श्रीभद्रा उवाच — मम पिता मातुलं आमन्त्र्य, स्वबलसहितं मां तं कृष्णं श्यामं मनः कृष्णे स्थितं, तस्मै दत्त्वा विवाहं कृतवान्। अहं सर्वेषु जन्मेषु तस्य पादस्पर्शं प्रार्थये, यतः कर्मचक्रे भ्रमणो जीवः तेन परमं आत्मनो हितं प्राप्नोति। श्रीलक्ष्मणा उवाच — नारदात् पुनः पुनः राज्ञः जन्मकथाः कर्माणि च श्रुत्वा, मम मनः मुखुन्दे पद्महस्ते दृढं आकर्षितं, लोकपालानपि त्यक्त्वा। तद् ज्ञात्वा मम पिता स्नेहपूर्णो बृहत्सेनः विवाहाय उपायं अचिन्तयत्। यथा पाण्डवस्य कामाय कन्यायाः स्वयंवरे मत्स्यः स्थापितः, तथा अत्रापि मत्स्यः बहिः गुह्यः, अधः जलमध्येन दृष्टः। एतत् श्रुत्वा सर्वतः राजानः शस्त्रास्त्रविदः सह आचार्यैः सहस्रशः मम पितुः नगरं आगच्छन्। सर्वे पिता बलवयोः यथायोग्यं सम्मानिताः; ये मां इच्छन्ति, ते सभा मध्ये धनुषं शरं च गृहीत्वा प्रतिस्पर्धितवन्तः। केचन धनुषं गृहीत्वा तन्तुं योजयितुं न शेकुः; केचन तन्तुं वक्षसि आकृष्य तेन पतिताः। अन्ये वीराः—मगधराजः, अम्बष्ठः, चेदिराजः, भीमः, दुर्योधनः, कर्णः—धनुषं योजयितुं शेकुः, किन्तु तत्त्वं न अवगच्छन्। अर्जुनः जलमधि मत्स्यप्रतिबिम्बं दृष्ट्वा, स्थानं ज्ञात्वा, सावधानं शरं सन्दर्शितवान्; तेन मत्स्यः छिन्नः न, किं तु स्पृष्टः। राजानः गर्वभङ्गेन निवृत्ताः, तदा भगवान् धनुषं गृहीत्वा सहजं तन्तुं योजयत्। सः शरं लक्ष्ये समारोप्य, जलमधि मत्स्यं एकवारं दृष्ट्वा, तं शरेण छित्वा पतितवान्, सूर्यः अभिजित् नक्षत्रे स्थितः। ततः अहं नूतनपटवस्त्रा, मणिमयस्वर्णमालां हस्ते धारयन्ती, मन्दस्मिता, केशेषु पुष्पमालया अलङ्कृता, मृदुलनूपुरध्वनिं कृत्वा, सभां प्रविष्टा। मुखं उत्थाप्य, विशालकुण्डलदीप्तं, कपोलप्रभायुक्तं, मृदुस्मितदृष्ट्या राज्ञः निरीक्ष्य, हृदयेन मुरारिं समर्प्य, मालां तस्य स्कन्धे समर्पितवती। तस्मिन्नेव काले, मृदङ्गाः, अनकाः, शङ्खाः, तुर्याः, अन्ये वाद्याः निनदन्ति; नर्तकाः नृत्यन्ति, गायकाः गायन्ति। भगवति मायापतौ मया चयनं कृतं दृष्ट्वा, पुरुषश्रेष्ठाः कामेन दग्धाः, द्रौपदीचयनं असह्यं मन्वानाः, परस्परं प्रतिस्पर्धन्ति। सः मां चतुर्भिः उत्तमैः अश्वैः युक्तं रथं आरोप्य, शार्ङ्गधनुषं गृहीत्वा, कवचं धारयन्, चतुर्भुजः युद्धे स्थितः। दारुकः सुवर्णभूषणरथं प्रचालयन्, राजानः पश्यन्ति, यथा मृगपतिः अन्यैः पशुभिः पुरः शिकारं हरति। केचन राजानः मार्गे तं निरोद्धुं धनुष्मन्तः, हरिं ग्रामसिंहाः इव अनुयन्ति। शार्ङ्गशरवर्षेण हताः, बाहु-पाद-ग्रीवाः छिन्नाः, केचन युद्धे