भगवान् स ब्राह्मणम् उवाच—“भो ब्राह्मण, किं दानं स्वगृहात् मम समानीतम्? भक्त्या यदपि लघु दत्तं तद् मम महत्त्वं यास्यति; तु भक्तिहीनात् महद्दानमपि न रोचते मे।” “यो मां पत्रं पुष्पं फलं तोयं वा भक्त्या प्रयच्छति, तस्य शुद्धचित्तस्य भक्तस्य तद् अर्हणं ग्रहीष्यामि।” एवं भगवता उक्तः स ब्राह्मणः, श्रीपतिं प्रति लज्जया विवर्णः, तत्तद् लाजान्नमपि न न्यवेदयत्, मौनं बिभ्रद् लज्जितश्च तस्थौ। स तु भगवान्, यः सर्वेषु भूतेषु आत्मानं साक्षात् पश्यति, आगमनस्य हेतुम् अवगत्य, चिन्तयामास—“न हि धनलुब्धतया पूर्वं मया पूजितः अयं मां। इदानीं तु पत्न्या प्रेरितः स्नेहात् मित्रभावेन च मम समीपं प्राप्तः; तस्मै दुर्लभं मानुषेभ्यः सम्पदं दास्यामि।” इति मनसा निश्चित्य, स ब्राह्मणगृहात् वस्त्रबद्धं लाजान्नं गृहित्वा, “किमेतत्?” इति विचिन्त्य जग्राह। “भो मित्र, एष मे भक्त्या समर्पितः अर्हणः परमं तृप्तिं जनयति; एते लाजान्नग्रहाः मां च विश्वं च तर्पयन्ति।” एवं स एकमुष्टिं भुक्त्वा द्वितीयमपि भक्षयितुम् उद्यतः; तदा श्रीः भगवतः परमपत्नी तस्य हस्तं जग्राह। “भो जगन्निवास, एतावदेव पर्याप्तं सर्वसमृद्धये, लोकेऽस्मिन्वा परत्र वा, यस्य तव तुष्टिं प्रार्थयतः।” स ब्राह्मणः, तत्राच्युतगृहे तां रात्रिम् अतीत्य, भुक्त्वा पीत्वा च परमसुखं प्राप्य, स्वर्गेऽपि इव आत्मनं मेने। प्रभाते समुपस्थिते, सर्वजनसम्मानितः स्वसुखम् अनुभूय, सहर्षं निजगृहं प्रतस्थे, पन्थानं सहचरितः। न स कृष्णात् धनं लब्धवान्, न च तेन स्वयम् अभ्यर्थितम्; स्वगृहं प्रत्यागच्छद्, लज्जितः सन्, महद् दर्शनसंपद्भिः तृप्तः। “हा, अहम् अद्राक्षं भगवत्स्नेहं ब्राह्मणप्रियस्य; अहम् अतीव दरिद्रः सन्, श्रीः तस्य वक्षसि समाश्लिष्टा।” “क्वाहं दीनः पापात्मा, क्व च कृष्णः श्रीनिवासः? नाममात्रेण ब्राह्मणः, तेन तस्य बाहुभ्यां परिष्वक्तः।” “शय्यायाम् उपविष्टः, प्रियसखेन भ्रातृवत् स्नेहेन पालितः, श्रीपत्नी च श्रान्तस्य शिशुवल्लता वेणुना व्यजनं वहन्ती।” “पादसंवाहनादिना परमसेवया, स देवदेवः ब्राह्मणदेवः मां देववत् पूजयामास।” “स्वर्गमोक्षयोः, पृथिव्यां च सम्पदां, सर्वसिद्धीनां च मूलम्, पुरुषाणां तस्य पादार्चनमेव।” “यदि अयं दीनः धनं लभेत, मदमत्तः सन् मां विस्मरिष्यति; तस्मात् करुणया नूनं न मम विपुलां सम्पदं दत्तवान्।” एवं मनसि चिन्तयन्, निजं कुटीरम् उपससार; तद् सर्वतो दिव्यविमानैः सूर्याग्निचन्द्रसमप्रभैः परिवृतम्। तत्र