हरिः ॐ। हरिः, यज्ञेश्वरः, देवदेवानां देवः, यस्य ब्राह्मणाः मूलमस्ति, तेषां किञ्चिदपि परं नास्ति। स एव भगवतः सखा ब्राह्मणः, स्वस्य सेवकैः अपराजितं तं भगवन्तं पराजितं दृष्ट्वा, मनसा तत्रैव तद्भजनबन्धनात् शीघ्रं धर्मपथेन तदधिष्ठानं प्राप्तवान्। एतद्वै ब्राह्मणप्रियस्य भगवतः चरितं शृण्वन्, यो जनः तस्मिन्भगवति भक्तिं लभते, स कर्मबन्धनात् विमुक्तः भवति। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे परमं हंससंहितायां द्वितीयस्कन्धस्य दशमस्य 'पृथ्व्योः क्रोधकथा' नामैकाशीतितमोऽध्यायः समाप्तः। श्रीशुक उवाच— कदाचित् द्वारकायां श्रीरामकृष्णौ निवसन्तौ, महद् आदित्यग्रहणं जातम्, यथा कल्पान्ते भवति। तं ज्ञात्वा सर्वतः जनाः सौम्यं प्राप्नुवन्त इत्यभिलष्य, समन्तपञ्चकं क्षेत्रं जग्मुः। श्रीरामः शस्त्रभृतां श्रेष्ठः, भूमिं क्षत्रियविहीनां कृत्वा, नृपाणां शोणितप्लवेन महाह्रदान् निर्माय, तत्र यज्ञमकरोत्, स्वकर्मनिरपेक्षः सन्, यथा अन्ये पापक्षयाय कुर्वन्ति, तथा स भगवान् जनान् संगृह्य तत्र यजमानः अभवत्। तत्र भारतजनाः, वृष्णयः, अक्रूरः, वसुदेवः, आहुकादयश्च महायात्रायां समागच्छन्। गदः, प्रद्युम्नः, साम्बः, सुचन्द्रः, शुकः, सारणः च, स्वपापशुद्धये तं क्षेत्रं गच्छन्तः, भारतवंश्या अभवन्। अनिरुद्धः रक्षार्थं स्थितः, कृतवर्मा च नेता, दिव्यध्वजैः शीघ्रश्वयुक्तरथैः शोभमानौ। मेघनिनादसमस्वनैः गजैः, पुरुषैः, विद्याधरगन्धर्वैः सह, सुवर्णमाल्यधारिणः महातेजसः पन्थानं शोभयन्ति। ते दिव्यमाल्याम्बरकवचाः, स्वपत्नीभिः सहिताः, गगनचराः इव दृश्यन्ते; तत्र स्नात्वा, भाग्यवन्तः उपोष्य, सम्पूर्णशमिताः अभवन्। ते गवां, वस्त्राणां, माल्यानां, सुवर्णाभरणानां च दानानि ब्राह्मणेभ्यः दत्त्वा, रामह्रदेषु विधिवत् वृष्णयः पुनः स्नाताः। तदनन्तरं, स्वान्नं द्विजश्रेष्ठेभ्यः दत्त्वा, 'कृष्णभक्तिः अस्तु' इति प्रार्थ्य, अनुमतिं प्राप्य, वृष्णयः कृष्णभक्ताः स्वयम् अन्नं भुञ्जन्। भुक्त्वा, यथासुखं, शीतच्छायायाम् उपविष्टाः, तत्र आगतान् राज्ञः, स्वमित्रबान्धवान् दृष्टवन्तः। मत्स्याः, शीनाः, कौशल्याः, विदर्भाः, कुरवः, सृञ्जयाः, काम्बोजाः, कैकेयाः, मद्राः, कुन्तयः, अनर्ताः, केरलाः च दृश्यन्ते। तथा शतान्यन्यानि स्वमित्रशत्रवः, नन्दादयश्च गोपाः, गोप्यश्च दीर्घकालं स्पृहयन्त्यः, तत्र उपस्थिताः। परस्परदर्शनानन्देन, हृदयमुखानि पद्मवत् विकसन्ति; दृढमालिङ्गनैः, अश्रुपातैः, रोमाञ्चैः, कण्ठगद्गदया वाचा, परमं सुखम् अनुभूतम्। स्त्रियः अपि, परस्परं प्रेम्णा निरीक्ष्य, शुद्धस्मितैः, आलिङ्ग्य, कुंकुमलेपितस्तनैः, बाहुभिः स्पृशन्त्यः, प्रेमाश्रुभिः नेत्राणि पूरयन्ति। ततः, ज्येष्ठान् प्रणम्य, कनिष्ठैः सत्कृत्य, स्वागतानि कुर्वन्त्यः, कुशलप्रश्नैः, कृष्णकथासु च परस्परं रमन्ते। पृथा, स्वभ्रातॄन्, भगिन्यः, तेषां पुत्रान्, पितरौ, भ्रातृपत्नीश्च, मुकुन्दं च दृष्ट्वा, संवादेन दुःखं विससर्ज। कुन्ती उवाच— 'आर्याः भ्रातरः, अहं स्वसंपदं न प्राप्तवती, हे पुरुषश्रेष्ठाः, आपद्गते मम स्मरणं न कृतवन्तः।' 