प्रभाते तु सति, स सर्वैः स्नेहेन सत्कृतः स्वान्तसुखेन च प्रहृष्टचित्तः स्वगृहं प्रति प्रमुदितः प्रतस्थे, मार्गे सानुगतः। स न केनापि श्रीकृष्णात् धनं लेभे, न च स्वयं तत् याचितवान्; किं तु महद् दर्शनं प्राप्य लज्जमानः सन्तुष्ट एव गृहं प्रत्यागच्छत्। स स्वचित्ते चिन्तयन्, “अहो, पश्यामि भगवत्संनिधानस्य ब्राह्मणप्रियस्य भक्तिं! अहं दीनतमोऽपि सन्, यस्य वक्षसि श्रीः स्वयं ललिताङ्ग्या समालिङ्ग्य स्थितवती।” पुनश्च चिन्तयामास—“क्वाहं दारिद्र्यदुःखितः पापात्मा, क्व चायं श्रीनिवासः कृष्णः? नाममात्रेण ब्राह्मणोऽहम्, तेनापि स मां स्वबाहुभ्यां समालिङ्ग्य मानितवान्।” स्मरन् सः, “शय्यायां मां स्वमित्रवत् भ्रातृवत् स्नेहेनोपवेश्य, श्रान्तं माम् अपि स्वपत्नी स्वहस्तेन बालव्यजन्या सेवितवती। भगवता देवदेवेन, ब्राह्मणदेवेन, पादसंवाहनाद्युत्तमसेवया, इव देवमिव, अहं सत्कारितः।” पुनरपि चिन्तयामास—“सर्वसुखस्य स्वर्गस्य मोक्षस्य, भूमौ सम्पदः, सर्वसिद्धीनां च मूलं तस्यैव चरणार्चनं नूनम्। यदि सः मां दारिद्र्यं त्यक्त्वा धनं दद्यात्, अहं मदान्धः सन् तं विस्मरेयं; तस्मात् करुणया स नूनं मां महद्द्रव्यं न दत्तवान्।” एवं स्वचित्ते विचिन्त्य, स स्वगृहं प्रति प्रस्थितः, यत्र सर्वतः दिव्यैः विमानैः सूर्याग्निशशिसदृशैः प्रकाशमानैः परिवृतं गृहं दृष्टवान्। तत्र विचित्रैः काननैः उपवनैः च शोभितं, पक्षिसंघगीतैः कूजितम्, सरःसु उत्पल-कुमुद-नीलोत्पलैः सुसज्जितं तद् गृहं दृष्टवान्। तत्र सुशोभनैः पुरुषैः स्त्रीभिः च मृगशावनेत्राभिः भूषितैः सुसज्जितं गृहं विलोक्य, स आश्चर्यचकितः अभवत्—“किं एतत्? कस्यायं गृहः? कथं ममायं लाभः?” इति। तस्यैव विचारयतः, स्वर्गसमप्रभैः पुरुषैः स्त्रीभिः च गीतवाद्यनिनादेन सुस्वागतम् अभवत्। तदा तस्य भार्या, पतिं प्राप्तमिति श्रुत्वा, प्रमोदहर्षवशा, लक्ष्म्येव स्वगृहात् शीघ्रं निर्गता। सा पतिं स्नेहप्रेमपूरितलोचनया, श्रद्धया, समालिङ्ग्य, चक्षुषी निमील्य तुष्ट्या परिपूर्णा अभवत्। स तु विस्मितः, तां स्वदासीजनमध्ये दिव्याङ्गनामिव, भूषणविहीनानां मध्ये तां रत्नभूषितां, विलोक्य हृष्टः स्वपत्नीसंयुक्तः स्वगृहं प्रविवेश, यत् शतसौवर्णस्तम्भैः विभूषितं, इन्द्रभवनसदृशं बभूव। तत्र क्षीरफेनसदृशाः शय्याः, सुवर्णपर्यङ्काः, हेमपार्श्वयुक्ताः, चामरव्यजनानि च दृश्यन्ते स्म। सुवर्णासनेषु मृदुलोपधानानि, मुक्तादामपट्टकानि, दीप्तवस्त्राणि च सन्दृश्यन्ते। स्फटिकभित्तिषु, महारत्नमणिपट्टेषु रत्नदीपाः ज्वलन्ति स्म, स्त्रियश्च रत्नभूषिताः तत्रासन्। स ब्राह्मणः तत्र सम्पदः सर्वविधाः