अद्भुतवाटिकाभिः, पुष्पवनैः, पक्षिसंघगीतैः, कमलोत्पलनलिनीपुष्पैः सरसिषु शोभितम्। पुरुषैः स्त्रीभिश्च, मृगमदनयनैः, सुसज्जितैः शोभितम्; स विस्मितः चिन्तयामास—“किमेतत्? कस्यायं देशः? कथं मे प्राप्तम्?” एवं विचारयतः, तं तेजस्विनं स्त्रीपुरुषाः, अमरप्रभासमानाः, गीतवाद्यसमृद्ध्या ससंगीतं स्वागतं चक्रुः। तदानीं पतिं प्राप्तमिति श्रुत्वा, तस्य पत्नी, हर्षविस्मयसमाकुला, शीघ्रं गृहात् निर्गता, लक्ष्मीव स्वनिलयात्। सा पतिव्रता, पतिं दृष्ट्वा, प्रेमविह्वलदृष्ट्या, नेत्राणि निमील्य, श्रद्धाभक्त्या हृदयेन च तं समालिङ्ग्य तस्थौ। स तु विस्मितः, तां पत्नीं दास्यः मध्ये देव्या इव शोभमानां, मुक्ताहाररहितानां मध्ये दिव्याङ्गनामिव ददर्श। स तया सन्तुष्टः, संयुक्तश्च, निजं प्रासादं प्रविवेश, शतकोटिमणिस्तम्भैः शोभितम्, इन्द्रभवनसदृशम्। तत्र क्षीरफेनसदृशाः शय्याः, मृदुलाः सुवर्णभूषिताः, सुवर्णरज्जुसंयुक्ताः, चामरव्यजनानि च आसन्। हेमपीठानि, मृदुपुष्पोपधानानि, मुक्तादामविततानि, प्रभाशालीनि च छत्राणि आसन्। स्फटिकभित्तिषु, महापन्नगमणिपृष्ठेषु च, मणिदीपाः दीप्यमानाः, रत्नभूषिताः स्त्रियश्च आसन्। स ब्राह्मणः, तत्र सर्वसमृद्धिं दृष्ट्वा, शान्तचित्तः, अकृतहेतुकां निजसमृद्धिं चिन्तयामास। “नूनं मम सम्पदः कारणं एष एव, यः सदा दरिद्रः, अन्यन्न कारणं नास्ति, यद् यदुकुलश्रेष्ठस्य सम्पदः।” “स हि, याचकाय यदपि अल्पं ददाति, तदपि बन्धोः स्नेहेन; स तु महादानी, मत्तः स्नेहसमर्पितं लाजान्नमपि स्वीकृतवान्।” “मम जन्मजन्मनि तस्य सख्यं, सौहृदं, सेवां च स्यात्; तस्य महात्मनः, गुणनिधेः, संसर्गे मम अनुरागः स्थिरः।” “भक्तानां प्रति, स भगवान् अद्भुतां सम्पदं राज्यं च ददाति; तु अविवेकिनां न ददाति, स्वयमेव धनिनां पतनमदं पश्यन्।” एवं निश्चित्य, स जनार्दनभक्तः, सुखैः परिवृतः अपि, तेषु नातिप्रसक्तः, भोगान् अन्वभुञ्जे। “यज्ञपतिः हरिः, देवदेवः, ब्राह्मणाः तस्य मूलम्; तेषां किञ्चित् अपि नातिरिच्यते।” एवं, स ब्राह्मणः, भगवत्सखः, अजय्यं भगवन्तं स्वदासैः जितम् इव दृष्ट्वा, तस्मिन् ध्यानबद्धचित्तः, शीघ्रं तस्य धाम, सुकृतिनां मार्गं, प्राप। एवं ब्राह्मणप्रियस्य भगवतः चरितं श्रुत्वा, यो जनः भक्तिं लभते, स कर्मबन्धात् विमुच्यते। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे परमं हंससंहितायां दशमे स्कन्धे द्वितीये भागे ‘पृथोः क्रोधकथनं’ नामैकाशीत्यधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः।