कृष्णस्य पत्न्यः सत्राजितस्य सभायां समागताः, सखीभिः सह पृष्टाः—"भगवत्याः मायया लोकोत्तरं व्यवहारं कृत्वा भगवान् स्वयमेव युष्मान् कथं विवाहितवान्?" इत्युक्ताः स्वस्वकथां निवेदयन्। श्रीरुक्मिण्युवाच—"मम स्वयंबरकाले शत्रवः शरासनानि विक्षिप्य मां चेदिराजाय दातुमिच्छन्तः, तेषां शिरसि पादरजः समर्प्य, स भगवान् सिंह इव अजगरसमूहात् स्वं भागं गृह्णन् मां हृतवान्। तस्य लक्ष्मीस्थलस्य पादौ मया पूजनीयौ।" श्रीसत्यभामा प्राह—"मम सपत्न्या शापदोषं शमयितुं, भूमिपतिं निर्जित्य, मणिं आनयित्वा, पितरं च भीषयित्वा, अन्यस्मै दत्तायाः अपि मां स्वयमेव गृह्णन्, स भगवान् मम पतिः अभवत्।" श्रीजाम्बवती वदति—"स देहकर्ता, सीतापतिः, मम पित्रा सह एकविंशतिदिनानि युद्ध्वा, परीक्षितः सन्, पित्रा मम दत्तः। मणिं गृहीत्वा, तस्य पादौ गृहीत्वा, अहं तस्य दासी अभवम्।" श्रीकालिन्द्युवाच—"मम तपस्यन्त्याः पादस्पर्शकाम्यया, स भगवान् सखा रूपेण आगत्य, हस्तं गृह्णन्, मां स्वगृहस्य मार्जनीम् अकरोत्।" श्रीमित्रविन्दा प्राह—"मम स्वयंबरकाले, स भगवान् आगत्य, राज्ञः निर्जित्य, मां हस्तेन गृहीत्वा, गज इव स्वां स्त्रीं समूहात् हृतवान्। भ्रातॄन् अपाकुरुत्, स्वपुरीं श्रीनिकेतनं नीतवान्। तस्य पादसेवायाः सौभग्यं मम अस्तु।" श्रीसत्या उवाच—"पिता मम वीर्यशुल्कं दत्त्वा सप्त तीक्ष्णशृङ्गिणः वृषभान् स्थापयामास। स वीरमदापहः भगवान् तान् बालकः इव वत्सान् बद्धवान्।" "एवं वीर्यशुल्कया मया सह दास्याः सेनां च दत्तवान्, मार्गे राज्ञः निर्जित्य, स भगवान् मां स्वदासीं कृतवान्।" श्रीभद्रा प्राह—"मम पिता मातुलं आमन्त्र्य, कृष्णाय, यस्य मनः तस्मिन् एव स्थितम्, मां सैन्येन सखिभिः सह दत्तवान्।" "तस्य पादस्पर्शः प्रतिजन्म मम स्यात्, यतः तेन कर्मभिः भ्रमणः आत्मनः परमं श्रेयः लभ्यते।" श्रीलक्ष्मणा उवाच—"नारदस्य मुखात् पुनःपुनः कृष्णजन्मकर्मश्रवणेन, मम मनः मुकुन्दे, पद्महस्ते, दृढं लग्नम्। लोकपालानपि उत्सृज्य, तं एव ववाञ्छ।" "मम मनो वेत्ति स्म पिता बृहत्सेनः, स्नेहात् विवाहाय उपायं चकार।" "राजकन्यायाः स्वयंबरकाले, पाण्डवकाम्यया मत्स्यः बहिः गुह्यः, जलमध्यस्थः दृश्यः स्थापितः।" "एतदश्रुत्य, सर्वदिशः राजानः, शस्त्रास्त्रविशारदाः, सहाचार्यैः सह, सहस्रशः पितुः पुरीं आगताः।" "सर्वे पित्रा बलवयःक्रमेण सत्कृत्य, मां वाञ्छन्तः, सभा मध्ये धनुष्कमादाय, शरं विक्षिप्तुम् उद्यताः।" "केचन धनुः गृहित्वा तं न सन्दधुः; केचन ज्यानं वक्षसि कृत्वा, तेन ताडिताः, पतिताः।" "अन्ये, मगधाम्बष्ठचेदिराजानः, भीमः, दुर्योधनः, कर्णश्च, धनुः सज्जीकृत्य, यथार्थं लक्ष्यं न जानन्तः।" "अर्जुनः जलमध्यस्थं