ततः अहम् सभाम् प्रविष्टवती, नूतनपटवस्त्रधारिणी, मन्दस्मितमुखी, मणिमयकाञ्चनमालाम् हस्ते धृत्वा, मृदुलनूपुरध्वनिपूर्वम्, केशेषु पुष्पमण्डलम् विधाय। मम मुखं उत्तोल्य, विशालकुण्डलैः शोकमणिमयैः शोभितगण्डयोः, सस्मितसौम्यदृष्ट्या शनैः सर्वान् नृपतीन् निरीक्ष्य, मम हृदयम् मुरारि-समर्पितम्, तस्य स्कन्धे मालाम् समर्पितवती। तस्मिन् क्षणे मृदङ्गाः, आनकाः, शङ्खाः, तुर्याः, अन्ये च वाद्याः निनादम् अकुर्वन्; नर्तकाः नृत्यन्ति, गायकाः गायन्ति च। यदा भगवान् मायापति मया एवमुपगृहीतः, तदा नृपतिसत्तमाः कामदग्धचित्ताः द्रौपदी-सम्प्राप्तिम् असह्याः, परस्परम् स्पर्धन्ति स्म। सः चतुर्भिः उत्तमाश्वैः युक्तम् रथम् आरुह्य, शार्ङ्गधनुः गृहीत्वा, कवचम् धारयन्, चतुर्भुजः रणभूमौ स्थितः। दारुकः सुवर्णमयभूषणयुक्तम् रथम् संचालयति स्म; नृपाः दृष्ट्वा, यथा मृगराजः अन्यान् मृगान् उपक्षिप्य गच्छेत्, तथा सः रथम् अपाकर्षत्। केचित् नृपाः मार्गे हरिम् अवरोधयन्तः, शस्त्रधारिणः, धनुष्मन्तः, ग्रामसिंहवत् अनुगच्छन्ति स्म। तदा शार्ङ्गधनुषः बाणवर्षेण तेषाम् बाहवः, चरणाः, ग्रीवाः छिन्नाः, केचित् रणभूमौ पतिताः, अन्ये युद्धम् परित्यज्य पलायिताः। ततः यादवपतिः सूर्यछायापटाकाभिः, चित्रद्वारैः शोभिताम्, दिव्यभूम्योर्यशः प्रसिद्धाम् नगरम् प्रविष्टवान्, यथा नौका स्वपत्तनम् आगच्छेत्। तत्र मम पिता मित्राणि, बान्धवान्, स्वजनान् च, वस्त्रैः, भूषणैः, शय्यासनादिभिः, बहुमूल्यैः सम्मानितवान्। दासीभिः, विविधधनैः, सैन्यैः, रथैः, अश्वैः, शस्त्रैः च, पूर्णभक्त्या दत्तवान्। अस्माकं गृहे दासीभूताः वयं, सत्यतपसः, पूर्णवैराग्यस्य प्रभावात्, स्वात्मरमम् तं सेवामः। रमणीयाः पत्न्यः ऊचुः—यदा सः भौमम् अनुचरैः सह युद्धे हत्वा, अस्मान् राजकन्याः मुक्तवान्, तदा तस्य कमलपादौ स्मृत्वा, सर्वकामदं, अस्मान् विवाहाय स्वीकृतवान्, संसारबन्धनात् विमुक्तिम् दत्तवान्। न वयं राज्यं, ऐश्वर्यम्, अधिपत्यं, ब्रह्मपदं, नापि हरिपदं इच्छामः। केवलम् तस्य श्रीपादपङ्कजधूलिम्, यः गदाधरः, श्रीवदनचन्दनगन्धयुक्तम्, शिरसि धारयितुम् इच्छामः। व्रजगोप्यः, पुलिन्द्यः, तृणानि, औषधयः, गोः, गोपबालकाः च, सर्वे तस्य महात्मनः पादस्पर्शम् इच्छन्ति, गोपालनकाले। शुकः उवाच—यदा कुन्ती, सुभद्रा, द्रौपदी, माधवी, राजपत्न्यः, स्वगोप्यः च, कृष्णस्य परमात्मनः तेषु गाढस्नेहस्य श्रवणम् कृतवत्यः, तदा सर्वाः विस्मिताः, नेत्रेषु अश्रुपूरिताः। स्त्रियः स्त्रीषु, पुरुषाः पुरुषेषु संवादम् कुर्वन्तः, तदा मुनयः कृष्णबलरामयोः दर्शनाय उत्सुकाः आगच्छन्। व्यासः, नारदः, च्यवनः, देवलः, असितः, विश्वामित्रः, शतानन्दः, भारद्वाजः, गौतमः च आगच्छन्। रामः शिष्यैः सह, वसिष्ठः, गालवः, भृगुः, पुलस्त्यः, कश्यपः, अत्रिः, मार्कण्डेयः, बृहस्पतिः च