नारदस्य वचः श्रुत्वा, भगवतः पत्न्यः, स्वधर्मानुष्ठानपरायणा, स्वात्मत्रयावस्थां परित्यज्य, सर्वकर्मशुद्धाः, निरन्तरानन्दं विज्ञानं च प्राप्य, योगशास्त्रसमये स्थिताः, तं मायया सृष्टं परमं परमहंसमार्गरूपं तव रूपं प्रणम्य, भगवतः माहात्म्यं कीर्तयन्त्यः, एकत्र समागताः, अन्धककौरवकुलपत्नीः, पुरुषोत्तमस्य कीर्तिशिरोमणेः श्रीगोविन्दस्य चरितानि त्रिभुवनेषु विश्रुतानि परस्परं गायन्त्यः, तानि शृण्वन्तु इति मुनिना उक्तम्। तत्र श्रीद्रौपदी वदति— हे वैदर्भि, हे भद्रे, हे जाम्बवति, हे कौशले, हे सत्यभामे, हे कालिन्दि, हे शैब्ये, हे रोहिणि, हे लक्ष्मणे! भगवत्पत्नीः, अस्मभ्यं कथयत— स्वयमेव भगवान् स्वशक्त्या लौकिकवद्व्यवहारं कृत्वा युष्मान् कथं विवाहितवान् इति। तदा श्रीरुक्मिण्युवाच— यदा धनुर्धराः मां चेदिराजाय दातुं प्रयत्नवन्तः, तदा तस्य पादरजो राजसेनायाः शिरसि विराजमानम्। तदा स भगवान् मां बकयूथाद् सिंह इव स्वांशं हृत्वा नीतवान्। तस्य श्रीनिवासस्य पादौ मया पूजनीयौ। श्रीसत्यभामा वदति— यः स्वपत्नीशापं मय्युपरिष्टितं निवारयितुं पृथ्वीपतिं जित्वा मणिं समानीय, पितरं च मम भीषयित्वा, अन्यस्मै दत्तायामपि मामात्मन्येव कृतवान्। श्रीजाम्बवत्युवाच— यदा तं देहकर्तारं, स्वपतिं च वेत्ति स्म, तदा सीतापतिरिव मम पित्रा एकविंशतिदिनानि युद्धम् अकरोत्। तं परिक्षितुं ज्ञात्वा, पिता माम् तस्मै दत्तवान्। मणिं गृहीत्वा तस्य पादौ स्पृष्ट्वा दासी अभवम्। श्रीकालिन्द्युवाच— यदा मम तपश्चर्या भगवत्पादसंस्पर्शकाङ्क्षिण्याः ज्ञात्वा, सखा रूपेण आगत्य, मम हस्तं गृह्य, गृहिण्याः दासी अभवम्। श्रीमित्रविन्दा वदति— स्वयम्वरे आगत्य, राज्ञः जित्वा, हस्तिनः स्वदारां यथा गणे हृत्वा, भ्रातॄन् अपास्य, मां स्वपुरीं श्रीनिवासं नीतवान्। तस्य पादसेवायाः सौभग्यं मम अस्तु। श्रीसत्या वदति— पितरि मम, राज्ञां वीर्यं परिक्षितुं, सप्त तीक्ष्णशृङ्गिणः वृषभाः स्थाप्यन्ते स्म। तान् स वीरमदापहः सहजं बालकः वत्सानिव बद्धवान्। एवं मां वीर्यशुल्कां जित्वा, दासीभिः सैन्येन च सह, राज्ञः जित्वा, स्वदासीं कृतवान्। श्रीभद्रा वदति— पितरि मातुलं आमन्त्र्य, कृष्णाय, मनसि तस्मिन्नेव स्थिते, मां सैन्येन सह सखिभिश्च दत्तवान्। तस्य पादसंस्पर्शः मम जन्मानि जन्मानि अस्तु, यतः तेन संसारे भ्रमन् आत्मनः श्रेयः प्राप्नोति। श्रीलक्ष्मणा वदति— नारदात् पुनः पुनः कृष्णजन्मकर्मकथाः श्रुत्वा, मम चित्तं मुकुन्दे कमलहस्ते स्थिरं जातम्, लोकपालानपि उत्सृज्य। तदा पितरि बृहत्सेनस्य स्नेहेन, विवाहोपायो विहितः। पाण्डवस्य कामाय यथा कन्यायाः स्वयम्वरे मत्स्यः स्थापितः, तथैवात्रापि बहिर्गूढः मत्स्यः, अधः जले दृश्यते स्म। एवं श्रुत्वा, सर्वतो राजानः, अस्त्रविद्याम् अवगताः, सहाचार्यैः सह सहस्रशः नगरं आगमन्। तत्र पितरि