'मित्राणि, बान्धवाः, पुत्राः, भ्रातरः, अपि च पितरः, स्वजनान् न स्मरन्ति, यदि दैवं प्रतिकूलं भवति।' श्रीवसुदेव उवाच— 'मातः, एतेषु पुरुषेषु रोषं मा कृथाः, ये दैवक्रीडनकाः; जगत् भगवदधीनम्, स एव कारणं, प्रेरकश्च।' 'वयं सर्वे कंसक्लेशपीडिताः, सर्वतो विक्षिप्ताः, किन्तु, भगिनि, केवलं दैवयोगेन पुनः स्वस्थानं प्राप्ताः।' श्रीशुक उवाच— वसुदेव-उग्रसेन-यदुभिः सत्कृताः राजानः, अच्युतदर्शनात् परमसन्तोषानन्दपूर्णाः अभवन्। भीष्मः, द्रोणः, अम्बिकासुतः, गान्धारीसुताः, पाण्डवाः पत्न्यः सहिताः, कुन्ती, सञ्जयः, विदुरः, कृपश्च, तत्र सन्निहिताः। कुन्तीभोजः, विराटः, भीष्मकः, नज्ञजित् महाबलः, पुरुजित्, द्रुपदः, शल्यः, धृष्टकेतुः, काशिराजः च, दमघोषः, विशालाक्षः, मिथिलेशः, मद्रकेकयराजानः, युधामन्युः, सुषर्मा, बाह्लिकपुत्रादयश्च तत्र आगताः। युधिष्ठिरनिष्ठाः सर्वे राजानः, श्रीशौरिं श्रीपतिं, तस्य पत्न्यः सहितं, विस्मिताः दृष्टवन्तः। ततः, रामकृष्णाभ्यां सम्यग् सत्कृत्य, वृष्णीन् हृष्टाः, गोविन्दपार्षदान् स्तुत्वा, 'भो भोजराज, धन्याः यूयं, यः कृष्णं पुनःपुनः पश्यथ, यं योगिनामपि दुरदृशम्। यस्य कीर्तिः वेदैः स्तूयते, यः शुद्धकीर्तिः पावनी, यस्य पादप्रक्षालनं, वाक्, शिक्षाः च पावन्यः; अस्य भूमिः अपि, कालेन सौभाग्यविहीना, तस्य पादस्पर्शसम्भूतशक्त्या सर्वमङ्गलैः सिञ्च्यते।' 'दर्शनस्पर्शनानुगमनसंवादशयनासनभोजनबान्धव्यमित्र्यादिभिः, गृहेषु अपि, विष्णुः स्वर्गमोक्षदः, स एव सखा भवति।' श्रीशुक उवाच— नन्दः, यदून् कृष्णपुरोगमान् आगतान् श्रुत्वा, गोपालैः सहितः, तान् द्रष्टुकामः, यथोचितदानानि गृहीत्वा तत्र आगतः। तम् दृष्ट्वा, वृष्णयः प्रमोदिताः, जीवनमिव देहे पुनः प्राप्तम् इव; दीर्घकालवियोगात् पुनर्मिलनं आकाङ्क्षन्तः, दृढमालिङ्गनं कृतवन्तः। वसुदेवः, स्नेहेन आलिङ्ग्य, प्रेम्णा विव्यथे, कंसक्लेशं, गोकुले पुत्रन्यासं च स्मृत्वा। कृष्णरामौ, मातरौ पितरौ च आलिङ्ग्य, प्रणम्य, प्रेमाश्रुपूरितकण्ठौ, वाक्यं वक्तुं न शेकतुः। स्वासने तान् स्थाप्य, उभाभ्यां बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, पुण्या यशोदा पतिसहिताः, पुत्रदुःखं विससर्जताम्। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे परमं हंससंहितायां द्वितीयस्कन्धस्य द्व्यष्टितमोऽध्यायः समाप्तः।