श्रीवासुदेवः मातरं समुपगम्य सान्त्वयन् इदं उवाच—"मा पुरुषेषु मन्युः क्रियताम्। ते हि विधेः क्रीडनकानि, यस्य वशेयं जगति सर्वं प्रवर्तते। भगवतः नियन्तुः अधीनं खलु विश्वम्, स एव सर्वकर्मणां कारणं प्रेरकं च। कंसपीडिताः वयं सर्वे दिशो दिशः प्रधाविताः स्म; अद्य तु, भगिनि, केवलं भाग्ययोगात् पुनः स्वस्थानं प्राप्तवन्तः।" एवं वासुदेवेन पूजिताः, उग्रसेनयदुभिः सह, राजानः परमं हर्षं संतोषं च प्राप्नुवन्, अच्युतं दृष्ट्वा। भीष्मः, द्रोणः, अम्बिकायाः पुत्रः, गान्धारी पुत्रैः सह, पाण्डवाः पत्नीसहिताः, कुन्ती, सञ्जयः, विदुरः, कृपः च—एते च। कुन्तीभोजः, विराटः, भीष्मकः, महात्मा नग्नजित्, पुरुजित्, द्रुपदः, शल्यः, धृष्टकेतुः, काशिराजः च। दमघोषः, विशालाक्षः, मिथिलाधिपः, मद्रकेकयराजानः, युधामन्यु, सुशर्मा, बाह्लिकपुत्रादयः च। ये चान्ये राजानः युधिष्ठिराय समर्पितचित्ताः सन्ति, ते सर्वे श्रीशौरिं श्रीनिवासं पत्नीसहितं दृष्ट्वा विस्मयमगच्छन्। ततः, रामकृष्णाभ्यां सम्यक् सत्कृत्य, ते हृष्टाः कृष्णानुगान् वृष्णीन् स्तोतुं प्रचक्रमुः। "भो भोजराज, धन्यः त्वं नरश्रेष्ठः, यः पुनः पुनः कृष्णं पश्यसि, यं योगिनः दुरदृशं मन्यन्ते। यस्य कीर्तिः वेदैः स्तूयते, या शुद्धा कीर्ति: पावयति, पादोदकं वाक् शिक्षाश्च पावयन्ति; यस्य पादस्पर्शेन, कालक्लेशितापि भूमिः, सर्वैः शुभैः सिञ्च्यते।" "तम् एव दृष्ट्वा, स्पृष्ट्वा, अनुयान्तः, संवादेन, शय्यासनभोजनबन्धुसम्बन्धैः च—अपि स्वगृहवासिनः, विष्णुः स्वर्गमोक्षप्रदः, भवतः सखा जातः।" एवं श्रीशुक उवाच—नन्दः, यदून् कृष्णमुख्यान् आगतान् श्रुत्वा, गोपगणैः परिवृतः, तान् द्रष्टुम् उत्सुकः, यथायोग्यं दानानि समानीय, तत्र आगतः। तम् दृष्ट्वा वृष्णयः प्रमोदिताः, यथा प्राणाः पुनः शरीरे प्राप्ताः स्युः; चिरवियोगानन्तरं स्नेहबन्धनात्, तं सस्नेहम् आलिङ्ग्य। वासुदेवोऽपि, स्नेहेन आलिङ्ग्य, कंसकृतक्लेशान्, गोकुले पुत्रन्यासं च स्मरन्, स्नेहरुद्धगद्गदया वाचा। कृष्णरामौ अपि पितरौ आलिङ्ग्य, प्रणिपत्य, प्रेमाश्रुपूरितलोचनौ, किंचिदपि वक्तुं न शेकतुः। तान् स्वासने उपवेश्य, उभाभ्यां बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, पुण्या यशोदा पतिसहित्या, पुत्रशोकं विसृज्य, परमं सुखं प्राप्नुताम्। ततो रोहिणी देवकी च व्रजराजपत्नीं आलिङ्ग्य, पूर्वस्नेहम् अनुस्मृत्य, अश्रुपूरितकण्ठे इदं वाक्यमूचतुः—"कः वा तव नित्यस्नेहं विस्मरितुं शक्नुयात्, हे व्रजेश्वरी? इन्द्रपतित्वमपि लब्ध्वा त्यक्त्वा, तस्य प्रतिदानं नास्ति।" "इदं दृष्टं मया—तव पितरौ तव पालनपोषणरक्षणैः कृतकृत्यौ; यथा पक्ष्माणि नेत्रयोः रक्षणं कुर्वन्ति, तथा साधवः न स्वर्गस्य भीतिम् अनुभवन्ति।" श्रीशुकः पुनरुवाच—गोप्यः, प्रियं कृष्णं दृष्ट्वा, स्वपक्ष्माणि शपन्त्यः, तं नेत्राभ्याम् आलिङ्ग्य, हृदि संवेश्य, तं दुर्लभं भक्तियोगं प्राप्तवन्त्यः। श्रीभगवान् ताः एकान्ते उपसृत्य, आलिङ्ग्य, कुशलं