पतिताः, अन्ये युद्धं परित्यज्य पलायिताः। ततः यदुपतिः सूर्यछत्रध्वजैः, चित्रद्वारैः भूषितां नगरीं प्रविष्टवान्, स्वपत्तनं नौः इव आगतः, स्वर्गभूम्योः प्रशंसितः। मम पिता मित्रबन्धुजनान् वस्त्रैः, भूषणैः, शय्यासनैः, अन्यैः दानैः सम्मानितवान्। दासीभिः, सर्वविधधनैः, सैन्यरथाश्वैः, शस्त्रैः च बहुमानपूर्वकं दत्तवान्। वयं तस्य गृहदासीः, सत्यतपसा, पूर्णवैराग्येन, आत्मतुष्टं सेवाम् अकरवाम्। श्रीपत्नीः ऊचुः — सः युद्धे भौमं शत्रुं हत्वा, अस्माकं राजकन्याः विमुक्त्वा, तस्य पद्मपादं स्मृत्वा, सर्वकामदं, विवाहाय स्वीकृतवान्, संसारबंधनात् मोक्षं दत्तवान्। न वयं राज्यं, ऐश्वर्यं, अधिपत्यं, ब्रह्मपदं वा, नापि हर्यनन्तधामं इच्छामः। केवलं तस्य श्रीपादरजः, श्रीपत्नीस्तनगन्धयुक्तं, गदाधरस्य, शिरसि धारणं इच्छामः। व्रजगोप्यः, पुलिन्द्यः, तृणवनस्पतयः, गावः, गोपालबालकाः अपि, तस्य महात्मनः गोपालनकाले पादस्पर्शं इच्छन्ति। शुकः उवाच — कुन्ती, सुभद्रा, द्रौपदी, माधवी, राजपत्नीः, स्वगोप्यः च, कृष्णस्य आत्मनः गाढस्नेहं श्रुत्वा, विस्मिता, नेत्रेषु अश्रुपूरिताः अभवन्। स्त्रियः परस्परं, पुरुषाः पुरुषेषु संवादं कुर्वन्तः, तदा मुनयः कृष्णबलरामदर्शनाय तत्र आगच्छन्। व्यासी, नारदः, च्यवनः, देवलः, असितः, विश्वामित्रः, शतानन्दः, भारद्वाजः, गौतमः च आगच्छन्। रामः शिष्यैः सह, वसिष्ठः, गालवः, भृगुः, पुलस्त्यः, कश्यपः, अत्रिः, मार्कण्डेयः, बृहस्पतिः अपि आगच्छन्। द्वितः, त्रितः, एकतः, ब्रह्मपुत्राः, अङ्गिराः, अगस्त्यः, याज्ञवल्क्यः, वामदेवः अन्ये च आगच्छन्। ताञ् दृष्ट्वा, पूर्वं उपविष्टाः राजानः, पाण्डवाः, कृष्णबलरामौ, शीघ्रं उत्थाय, लोकसम्मान्येभ्यः प्रणामं कृतवन्तः। सर्वे मुनीन् यथायोग्यं पूजितवन्तः; रामाच्युतौ अपि स्वागतवाक्यैः, आसनैः, पाद्यैः, अर्घ्यैः, माल्यगन्धधूपैः, अङ्गरागैः सम्मानितवन्तौ। भगवान् धर्मस्वरूपः, सर्वे सुखोपविष्टे, मन्दं वचनं कृत्वा, सभा शान्त्या श्रुणोति। भगवान् उवाच — अहो, अस्माकं जन्मना परमं फलम् प्राप्तं, यत् योगेश्वरदर्शनं, देवैरपि दुर्लभम्। किम् उ तेषां अल्पतपसां, ये देवपूजायाम्, लोकचक्षुषां, तादृशान् दर्शनस्पर्शप्रश्ननमस्तकं प्राप्तुं शक्ष्यन्ति। न तीर्थानि, न मृद्पाषाणदेवताः, यथा शुद्धिं ददाति; साधवः केवलं दर्शनमात्रेण, क्षणमपि, पावयन्ति। न अग्निः, न सूर्यः, न चन्द्रतारकाः, न पृथिव्यापः, न नभः, न वायुर्वाक्, न मनः, पृथक् पूजिताः, पापं न हन्ति; विद्वांसः तु, ज्ञानिनां सेवा क्षणमपि, पापं नाशयन्ति।