सर्वेभ्यः maidservant-भिः, सर्वविध-सम्पद्भिः, सैनिकैः, रथैः, अश्वैः च, सः भक्तिपूर्वकं बहुमूल्य-शस्त्राणि दत्त्वा, अतिशय-श्रद्धां प्रकटयामास। तस्य गृहिण्यः, तु maidservant-रूपेण, सत्य-तपस्याः पूर्ण-वैराग्यस्य च प्रभावेन, तं आत्मतुष्टं परमात्मानं सेवयामासुः। तदा तस्य पत्न्यः उचुः—यदा सः युद्धे Bhauma-नं तस्य अनुचरैः सह हत्वा, अस्मान् अपि, तेन जित-राजकन्याः, विमुक्तवान्, तदा तस्य पद्म-पदौ स्मरन्त्यः, सर्वकाम-प्रदं तं, विवाहाय स्वीकृतवन्तः, संसार-बन्धनात् मोक्षं प्राप्ताः। न वयं राज्यं, ऐश्वर्यं, अधिपत्यं, ब्रह्म-श्रेेष्ठतां वा, नापि अनन्तं हरि-निलयं इच्छामः। केवलं तस्य श्रीमत्-पाद-धूलिं शिरसि धारयितुं वाञ्छामः, या तस्य पत्न्याः स्तन-लेपनस्य गन्धेन सुरभितं, गदायुधिनः। गोप-स्त्रियः, Pulinda-स्त्रियः, तृणानि, औषधयः, गोः, गोपाल-बालकाः च, सर्वे तस्य महात्मनः पाद-स्पर्शं वाञ्छन्ति, यदा सः गोः पालनं करोति। शुकः उवाच—यदा कुंती, सुभद्रा, द्रौपदी, माधवी, राज-पत्न्यः, तथा स्व-गोप्यः, श्रीकृष्णस्य परमात्मनः तासु प्रति गाढ-स्नेहं श्रुतवन्त्यः, तदा सर्वाः विस्मिताः, नेत्रेषु अश्रु-पूरिताः। स्त्रियः परस्परं, पुरुषाः पुरुषैः सह संवादं कुर्वन्तः, तत्र मुनयः आगच्छन्, कृष्णं बलरामं च द्रष्टुम् उत्सुकाः। तत्र व्यासः, नारदः, च्यवनः, देवलः, असितः, विश्वामित्रः, शतानन्दः, भारद्वाजः, गौतमः आगच्छन्। रामः शिष्यैः सह, वसिष्ठः, गालवः, भृगुः, पुलस्त्यः, कश्यपः, अत्रिः, मार्कण्डेयः, बृहस्पतिः च आगच्छन्। द्वितः, त्रितः, एकतः, ब्रह्म-पुत्राः, अङ्गिराः, अगस्त्यः, याज्ञवल्क्यः, वामदेवः, अन्ये च आगच्छन्। ताञ् दृष्ट्वा, पूर्वं उपविष्टाः राजानः, पाण्डवाः, कृष्णः, बलरामः च, शीघ्रं उत्तस्थुः, जगद्-वन्द्येभ्यः मुनिभ्यः प्रणम्य। सर्वे मुनीन् यथायोग्यं पूजयामासुः, रामः अच्युतः च, स्वागत-वाक्यैः, आसनैः, पाद्येन, अर्घ्यैः, माल्यैः, धूपैः, लेपनैः च सत्कारं कृतवन्तौ। भगवान् धर्मस्वरूपः, तेषु सुखासीनेषु, साभिप्रायं वचनं अब्रवीत्, सभा तु तस्य वचने मौनं कृत्वा शृणोति। श्रीभगवान् उवाच—अहो, अस्माकं जन्म, दुर्लभं देवेष्वपि, योगेश्वर-दर्शनं प्राप्तम्। किं तेषां अल्प-तपसां, ये देव-पूजायां, लोक-नेत्र-रूपाणां, योगिनां दर्शन-स्पर्श-प्रश्न-नमस्कार-लाभं प्राप्नुवन्ति। न तीर्थानि, न मृत्तिका-शिलादयः देवाः, यथा पावयन्ति; केवलं साधवः, साक्षात्-दर्शनेन अपि क्षणिके, पावयन्ति। न अग्निः, न सूर्यः, न चन्द्र-तारकाः, न भूमिः, न आपः, न व्योम, न वायुः, न वाक्, न मनः—यथाऽऽराध्याः—पापं न हन्ति; केवलं ज्ञानी-संसेवया, क्षणमात्रेण, पापं नश्यति। यः त्रिधातु-देहे आत्मानं मन्यते, पत्नीं स्वजनं च स्वं मन्यते, भूमिं