सर्वान् बलवयः प्रमाणतः सत्कृत्य, मम इच्छुकाः सभा मध्ये धनुष्काण्डं गृहीत्वा सज्जीकुर्वन्तः। केचन धनुः गृहीत्वा संधातुं न शेकुः, केचन ज्यानि गात्रे आनीय पतिताः। अन्ये, मगधाम्बष्ठचेदिराजाः, भीमदुर्योधनकर्णादयः, धनुः सज्जीकुर्वन्तः, परिक्षां न बुबुधिरे। तदा अर्जुनः, जलस्थे प्रतिमां दृष्ट्वा, तस्य देशं विज्ञाय, शरं सविशेषं सन्दधत्, न तु छित्त्वा, किंतु स्पृष्ट्वा। ततः राजानः गर्वभङ्गेन निवृत्ताः। तदा भगवान् धनुः गृहीत्वा सहजं सज्जीकृतवान्। एकवारं जलस्थं मत्स्यं दृष्ट्वा, शरं सन्धाय, सूर्येऽभिजित्संस्थाने, मत्स्यं छित्त्वा पतितवान्। अहं तदा नूतनपीताम्बरधारिणी, मणिमयकाञ्चनमालां हस्ते गृहीत्वा, मन्दस्मितमुखी, केशेषु पुष्पमालया भूषिता, शनैः मन्दलोलकिङ्किणीनूपुरा, रंगस्थले प्रविष्टा। उन्नतमुखी, बृहद्वलयशोभितकर्णिका, स्मितपङ्कजलोचना, शनैः सर्वान् नृपतिं निरीक्ष्य, मुरारौ मनसा समर्प्य, हारं तस्य स्कन्धे न्यवेशयम्। तदा दुन्दुभ्यः, आनकाः, शङ्खाः, भेर्यः, वाद्यादीनि निनदन्ति स्म; नर्तक्यः नृत्यन्ति, गीतकाराः गायन्ति च। भगवति मयैव एवमुपयुज्यमाने, नृपवराः द्रौपदीच्छया संतप्तमनसः, अन्योन्यं स्पर्धन्ते स्म। भगवान् मां स्वर्णयुतरथे, चतुर्भिः हयैः युक्ते, शार्ङ्गधनुः गृहीत्वा, कवचं धारयित्वा, चतुर्भुजः स्थित्वा, आरोप्य, दारुकस्य रथसंचलने, अन्ये नृपाः पश्यन्तः, सिहः प्राणिनां मध्ये यथा स्वमांसं हृत्वा गच्छति, तथा मां नीतवान्। केचन राजानः मार्गे तं वारयितुम्, आयुधानि गृहीत्वा, हरिं ग्रामसिहाः इव अन्वधावन्। शार्ङ्गधनुषा स्रवद्बाणवृष्ट्या, केषांचित् बाहुपादग्रीवाः छिन्नाः, केचन रणभूमौ पतिताः, अन्ये पलायिता। ततः यदुपतिः पुरं प्रविष्टः, सूर्यछत्रध्वजैः चित्रद्वारैः भूषितं, दिविभूम्योः विश्रुतं, स्वतीर्थमिव नौका। पितरि सखिज्ञातिसम्बन्धिभ्यः वस्त्राभरणशय्यासनादीनि दत्त्वा सत्कृत्य, दासीभिः, सर्वविधधनैः, सैन्यरथाश्वैः, शस्त्रैः, भक्त्या दत्तानि। वयं गृहदास्यः तपःसम्यग्वैराग्यबलात्, आत्मारामस्य सेवायाः पात्राणि अभवाम। भगवतः पत्न्यः वदन्ति— यदा स भगवान् भौमासुरं ससैन्यं हत्वा, अस्मान् तेन जितकन्यकाः मोचयित्वा, तस्य पदाब्जं स्मृत्वा, सर्वकामदं, अस्मान् पत्नीत्वेन स्वीकृत्य, संसारबन्धात् मोक्षं दत्तवान्। न वयं ऐश्वर्यं, स्वाराज्यं, राज्यं वा, ब्रह्मणः पदं वा, अपि च नित्यं हरिलोकं वा इच्छामः; केवलं तस्य श्रीकौस्तुभगन्धिपादराजः, गदाधरस्य, शिरसि धारयितुम् इच्छामः। व्रजयोषितः, पुलिन्द्यः, तृणवनस्पतयः, गावः, गोपबालकाः च, सर्वे तस्य महानात्मनः गोचारणकाले पादसंस्पर्शमपि इच्छन्ति। शुक उवाच— यदा कुन्ती, सुभद्रा, द्रौपदी, माधवी, राजपत्नीः, स्वगोप्यश्च, भगवतः कृष्णस्य परमात्मनः अस्मासु गाढस्नेहश्रवणेन, विस्मिता विलेपुः, नेत्राभ्यां अश्रुपूरितदृशः अभवन्।