शुक उवाच— एवं भगवता गोपीषु सम्यगनुगृहीतेषु, स एव भगवान् तासां गुरुश्च शरणं च, धर्मराजं युधिष्ठिरं च तस्य दृढमित्रगणांश्च स्नेहपूर्वकं पप्रच्छ। तेन लोकनाथेन पृष्टाः, तेन च पूजिताः, ताः सर्वाः प्रियं प्रत्युवाचुः, तस्य पादपङ्कजदर्शनात् पापान्यपाकृत्य, हृष्टमानसाः। ताः ऊचुः— भगवन्, तव पादाम्बुजस्यामृतात्, यत्कदाचित् तव वक्त्रान्निःसृतं, किंचित् अपशकुनं संभवेत्? ये तद् श्रवणयन्त्रैः पिबन्ति, ते देहविस्मृतिं च बन्धनं च छित्त्वा, तेनैव तृप्ताः भवन्ति। त्रिविधात्मभावान् परित्यज्य, सर्वकर्मशुद्धाः वयं, अविच्छिन्नानन्दं च निर्बाधज्ञानं च प्राप्ताः। शास्त्रसमययोगेन, तव मायामयमपि रूपं, परमहंसानां परममार्गं, नत्वा स्थिताः स्म। एवं तु, आन्धककौरवकुलपत्नीः, समेता: पुरुषश्रेष्ठस्य कीर्तिमुकुटमणिं गोविन्दं स्तुत्वा, परस्परं तस्य लीलाकथाः त्रिलोकप्रसिद्धाः गायन्त्यः, एकत्र समागता:। ताः कथाः शृणु, वर्णयिष्यामि। तत्र श्रीद्रौपदी उवाच— हे वैदर्भि, हे भद्रे, हे जाम्बवत्यर्ये, हे कौशले, हे सत्यभामे, हे कालिन्दि, हे शैब्ये, हे रोहिणि, हे लक्ष्मणे च— हे कृष्णपत्नीः! स्वयमेव भगवान् कथं मम विवाहं स्वलीलया लोकाचारानुकरणेन कृतवान्? तदाकथयध्वं। तत्र श्रीरुक्मिण्युवाच— यदा रथाङ्गधारी वीराः धनुष्मन्तः माम् चेदिराजाय दातुमिच्छन्तः, तदानीं पादरेणुना राजसेनानीनाम् शिरांसि भूषयन्, स भगवान् मामिव सिंहः मेषपुङ्गात् हरन्, स्वकीयः श्रीनिवासः, तस्य पादौ मया पूजनीयौ। श्रीसत्यभामा उवाच— मम सहधर्मचारिण्याः शापलेपनं मार्जयितुम्, स पृथिवीपतिं जित्वा, मणिं आनीय, पितरं मम भीतं कृत्वा, अन्यस्मै दत्तायामपि माम् आत्मन्येव गृहीत्वा, स्वकीयः कृतवान्। श्रीजाम्बवत्युवाच— स रामो, देहकर्ता, मम स्वामीति विज्ञाय, पितरं मम एकविंशति दिनानि समरे सम्यक् युद्ध्वा, तेन परीक्षितः सन्, पित्रा दत्तः, तस्य पादौ मणिना गृहीत्वा, दासी जातास्मि। श्रीकालिन्द्युवाच— मम तपः कुर्वत्याः, तव पादस्पर्शकाङ्क्षिण्याः, स मित्ररूपेण आगत्य, हस्तं मम गृह्य, गृहिण्याः स्वच्छकार्यां माम् कृतवान्। श्रीमित्रविन्दा उवाच— मम स्वयम्वरे समुपेत्य, राज्ञः जित्वा, गज इव स्वप्रेयसीं गोष्ठ्यां हरन्, भ्रातॄन् अपास्य, श्रीनगरं प्राप्य, तस्य पादसेवानवसरः ममास्तु। श्रीसत्या उवाच— पितरं मम, राज्ञां वीर्यबलं परीक्षितुम्, सप्त तीक्ष्णशृङ्गिणः वृषान् स्थापयामास। स वीरमददर्पहारी, तान् बालकः वत्सानिव बद्ध्वा, माम् अवाप्तवान्। एवं वीर्यशुल्कां माम्, दासीगणं सेनां च, राज्ञः मार्गे जित्वा, स्वकीयः कृतवान्— तस्य दास्यं ममास्तु। श्रीभद्रा उवाच— पितरं मम, मातुलं आमन्त्र्य, कृष्णाय, कृष्णवर्णाय, मनसा तं स्मरन्त्यै, दास्यं सैन्यं च दत्तवान्। तस्य पादस्पर्शः सर्वजन्मसु मे अस्तु, यतः कर्मपथे भ्रमणः आत्मनः परमं श्रेयः प्राप्नोति। श्रीलक्ष्मणा उवाच— नारदस्य वचनात् पुनः