अर्जुनः जलस्थं मत्स्यप्रतिमां दृष्ट्वा तस्य स्थितिं विज्ञाय, अत्यन्तं सावधानः स्वं बाणं सन्दर्शयन्, लक्ष्यं छित्त्वा न तु छेदयित्वा, तस्य स्पर्शं कृतवान्। तदाऽन्ये राजानः स्वं गर्वं परित्यज्य निवृत्ताः, श्रीभगवान् धनुः गृहीत्वा, अत्यासानेन तं सन्दर्शयन्, सहजतया तं चापं जघान। तदनन्तरं सः लक्ष्ये बाणं स्थापयन्, केवलं एकवारं जलस्थं मत्स्यं दृष्ट्वा, तं बाणेन छित्त्वा पतितवान्, सूर्यः अभिजित् नक्षत्रे स्थितः। ततः अहं मण्डपं प्रविष्टवती, मृदुलनूपुरध्वनिः श्रूयमानः, हस्तयोः सुवर्णमणिमयमालां धृत्वा, नूतनपाटवस्त्रं परिधानं कृत्वा, लज्जाविलसितस्मितं मुखे प्रकाशयन्ती, पुष्पमालया केशान् अलङ्कृत्य। ततः मुखं उत्थाप्य, विशालकुण्डलैः शोभितं, कपोलैः दीप्तिमद्भिः, सौम्यस्मितदृष्ट्या राज्ञः समवलोक्य, मनः मुरारौ समर्प्य, मालां तस्य स्कन्धे न्यवेशम्। तस्मिन्नेव काले, अनाहतदुन्दुभिः, शङ्खाः, तुर्याः, अन्ये च वाद्याः घोषमकुर्वन्; नर्तकाः नृत्यन्ति, गीतकाराः गायन्ति। यदा भगवतः मायाधिपः मया चयनः कृतः, तदा नराधिपाः कामाग्निना दग्धाः, द्रौपदीचयनं न सहन्ते स्म, परस्परं स्पर्धन्ति स्म। सः मां चतुर्भिः उत्तमाश्वैः युक्तं रथं स्थापयन्, शार्ङ्गधनुः गृहीत्वा, कवचं धृत्वा, चतुर्भुजः युद्धे स्थितः। दारुकः सुवर्णमणिमण्डितं रथं वाहनः कृत्वा, राज्ञः पश्यन्तः, यथा मृगाधिपः अन्यान् पशून् उपक्षिप्य स्वं शिकारं वहति। केचित् राजानः मार्गे तं निरोधयन्, शस्त्रधारिणः, धनुष्मन्तः, ग्रामसिंहाः हरिं अनुगच्छन्ति स्म। शार्ङ्गधनुषः बाणवर्षेण तेषां भुजाः, पादाः, ग्रीवाः छिन्नाः, केचित् युद्धे पतिताः, अन्ये युद्धं परित्यज्य पलायिताः। ततः यदुवरः नगरं प्रविष्टवान्, सूर्यछत्रध्वजैः, चित्रद्वारैः शोभितं, दिव्यभूम्योः प्रसिद्धं, नौका स्वपत्तनं यथा प्राप्नोति। तत्र पितरः मित्रबान्धवान्, स्वजनान्, वस्त्रैः, भूषणैः, शय्यासनैः, अन्यैः उपहारैः पूजितवान्। दास्याः, सर्वविधधनैः, सैनिकैः, रथैः, अश्वैः, महास्त्रैः, पूर्णभक्त्या दत्तवान्। वयं तस्य गृहदास्यः, सत्यतपसा, पूर्णवैराग्येन, आत्मतुष्टं तं सेवाम् अकरवाम्। तदानीं रान्यः ऊचुः—"भौमं समरस्थं हत्वा, तस्य अनुचरान् अपि, अस्मान् मुक्तवान्, तस्य पदकमलस्मरणेन सर्वकामदं, अस्मान् विवाहेन स्वीकार्य, संसारबन्धनात् विमुक्तिं दत्तवान्।" "न वयं राज्यं, ऐश्वर्यं, अधिपत्यं, ब्रह्मपदं वा, हर्यनन्तधामं वा इच्छामः। केवलं तस्य श्रीमद्गदायुधस्य पादधूलिं, यः श्रीपत्नीवक्षःकुङ्कुमगन्धयुक्तः, शिरसि धारयितुं इच्छामः।" "व्रजगोप्यः, पुलिन्द्यः, तृणवनस्पतयः, गोः, गोपालकः—सर्वे तस्य महात्मनः पादस्पर्शं कामयन्ति, यः गाः पालनं करोति।" शुकः उवाच—यदा कुन्ती, सुभद्रा, द्रौपदी, माधवी, राजपत्न्यः, स्वगोप्यश्च, श्रीकृष्णस्य आत्मनः गाढस्नेहं