ताव्यक्तं च, तदतीतम् अपि। तस्मात्, ब्रह्मन्, ब्राह्मणसमाजं, यः वेदस्य च तव च मूलं, पूजयसि; तेन त्वं ब्रह्मण्यानां श्रेष्ठः अभवः। अद्य, अस्माकं जन्म, विद्यया, तपसा, दृष्ट्या च फलितम्; त्वां परमपुरुषार्थं प्राप्य, श्रेयः परमं प्राप्तम्। नमः तस्मै श्रीकृष्णाय, यस्य बुद्धिः अच्युताऽपि, यस्य महिमा स्वमायया गुह्यः, यः परमात्मा। तम् ईश्वरं कालात्मानं, मायापरवृतं, न पाण्डवाः, न वृष्णयः अपि, ये तस्मिन् एव रमन्ते, जानन्ति। यथा शयाने पुरुषे, भूतगुणदर्शनेऽपि, स्वात्मा नामरूपविषयातिरिक्तः न ज्ञायते। तथैव, मायया मोहिता चेतांसि, नामरूपेन्द्रियासक्त्या, स्मृतिविभ्रमात् त्वां न जानन्ति। अद्य तव पादौ दृष्टवन्तः, ये पापघ्नौ, पुण्यतीर्थनिवासौ, योगसिद्धैः हृदि संस्थितौ, भक्तिपारावारैः अन्तरावरणं विदार्य, तव मार्गं प्राप्नुवन्ति; तेषां भगवन्, कृपां कुरु। शुक उवाच— एवं, दाशार्हं, धृतराष्ट्रं, धर्मराजं च, मुनयः अभिवाद्य, स्वाश्रमगमनाय मनः अकुर्वन्। तान् दृष्ट्वा, श्रीवासुदेवः समीपमागत्य, प्रणम्य, सत्कृत्य, विनीतवाक्यम् अब्रवीत्— श्रीवासुदेव उवाच— हे मुनयः, सर्वदेवतास्वरूपाः, नमः। कृपया ब्रूहि, केन कर्मणा कर्मबन्धनं विनश्यति? श्री नारद उवाच— ब्राह्मणाः, न विस्मयः, यत् वासुदेवः स्वार्थपरः सन् अपि, आत्मनः श्रेयः पृच्छति; यः कृष्णं आत्मसुतं मन्यते। लोके, सन्निकर्षेण, उपेक्षा जायते; यथा, गङ्गां त्यक्त्वा, अन्यद् आपः शुद्ध्यर्थं इच्छति। यस्य आत्मानुभवः कालसृष्टिसंहारादिना, न स्वेन, न परेण, न गुणैः, न कदाचन हीयते। सः भगवन्, अविभक्तः, दुःखकर्मगुणप्रवाहैः अविच्छिन्नानुभवः, स्वशक्तिभिः प्रच्छन्नः, यथा मेघैः, तमसैः, ग्रहणेन वा सूर्यः, तथैव ज्ञेयः। ततः, राजन्, मुनयः अनकदुन्दुभिम् अभ्यभाष्य, सर्वराजसंघस्य, अच्युतवंशयोः च पुरतः, वाक्यम् ऊचुः— कर्मनाशः कर्मणा एव, इति पण्डितैः निश्चितम्; श्रद्धया, विष्णुं, सर्वयज्ञपतिं, यज्ञैः पूजयेत्। चित्तशुद्धिः, कविभिः शास्त्रचक्षुषा प्रदर्शिता; योगमार्गः सुलभः, आत्मनः सुखदः। द्विजगृहस्थस्य शुभः पन्थाः अयं, यं शुद्धवृत्त्या, श्रद्धया, यथाशक्ति, पूजयेत्। धनत्यागं दानयज्ञाभ्यां, दारपुत्रत्यागं गार्हस्थ्येन, आत्मत्यागं स्वर्गकाम्यया, कालेन त्यजेत्; ये ग्रामकर्माणि त्यक्त्वा, तपोवनं गता, धीराः। द्विजः त्रिभिः ऋणैः जातः— देवऋषिपितृभ्यः; यज्ञैः, स्वाध्यायेन, पुत्रैः च, तान् निवारयेत्; ऋणं न निर्वृत्त्य, प्रयाति, पतति। त्वं, आज, द्वाभ्यां ऋणाभ्यां मुक्तः, ऋषिपितृभ्यः; यज्ञैः देवऋणं निर्वृत्त्य, अनृणः, अनाथः भूत्वा। वासुदेव, नूनं त्वया हरिः, लोकनाथः, परया भक्त्या पूजितः, सः तव आत्मजः अभवत्। शुक उवाच— एतेषां वचनं श्रुत्वा, वासुदेवः महात्मा, शिरसा वन्द्य, मुनिपुरोहितान् तुष्ट्वा, तान् वरयामास। राजन्, तैः धर्मेण निर्वृत्तैः, वासुदेवस्य तस्मिन क्षेत्रे, श्रेष्ठैः कर्मभिः यज्ञाः क्रियन्ते स्म। यज्ञारम्भे, वृष्णयः, पद्ममाल्यधारिणः, स्नात्वा, सुशीतलवस्त्रधारिणः, राजानोऽपि शोभायमानाः। तस्य पत्न्यः, हृष्टाः, मुक्ताहाररहिताः, सुशोभनवस्त्रधारिण्यः, अभिषेकमण्डपं समुपेत्य, अभ्यक्ताः, द्रव्याणि वहन्त्यः। तत्र, दुन्दुभी, मृदङ्ग, आनक, शङ्ख, भेरी, अन्यानि वाद्यानि निनदन्ति; नर्तकाः, नटाः, सूताः, मागधाः च स्तुवन्ति; गन्धर्व्यः, मधुरगायनाः, स्वैः पतिभिः सह गीतं गायन्ति। ऋत्विजः, विधिपूर्वकम्, स्नातं, अभ्यक्तं, अष्टादशभिः पत्निभिः सहितं, तम् अभिषिञ्चन्, यथा सोमराजं तारागणाः। ताः तं रेश्मभिः, कङ्कणैः, हारैः, नूपुरैः, कुण्डलैः च भूषयन्त्यः, सः अभिषिक्तः, यज्ञसूत्रवसनः, शोभते स्म।