दृष्ट्वा, स्वस्मिन् अकस्मादागतां श्रीमवलोक्य शान्तचित्तः चिन्तयामास—“नूनं एष एव मम सम्पदः कारणम्, यः सदा दीनः सन्, अन्यद् नास्ति, यद् यदूनां श्रेष्ठस्य धनसम्पदः।” स एवम् अवधार्य, “यः याचकाय अपि किञ्चिद् ददाति, स राजा मेघवत् स्वयमेव पश्यन् ददाति—मम सखा दशार्हश्रेष्ठः। यद् यद् दत्तवान्, स्नेहात् मित्रेणैव दत्तम्, स महादाताऽपि मम प्रेम्णा सुप्तधान्यं स्वीकृतवान्।” “मम जन्मनि जन्मनि सखा, सान्निध्यं, सेवां च स्यात्; तस्य महात्मनः, गुणनिधेः संसर्गेण, मम अनुरागः स्थिरः।” भक्ताय भगवान् अद्भुतां श्रीं राज्यं च ददाति, परन्तु अविवेकिनां न ददाति, स्वयमेव धनिनां पतनं गौरवं च पश्यन्। इति निश्चित्य, जनार्दनभक्तः स ब्राह्मणः, विषयैः परिवृतः अपि, तत्रासक्तिम् अतीत्य सुखं भुङ्क्ते स्म। स हि यज्ञेश्वरः हरिः, देवदेवः, ब्राह्मणाः तस्य मूलम्; ताभ्यः परं नास्ति किञ्चन। एवं स भगवत्सखा ब्राह्मणः, स्वदासैः अपि अजय्यं तम् अवलोक्य, तस्मिन् ध्यानबन्धनचित्तः शीघ्रं तदधिष्ठानं पुण्यपथं प्राप्तवान्। एतद् ब्राह्मण्यदेवस्य चरितं यः शृणोति, स भगवति भक्तिं लभते, कर्मबन्धनात् विमुच्यते च। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे परमं हंससंहितायां दशमे स्कन्धे द्वितीये भागे एकाशीतितमोऽध्यायः समाप्तः—“पृथ्व्याः कोपकथनं” नाम। श्रीशुक उवाच—एकदा द्वारकायां रामकृष्णयोः वसतोः, महत्तमः सूर्यग्रहणः समभवत्, यथा कल्पान्ते दृश्यते। राजन्, तं विज्ञाय, जनाः सर्वतः समन्तपञ्चकं क्षेत्रं गच्छन्तः, कल्याणलाभाय, समागताः। रामः शस्त्रधारिणां श्रेष्ठः, पृथिवीं क्षत्रियशून्यां कृत्वा, नृपतिरुधिरप्रवाहैः महाह्रदान् निर्माय, तत्र भगवाञ् रामः, कर्मणाऽसंस्पृष्टः सन्, यजनं चकार, लोकेश्वरवत्, पापक्षयाय। तत्र भारतस्य जनाः, वृष्णयः, अक्रूरः, वसुदेवः, आहुकः, अन्ये च, तीर्थयात्रायाम् आगताः। ते भारतवंशजाः, गदः, प्रद्युम्नः, साम्बः, सुकन्द्रः, शुकः, सारणः च, पापक्षयाय तद् क्षेत्रं जग्मुः। अनिरुद्धः रक्षणाय स्थातुम्, कृतवर्मा च नायकः, दिव्यध्वजैः शीघ्रैः अश्वैः युक्तरथैः शोभमानाः ययुः। गजराजाः मेघनिनादसमाः, पुरुषाः विद्याधरगन्धर्वैः सहिताः, सुवर्णमाल्यभूषिताः, तत्र शोभन्ते स्म। ते दिव्यमाल्यवसनाभरणधारिणः, स्वपत्नीभिः सहिताः, गगनचराः इव, स्नात्वा, उपवासं च कृत्वा, समाहितचित्ताः अभवन्। तत्र वृष्णयः ब्राह्मणेभ्यः गावः, वसनानि, माल्यं, सुवर्णाभरणानि च दत्तवन्तः; ततः रामसरोवरेषु विधिवत् पुनः स्नाताः। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धे द्वितीयभागे एकाशीतितमद्वितीयाध्याययोः एकात्मिका कथा।