श्रुत्वा, सर्वाः विस्मयं प्राप्नुवन्, अश्रुपूर्णलोचनाः। स्त्रियः परस्परं, पुरुषाः पुरुषैः संवादं कुर्वन्, तदा ऋषयः तत्र आगमन्, कृष्णबलरामयोः दर्शनार्थम्। व्यासः, नारदः, च्यवनः, देवलः, असितः, विश्वामित्रः, शतानन्दः, भरद्वाजः, गौतमः आगमन्। रामः शिष्यैः सह, वसिष्ठः, गालवः, भृगुः, पुलस्त्यः, कश्यपः, अत्रिः, मार्कण्डेयः, बृहस्पतिः अपि आगमन्। द्वितः, त्रितः, एकतः, ब्रह्मपुत्राः, अङ्गिराः, अगस्त्यः, याज्ञवल्क्यः, वामदेवः च आगमन्। तान् दृष्ट्वा, पूर्वं उपविष्टाः राज्ञः, पाण्डवाः, कृष्णः, बलरामः, शीघ्रं उत्थाय, जगत्पूज्येभ्यः प्रणामं कृतवन्तः। सर्वे यथायोग्यं ऋषीणां पूजां कृतवन्तः, रामः अच्युतश्च, स्वागतवाक्यैः, आसनैः, पाद्यैः, अर्घ्यैः, माल्यैः, धूपैः, अङ्गरागैः सम्मानं कृतवन्तः। धर्मस्वरूपः भगवान्, तेषु सुखासीनेषु, सभा निशब्दा, तस्य मन्दस्वरं शृण्वन्, वाक्यम् उदाहरत्। भगवान् उवाच—"अहो, अस्माकं जन्म, सर्वोत्कृष्टं फलम् प्राप्तम्, यत् योगेश्वरदर्शनं, देवैरपि दुर्लभम्। किं तैः अल्पतपसः पुरुषैः, ये देवपूजायाम्, लोचनस्वरूपाणां देवानां, योगिसंवादस्य अवसरं लभन्ते, स्पर्शं, प्रश्नं, पादप्रणामं च।" "न तीर्थजलानि, न मृद्पाषाणमयाः देवाः, तद्वत् शुद्धिं यथा ऋषिदर्शनं, क्षणमात्रेण अपि, ददाति।" "न अग्निः, न सूर्यः, न चन्द्रतारकाः, न पृथ्वी, जलम्, आकाशः, वायुः, वाक्, मनः—यद्यपि पृथग् पूजिताः—पापं न नाशयन्ति; ज्ञानीनां सेवा, क्षणमात्रेण, पापं नाशयति।" "यः त्रिधातुमयं देहं आत्मत्वेन पश्यति, पत्नीं बान्धवांश्च स्वजनत्वेन, भूमिं पूजनीयां, तीर्थं केवलं जलरूपेण, तु ज्ञानीं न सेवते—सः गोः गर्दभस्य तुल्यः।" शुकः उवाच—कृष्णस्य गम्भीरज्ञानवाक्यं श्रुत्वा, ऋषयः मौनं धृत्वा, तस्य वचसः गहनत्वेन चित्तं मोहितवन्तः। दीर्घविचारानन्तरं, ऋषयः, जगत्पतेः स्मितं कृत्वा, तस्य ऐश्वर्यं जनसमूहसंग्रहाय इति उक्तवन्तः। ऋषयः ऊचुः—"ते ते, भगवन्, तव मायया, विश्वसृजनां पतयः अपि मोहिताः; तव ऐश्वर्यं स्वमायया गुप्तम्; भगवतः कर्माणि अद्भुतानि।" "निर्लिप्तः सन्, सृष्टिं, स्थापनं, संहारं बहुधा कुरुषे, तु न बध्यसे; यथा पृथ्वी नामरूपैः बहुधा प्रकटिताः, परन्तु अपरिवर्तिता। तव कर्माणि अद्भुतानि, गूढानि।" "यदा यथायोग्यं तव जनस्य रक्षणाय, तदा सत्त्वगुणं स्वीकृत्य, दुष्टानां निग्रहाय, स्वलीलया वेदमार्गं धृत्वा, तव वर्णाश्रमात्मा, सनातनधर्मं स्थापयसि।" "हे ब्रह्मन्, तव हृदयम् शुद्धम्, तपः, अध्ययनं, दमेन लब्धम्; तत्र व्यक्तम्, अव्यक्तम्, उभयातीतं च अनुभूयते।" "तस्मात्, हे ब्रह्मन्, ब्राह्मणसमाजम्, वेदस्य तव च मूलम्, पूजयसि; तेन ब्रह्मभक्तेषु अग्रणीः भवसि।" "अद्य अस्माकं जन्म, विद्या, तपः, दृष्टिः फलितम्; यत् तव साक्षात्कारेण, परमपुरुषे, परमं श्रेयः प्राप्तम्।