पुनः राजा जन्मकर्माणि शृण्वती, मम चेतः मुकुन्दे, पद्महस्ते, दृढं लग्नम्, लोकपालानपि त्यक्त्वा। मम मनः विज्ञाय, पितरं मम बृहत्सेनः, स्नेहयुक्तः, विवाहोपायं चकार। पाण्डवेयस्य स्वयम्वरे यथा मत्स्यं स्थाप्य, तथा अत्रापि एकं मत्स्यं बहिर्गूढं, तोयमध्ये प्रतिफलितं कृतम्। एतद् श्रुत्वा, दिशः सर्वतः, अस्त्रविद्यायाम् निपुणाः, सहाचार्यैः सहस्रशः राजानः, नगरं पितुः आगताः। ते सर्वे, बले वयसे चानुसार्य, पित्रा सत्कृताः, मम कामिनः धनुष्काण्डं गृहीत्वा, सभायां शरान् सन्धाय, यत्नवन्तः। केचित् धनुः गृहीत्वा, तन्मात्रं न सन्धाय, असमर्थाः; केचित् प्रत्यञ्चं वक्षसि सन्धाय, तेनैव पतिताः। अन्ये, मगधाम्बष्ठचेदिपतयः, भीमः, दुर्योधनः, कर्णश्च, धनुष्काण्डं सन्धाय, तत्त्वं न बुबुधुः। मत्स्यप्रतिबिम्बं तोयमध्यम् दृष्ट्वा, स्थानं विज्ञाय, अर्जुनः शरं सन्धाय, लक्ष्यं न छित्त्वा, स्पृष्टवान्। राज्ञः स्वमदं त्यक्त्वा, निवृत्ताः सति, भगवान् धनुष्काण्डं गृहीत्वा, सहजं सन्धाय। स तत्र, मत्स्यं एकवारं तोयमध्यम् दृष्ट्वा, शरेण छित्त्वा, सवितुः अभिजित्संस्थाने पतितम्। ततः अहम्, नूतनपीतकौशेयवासा, मणिमयकाञ्चनमालां हस्ते धारयन्ती, स्रग्धरा, सस्मिता, लज्जया मुखं मृदु कृत्वा, कुण्डलयुगलप्रभया कपोलौ शोभयन्ती, मन्दस्मितदृष्ट्या राज्ञः निरीक्ष्य, मुरारये भक्त्या, मालां तस्य स्कन्धे न्यवेशयम्। तस्मिन्नन्तरे, दुन्दुभिध्वनिः, आनकशङ्खभेर्यादिवाद्यश्च, नर्तक्यः नृत्यन्त्यः, गायकाः गायन्तः। भगवति, मया एवम् वरणे कृते, राजर्षयः, द्रौपद्या अपि वरणं सहनं न शक्नुवन्तः, परस्परं स्पर्धन्ते स्म। स मां, चतुर्भिः उत्तमाश्वैः युक्ते रथे, शार्ङ्गधनुः गृहीत्वा, कवचं धारयन्, चतुर्भुजो युद्धाय स्थितः। दारुकः सुवर्णाभरणरथं संचालयन्, राज्ञः पश्यन्ति स्म, यथा मृगपतिः मृगान् मध्ये हरन्। केचित् राजानः मार्गे, धनुष्काण्डं सन्धाय, हरिं ग्रामसिंहा इव अन्वधावन्। शार्ङ्गशरवृष्ट्या, बाहुपादग्रीवाः छित्त्वा, केचित् पतिताः, केचित् युद्धं परित्यज्य पलायिताः। ततः स यादवपतिः, दिव्यचामरध्वजपट्टतोरणैः शोभिते, दिव्यलोकेषु कीर्तिते, स्वनगरं प्रविष्टः, नौरिव स्वतीर्थं प्राप्तः। पिता मे मित्रबान्धवसंबन्धिभ्यः, वस्त्राभरणशय्यासनादिभिः, सम्मानं चकार। दासीभिः, विविधधनैः, सैन्यरथाश्वैः, शस्त्राणि च, भक्त्या दत्तानि। वयं, तस्य गृहदासीभावं, सत्यतपसा, पूर्णवैराग्येण, आत्मारामस्य सेवाम् प्राप्ताः। अन्याः पत्न्यः ऊचुः— स भगवान्, भौमं च तस्य अनुचरांश्च हत्वा, अस्मान् बन्धनात् मोचयित्वा, पादपद्मस्मरणेन, सर्वकामदं, स्वीकृत्य, संसारबन्धनात् विमुक्तिम् अदात्। न वयम् ऐश्वर्यं, अधिपत्यं, राज्यं, ब्रह्मपदं वा, नापि अनन्तं हरिधामापि इच्छामः। एवं श्रीकृष्णस्य महाभाग्यं, तद्भक्तीनां च परमं सौभग्यं, तासां स्वीयकथाभिः, परस्परं श्रावयन्तीनां, भक्त्या पूज्यते।