यथा वातः मेघान् तृणानि कर्पासं रजः च संहृत्य विक्षिपति, तथा सृष्टिकर्ता सर्वभूतानि संयोजयति च विक्षिपति। भगवतः प्रति भक्तिः अमृतत्वाय नयति; सौभाग्येन भवतः प्रति मम अनुरागः उत्पन्नः, येन सर्वविघ्नाः अपसारिताः। अहम् एव सर्वभूतानां आदिः अन्तः बहिः च स्वरूपं, यथा आकाशं जलं पृथिवी वायुः तेजश्च भूतानां इव। एवं जीवाः जीवेषु आत्मना च परमात्मना च स्थिताः; अक्षरदर्शिभिः मयि च परे च उभौ दृश्येते। एवं भगवता कृष्णेन आत्मविद्यया उपदिष्टाः गोप्यः स्मरणेन तस्य आत्मनः लीनाः स्वात्मनः अतीत्य स्थिताः। ताः ऊचुः— "यस्य पद्मपदं योगिनां हृदि ध्याय्यते, यो संसारकूपात् उद्धरणस्य आधारः, स भगवान् नः स्मृतिषु सदा उदेतु, अपि गृहेषु वसन्तीनाम्।" इति श्रीमद्भागवते महापुराणे परमं पवित्रं दशमे स्कन्धे द्वितीये भागे द्व्यशीतितमः अध्यायः— "वृष्णिगोपसंगमः"— समाप्तः। शुक उवाच— एवं भगवता गोपीषु अनुगृहीतेषु, स भगवान् स्वगुरुः शरण्यः युधिष्ठिरं च तस्य स्थैर्ययुक्तान् सखीन् च पप्रच्छ। तेन पृष्टाः, लोकनाथेन सत्कृताः, ते हृष्टहृदया अभवन्, तदङ्घ्रिदर्शनात् सर्वपापविनाशिताः। ते ऊचुः— "हे महात्मन्, तव पादामृतस्य, यः कदाचित् वदनात् स्रवति, पानं कर्णपुटैः कुर्वतः, देहस्मृतिबन्धनं छेत्तुं पर्याप्तं; तस्मात् किम् अशुभं स्यात्? त्रिविधात्मभावं त्यक्त्वा कर्मशुद्धाः वयम् अव्याहतसुखज्ञानप्राप्ताः। शास्त्रकालयोगेन संस्थिता, तव मायामयमपि रूपं, परमहंसपथं, प्रणमामः।" ऋषिः उवाच— एवं, आन्धककौरवस्त्रियोऽपि, समागताः, पुरुषश्रेष्ठस्य कीर्तिमौलिं गोविन्दकथाः परस्परं गायन्त्यः, ताः त्रिलोक्यां प्रसिद्धाः। ताः कथाः शृणु, अहम् वक्ष्यामि। द्रौपदी उवाच— "हे वैदर्भि, भद्रे, जाम्बवति, कौशले, सत्यभामे, कालिन्द्याः, शैब्ये, रोहिणि, लक्ष्मणे च— हे कृष्णपत्नीः, कथयन्तु, भगवतः स्वयम् कथं विवाहोऽभूत्, सः स्वशक्त्या लोकवृत्तिं अनुकुर्वन्?" रुक्मिण्युवाच— "शस्त्रपाणिभिः वीरैः चेदिराजाय माम् दातुं यत्नः कृतः, यस्य पादरजो राजसेनायाः शिरसि, सः मां सिंह इव अजा-समूहात् हरन् निन्ये। तस्य श्रीनिवासस्य पादौ मया पूज्यौ।" सत्यभामा उवाच— "मम सापसर्जनं पत्न्याः शापेन, भूमिपतिं जित्वा, मणिं आनयत्, पितरं च भीषयन्, अन्यस्मै दत्तां माम् अपि स्वयम् अवाप्तवान्।" जाम्बवत्युवाच— "सः देहकर्ता, भाग्यपतिः, सीतापतिः, मम पित्रा एकविंशतिः दिनानि युद्धं कृतवान्। ज्ञात्वा सः परीक्ष्यः, पितरं माम् तस्मै ददौ, मणिं च तस्य पादौ गृहीत्वा दासी अभवम्।" कालिन्द्युवाच— "मम तपश्चर्या ज्ञात्वा, पादस्पर्शाभिलाषिण्याः, सखा इव आगत्य, मम हस्तं गृह्य, गृहिण्याः अभवम्।" मित्रविन्दा