आगच्छन्। द्वितः, त्रितः, एकतः, ब्रह्मपुत्राः, अङ्गिराः, अगस्त्यः, याज्ञवल्क्यः, वामदेवः च अन्ये च आगच्छन्। तान् दृष्ट्वा, पूर्वम् उपविष्टाः नृपाः, पाण्डवाः, कृष्णः, बलरामः च, शीघ्रं उत्तिष्ठ्य, जगत्पूज्येभ्यः प्रणामम् अकुर्वन्। सर्वे उचितेन विधिना मुनीन् पूजितवन्तः; रामः अच्युतः च, स्वागतवाक्यैः, आसनैः, पाद्येन, अर्घ्यैः, माल्यैः, धूपैः, उन्नैः च सम्मानितवन्तौ। धर्मस्वरूपः भगवान्, सर्वे सन्निषण्णे, मन्दमन्दं वचनम् उवाच, सभा शान्तया श्रवणाय स्थितवती। भगवान् उवाच—अहो, अस्माकं जन्म, यः योगेश्वराणाम् दर्शनम्, देवैरपि दुर्लभम्, प्राप्तम्; किम् तैः अल्पतपसः, ये देवपूजायाम् लोकचक्षुषः पूज्याः, तेषाम् दर्शनम्, स्पर्शनम्, प्रश्नम्, पादप्रणामः च, दुर्लभम्। न तीर्थजलानि, न मृन्मय-शिलामयदेवताः, तद्रूपेण शुद्धिं यथा न कुर्युः; पुण्यजनाः केवलम् दर्शनात् क्षणमात्रेण अपि शुद्धिं यच्छन्ति। न अग्निः, न सूर्यः, न चन्द्रः, न तारा, न पृथिवी, न आपः, न व्योम, न वायुः, न वाक्, न मनः, पृथग् पूजिताः, पापं न नाशयन्ति; विद्वांसः ज्ञानिनाम् सेवया क्षणमात्रेण पापं नाशयन्ति। यः आत्मानम् त्रिधातुमयं देहम् इति जानाति, पत्नीं, बान्धवांश्च स्वकीयान्, भूमिम् पूज्यां, तीर्थानि जलमात्राणि, ज्ञानिनः न अन्वेषयति, सः गवयः वा गर्दभः वा। शुकः उवाच—एवं कृष्णस्य अप्रमेयज्ञानस्य वचनम् श्रुत्वा, मुनयः मौनम् आसन्, तस्य गूढार्थेन मनः विस्मिताः। दीर्घविचारानन्तरम्, मुनयः जगदाधिपम् प्रहस्य, तस्य ऐश्वर्यं जनसमूहाय इति ऊचुः। मुनयः ऊचुः—तव मायया, परमसत्यवेदिन्, अस्माकम् अपि, जगत्सृजनपतीनां, मोहः जायते; तव ऐश्वर्यं स्वमायया गूढम्; भगवतो विचित्राः कर्माणि। कामरहितः सन्, जगत् सृजसि, पालयसि, संहरसि, न बध्यसे; यथा पृथिवी नामरूपविभागे अपि अभिन्ना। तव महत्त्वस्य कर्माणि अद्भुतानि, गूढानि। यदा यदा तव जनानां रक्षणाय, दुष्टनिग्रहाय च, तदा तत्त्वतः सत्त्वगुणम् उपगृह्य, स्वलीलया वेदमार्गम् अनुवर्तयसि, वरनाश्रमात्मन्, परमपुरुष। तव हृदयम् शुद्धम्, तपसा, अध्ययनैः, दमेन च प्राप्तम्; तत्र साक्षात्, अप्रकटम्, तद्व्यतिरिक्तम् च ज्ञायते। अतः ब्रह्मन्, ब्राह्मणसमाजम् पूजयसि, शास्त्रस्य, स्वस्य च मूलम्; तस्मात् ब्रह्मनिष्ठेषु श्रेष्ठः भवसि। अद्य अस्माकं जन्म, विद्या, तपः, दृष्टिः च सफलम्, यः तव साक्षात्, परमगति, प्राप्तः, परमं श्रेयः लब्धम्। नमः तस्मै कृष्णाय, यस्य बुद्धिः अच्युतम्, योगमायया गूढमहिमा, परमात्मा। यं नृपाः, न वृष्णयः, केवलम् तं रमन्ति, न जानन्ति; सः कालस्वरूपः, आत्मा, मायापटलेन गूढः। यथा निद्रायाम् पुरुषः, तत्त्वगुणान् अनुभूय, स्वात्मानम्, नामवस्तुव्यतिरिक्तम्, न जानाति। इत्येवं श्रीमद्भागवतपुराणे प्रथमस्कन्धे, द्रौपदीस्वयंवराद्याख्यानम्, कृष्णमुनिसंवादः च, भक्तिपूर्वकं वर्णितम्।