पृष्ट्वा, स्मितपूर्वकं वचनमुवाच—"स्मरथ वा सख्यं, यथा स्वार्थसिद्धये वयं शत्रुपक्षविनाशे मनः कृत्वा, दीर्घकालं विहाय गताः स्म? किं वा मय्यकृतज्ञताभावः कश्चित् मन्यते? नूनं भगवानेव सर्वाणि भूतानि संयोजयति, वियोजयति च।" "यथा वायुः मेघतृणरजांसि संगृह्णाति विक्षिपति च, तथा सृष्टिकर्ता भूतानि संयोजयति, वियोजयति च। मयि भक्तिः अमृतत्वाय कारणं; सौभग्ययोगात् मयि स्नेहः उत्पन्नः, येन सर्वविघ्नाः नश्यन्ति। अहमेव भूतानां आदिः अन्तः बहिः च, यथा आकाशजलपृथिव्यादयः स्थूलानां तत्त्वानां।" "एवं भूतानि भूतेषु, आत्मना परमात्मना च स्थितानि; तौ मय्यपि च परे च दृश्येते, अक्षरदर्शिभिः।" इति श्रीकृष्णेन आत्मविद्यया उपदिष्टाः, गोप्यः तं स्मृत्वा प्राणान् विसृज्य, स्वात्मानं अतिक्रम्य, परं भक्तियोगं प्राप्तवन्त्यः। ताः ऊचुः—"यस्य पादयोः योगिश्रेष्ठैः हृदि ध्यायमानैः, संसारकूपात् उद्धरणाय, धृतिः लभ्यते, तस्य पद्मपादस्य भगवान्नः सदा मनसि उदेतु, गृहेष्वपि वसताम्।" एवं दशमस्कन्धस्य द्वितीयार्धे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, 'वृष्णिगोपसंगम' नाम द्व्यष्टितमेऽध्याये समाप्तिः। अथ श्रीशुकः कथयति—एवं गोपीभ्यः अनुग्रहं कृत्वा, भगवान् तासां गुरुशरणं च, युधिष्ठिरं तदनु तस्य मित्रगणांश्च कुशलं पप्रच्छ। तेन पृष्टाः, तेन पूजिताः, ते हृष्टहृदयाः, तस्य पाददर्शनात् पापक्षयम् अनुभूय, प्रत्युवाचुः। "किं अशुभं स्यात् तव पादाम्बुजस्य सुधायाः, या कदाचित् तव वक्त्रात् प्रवहति? या श्रोत्रपात्रेण पिबन्ति जनाः, सा देहस्मृतिबन्धं छिनत्ति। त्रिविधात्मानं त्यक्त्वा, सर्वकर्मशुद्धाः वयं, अविच्छिन्नानन्दज्ञानं प्राप्तवन्तः। शास्त्रकालसमाहितयोगेन, तव मायामयं रूपं, परमहंसपन्थानं वन्दामहे।" एवं मुनिः कथयति—एतेन प्रकारेण, अन्धककौरवपत्न्यः, पुण्यकीर्तिमुकुटमणिं पुरुषेषु, गोविन्दचरितानि परस्परं गायन्त्यः, त्रीषु लोकेषु प्रसिद्धानि, समागत्य, परस्परं स्तुवन्त्यः, तानि श्रावयामि। तत्र द्रौपदी वदति—"हे वैदर्भि, हे भद्रे, हे जाम्बवत्यै, हे कौशले, हे सत्यभामे, हे कालिन्दि, हे शैब्ये, हे रोहिणि, हे लक्ष्मणे! हे कृष्णपत्नीः, कथयत—कथं भगवानेव स्वशक्त्या, लौकिकवत्, भवतीः विवाहयामास?" रुक्मिण्युवाच—"यदा धनुर्धराः माम् चेदिराजाय दातुम् इच्छन्तः, यस्य पादरजः सैनिकमस्तकेषु विराजते, तदा स भगवान् मां सिंह इव अजाविकायां स्वांशं हृतवान्। स श्रीनिवासः मम पादयोः पूज्यः।" सत्यभामा वदति—"स यः, मम सहभार्यया आरोपितं शापं मार्जयितुम्, भूपतिं जित्वा, मणिं आनयत्, पितरं भीषयन्, अन्यस्मै दत्तां मामपि स्वयमेव जग्राह।" जाम्बवत्युवाच—"स श्रीरामः, देहकर्ता, मम पतिरिति ज्ञात्वा, पित्रा सह एकविंशतिदिनानि युद्ध्वा, परीक्षितः सन्, पितरि मणिना पादयोः पतिते, अहं तस्य दासी अभवम्।" एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धस्य द्वितीयार्धे, वृष्णिगोपसंगमविवाहवर्णनं च, दिव्यकथारूपेण संप्रवर्तते।