देवतया पूजयति, तीर्थं केवलं आपः मन्यते, न तु साधून् सेवते—सः गवा गर्दभेन वा तुल्यः। शुकः उवाच—एवं श्रीकृष्णस्य अगाध-ज्ञान-वचनं श्रुत्वा, मुनयः मौनं कृत्वा, तस्य वाक्यस्य गम्भीर्येण चित्तं मोहितवन्तः। दीर्घ-चिन्तनानन्तरं, मुनयः, विश्वस्य नाथं स्मितं कृत्वा, तस्य ऐश्वर्यं जन-संग्रहाय इति उचुः। मुनयः उचुः—तव मायया, सत्य-तत्त्व-विद्, वयं अपि सृष्टि-कर्तारः मोहिताः; तव ऐश्वर्यं स्व-शक्त्या गूढं—भगवतः कर्माणि अद्भुतानि। निरपेक्षः अपि, सृष्टि-स्थिति-लयं विविधं कुरुषे, न तु बध्यसे—यथा भूमिः, अनेक-रूप-नाम्नि, तु न विक्रियते। तव कर्माणि अद्भुतानि, गूढानि। यदा यथाकालं, स्वजन-रक्षणाय, तव गुण-प्रवृत्तिं धारयसि, दुष्ट-निग्रहाय च; लीला-वशात्, वेद-मार्गं धर्मं स्थापयसि, परमात्मन्, वर्णाश्रम-आत्मा। हे ब्रह्मन्, तव हृदयं शुद्धम्, तपः-स्वाध्याय-दमेन लब्धम्; तत्र व्यक्तं, अव्यक्तं, तद्-उभयातीतं च अनुभूयते। अतः, हे ब्रह्मन्, ब्रह्मण-समाजं पूजयसि, शास्त्र-निधिं, स्व-निधिं च; तस्मात्, ब्रह्म-भक्त-श्रेष्ठः भवसि। अद्य अस्माकं जन्म, विद्या, तपः, दर्शनं च सिद्धम्, यः तव साक्षात्-समागमे, परम-पुरुषार्थं प्राप्तम्। नमः श्रीकृष्णाय, यस्य बुद्धिः अच्युतम्, योगमायया गूढः, परमात्मा। ये राजानः, वृष्णयः च, केवलं तं रमन्ति, न जानन्ति—सः कालात्मा, मायापट-गूढः। यथा शयाने पुरुषे, भूत-गुणान् अनुभूय, स्वात्मानं न वेत्ति, नाम-इन्द्रियातीतम्। एवं, मायया मोहितं चित्तं, नाम-वस्तु-इन्द्रिय-स्नेहेन, तव ज्ञानं न वेत्ति, स्मृति-क्षोभात्। अद्य तव पाद-दर्शनं प्राप्तम्, यः पाप-राशिं हन्ति, तीर्थ-स्थानं, योग-निष्ठ-हृदयस्थम्; तव भक्ताः, अन्तरावरणं प्रेम-प्रवाहेण विदार्य, तव पथं प्राप्नुवन्ति—कृपां दत्तुम् अर्हसि। शुकः उवाच—एवं दाशार्हं, धृतराष्ट्रं, युधिष्ठिरं, राजर्षिं च, मुनयः स्व-आश्रमाय प्रत्यवस्थितान्। तान् दृष्ट्वा, श्रीवासुदेवः समीपं गत्वा, प्रणम्य, सत्कारं कृत्वा, संयत-वाक्यं अब्रवीत्। श्रीवासुदेवः उवाच—हे मुनयः, सर्व-देवताः, नमः, कर्मणा कर्म-बन्धः कथं नश्यति, तद् वदन्तु। श्रीनारदः उवाच—हे ब्राह्मणाः, न विस्मयः, यः वासुदेवः, जिज्ञासायाम् उत्सुकः, आत्मनः परम-श्रेयोऽर्थं पृच्छति, कृष्णं स्व-गर्भं मन्यते। मर्त्येषु, सन्निकर्षेण, उपेक्षा भवति, यथा गङ्गां त्यक्त्वा, अन्यं वारि-शुद्ध्यर्थं यान्ति। यस्य आत्म-ज्ञानं, काल-सृष्टि-प्रलयादि, न स्वेन, न अन्येन, न गुणैः, न कदाचित्, नश्यति। सः भगवन्, अखण्डः, दुःख-कर्म-गुण-प्रवाहैः न बाध्यते, स्व-शक्तिभिः जीवनेन गूढः; सूर्यः मेघ-धूम-ग्रहैः यथा गूढः, तथा। ततः, हे राजन्, मुनयः अनकदुन्दुभिं संबोध्य, सर्वे राजानां, अच्युत-वंशजयोः च, पुरतः वचः अब्रवीन्।