मत्स्यवपुर्दृष्ट्वा, तस्य स्थितिं विज्ञाय, शरं सविशेषं सन्दधत्—न चिच्छेद, केवलं स्पृष्टवान्।" "राजानः गर्वभङ्गेन निवृत्ते, भगवान् धनुः समादाय, सहजं सज्जीकृत्य।" "स लक्ष्यमालोक्य, एकवारं जलस्य मध्ये मत्स्यं दृष्ट्वा, शरेण छित्वा पतितवान्, अभिजित्संस्थे सवितरि।" "ततः अहं सभां प्रविष्टा, मृदुलमणिनूपुरध्वनिना, सुवर्णमणिमालां हस्ते, नूतनपटाम्बरधारिणी, लज्जास्मितानना, पुष्पमालाविलसितकेशा।" "मुखं प्रक्षिप्य, मण्डलितकुण्डलदीप्तगण्डा, सस्मितावलोकनैः शनैः सर्वान् राज्ञः निरीक्ष्य, हृदया मुरारौ समर्प्य, मालां तस्य स्कन्धे न्यवेशयम्।" "तस्मिन्क्षणे, दुन्दुभ्यः, आनकाः, शङ्खाः, भेर्यः, वाद्यश्च, नृत्यगानानि च, प्रवृत्तानि।" "मया भगवति स्वीकृते, नृपतयः कामाग्निना दग्धाः, द्रौपदीस्वयंवरे यथा, न सहन्त, परस्परं स्पर्धन्ते।" "स मां चतुर्हययुक्ते रथे उपवेश्य, शार्ङ्गधनुः गृहित्वा, कवचं परिधान्य, चतुर्भुजः संग्रामे स्थितवान्।" "दारुकः सुवर्णभूषणयुक्तं रथं संचालयन्, राजानः पश्यन्तः, हरिणा अन्यपशूनिव, मां हृतवान्।" "केचित् राजानः मार्गे वारयितुं धनुष्मन्तः, हरिम् ग्रामसिंहा इव, अन्वधावन्।" "शार्ङ्गशरवर्षेण, केषाञ्चित् बाहुपादग्रीवाः छिन्नाः, केचित् रणभूमौ पतिताः, केचित् युद्धं परित्यज्य पलायिताः।" "ततः यादवपतिः, सूर्यछायापटाकाभिः चित्रितद्वारैः शोभितां पुरीं प्रविष्टः, स्वधामं नौकावद् प्राप्तः।" "पिता बान्धवान् मित्राणि च, वस्त्राभरणशय्यासनादिभिः सत्कारं कृतवान्।" "दास्याः सर्वविध्यर्थं, धनं, सैन्यं, रथान्, अश्वांश्च, आयुधानि श्रद्धया दत्तवान्।" "वयं च तस्य गृहदास्यः, तपसा वैराग्येण च, आत्मरामस्य सेवायै नियुक्ताः।" अन्याः पत्न्यः ऊचुः—"भगवता भौमादीन् संग्रामे हत्वा, अस्मान् राजकन्यकाः, स्वपदस्मरणेन, बन्धनात् विमुक्ताः, पाणिग्रहं कृताः।" "न वयं राज्यं, ऐश्वर्यं, स्वाराज्यं, ब्रह्मपदं, नापि श्रीहरेः परमधाम काङ्क्षामः।" "केवलं तस्य गदाधरस्य श्रीकौस्तुभगन्धिपादरजः शिरसि वहितुम् इच्छामः।" "व्रजयोषितः, पुलिन्द्यः, तृणवनस्पतयः, गावः, गोपालबालकाः च, सर्वे तस्य महात्मनः गवां चरमाणस्य पादस्पर्शं लब्धुमिच्छन्ति।" शुक उवाच—एवं कुंती, सुभद्रा, द्रौपदी, माधवी, राजपत्नीः, स्वगोप्यश्च, कृष्णस्य आत्मनः गाढं स्नेहं श्रुत्वा, विस्मिता, अश्रुपूर्णलोचना अभवन्। स्त्रियः स्त्रीभिः, नराः नरैः सह संवादमालम्ब्य, मुनयः कृष्णबलरामदर्शनाय तत्र आगताः। तत्र व्यासः, नारदः, च्यवनः, देवलः, असितः, विश्वामित्रः, शतानन्दः, भरद्वाजः, गौतमः च समागताः। रामः शिष्यैः सह, पूज्यः वसिष्ठः, गालवः, भृगुः, पुलस्त्यः, कश्यपः, अत्रिः, मार्कण्डेयः, बृहस्पतिः च तत्र आगताः।