उवाच— "स्वयंवरे आगत्य, राजान् जित्वा, हस्तिनी इव स्वसंगीमिव माम् हृतवान्; भ्रातॄन् अपाकुर्यात्, स्वपुरीं निन्ये। तस्य पादसेवायै मम सौभाग्यम्।" सत्या उवाच— "मम पितुः सप्त वृषभाः तीक्ष्णशृङ्गाः, वीर्यपरीक्षायै स्थापिताः। सः वीरमदापहः, तान् बालः इव वल्लीः बद्धवान्।" "एवं माम् वीर्यशुल्कां, दासीभिः सैन्येन च, विजित्य राज्ञः मार्गे, स्वदासी अभवम्।" भद्रा उवाच— "मम पिता, मातुलं आमन्त्र्य, कृष्णाय, कृष्णाय मनः स्थिताय, माम् सैन्येन सखिभिः च दत्तवान्।" "तस्य पादस्पर्शः जन्मनि जन्मनि मम अस्तु; तेन कर्मचक्रे भ्रममाणः आत्मनः श्रेयः प्राप्नोति।" लक्ष्मणा उवाच— "नारदात् पुनःपुनः श्रीकृष्णजन्मकर्मकथाः श्रुत्वा, मम चेतः मुकुन्दे दृढं लग्नम्, लोकपालान् अपि उत्सृज्य।" "मम मनः विज्ञाय, पिता बृहत्सेनः उपायं विवाहाय अकल्पयत्।" "स्वयंवरे, मत्स्यः बहिर्गूढः, जलमध्यदर्श्यः स्थापितः।" "एतत् श्रुत्वा, सर्वतः राजानः, आयुधविद्यायाः कुशलाः, सहाचार्यैः सह आगताः।" "पिता, आयुषः बलस्य च योगेन, तान् सत्कृत्य, इच्छन्तः माम् धनुष्कं गृहीत्वा शरेण लक्ष्ये चिच्छेदुः।" "केचित् धनुः जघ्नुः न शेकुः; केचित् जटिलं कृत्वा, पतिताः।" "अन्ये, मगधाम्बष्ठचेद्यराजाः, भीमः, दुर्योधनः, कर्णश्च, धनुः सज्जीकृत्य, लक्ष्यं न बुबुधुः।" "अर्जुनः जलमध्यस्थं मत्स्यं दृष्ट्वा, शरेण लक्ष्यं स्पृशन्, न तु छित्त्वा।" "राजानः अपाक्रान्ताः, तेषां गौरवम् भग्नम्, तदा भगवान् धनुः सहजं सज्जीकृत्य, शरेण मत्स्यं छित्त्वा, अभिजित्संस्थे सूर्ये, पातितवान्।" "ततः अहम्, नूतनांबरे, रत्नमाल्येन, स्रग्विणी, मन्दस्मिता, केशपाशविन्यस्तमाल्यवती, सुवर्णहारं गृहीत्वा, मन्दगमनया रंगं प्रविष्टवती।" "मुखं समुन्नम्य, मकरकुण्डलशोभितगण्डं, स्मितावलोकनैः, राजान् निरीक्ष्य, हृदया मुरारिं समर्च्य, मम हारं तस्य स्कन्धे न्यवेशम्।" "तस्मिन्नेव काले, मृदङ्गदुन्दुभिशङ्खभेर्यादीनां शब्दः, नर्तकानां नर्तनं, गायकानां गीतं च जातम्।" "भगवतः मम चयनं दृष्ट्वा, नृपश्रेष्ठाः, द्रौपदीवरणे असहिष्णवः, परस्परं स्पर्धाम् अकरोत्।" "सः माम् चतुर्हययुक्तरथे, शार्ङ्गधनुः गृहीत्वा, कवचं धारयन्, चतुर्भुजः स्थित्वा, स्थापयामास।" "दारुकः सुवर्णालङ्कृतं रथं संचालयन्, राजानः पश्यन्तः, सिंहराजः इव हरन्।" "केचन राजानः, शस्त्रपाणयः, मार्गे तं अवारयन्, ग्रामसिंहाः हरिम् इव अन्वधावन्।" एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धे अष्टत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः, श्रीकृष्णपत्नीविवाहवर्णनं च, परमं पुण्यं, परमहंसशास्त्रं, समाप्तम्।