भगवान् द्विजश्रेष्ठं तुष्टः सन् सस्मितं प्रोवाच—“भवतः सर्वे सत्यसंकल्पाः सफलाः सन्तु, अत्रापि परत्र च वेदविद्यां सर्वाङ्गैः सह सम्प्राप्नुहि।” एवं गुरुकृपया एव, यः शिष्यः गुरुगृहे वसति, सः नानाविधैः अनुभवैः पूर्णत्वं शान्तिं च प्राप्नोति। ततः स धर्मात्मा ब्राह्मणः प्रणम्य प्राह—“देवदेव, लोकगुरो, सत्यवाक्यपरायण, यद् वयं तव गृहे वसामः, किम् अवाप्तव्यं नास्ति? यस्य देहः वेदमयो, तस्य गुरुगृहे वासः सर्वेषां श्रेयसां मध्ये परमं सम्मानम्।” इत्येवमष्टाशीतितमोऽध्यायः, ‘श्रीदामचरितम्’ नाम, श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य दशमस्कन्धस्य उत्तरार्धे संन्यासिनां परं शास्त्रं, समाप्तः। ततोऽनन्तरं श्रीशुक उवाच—एवं हरिः तं श्रेष्ठं ब्राह्मणं सह सन्ददर्श, सर्वभूतान्तर्यामी सन् सस्मितं तं ब्राह्मणं स्नेहेन सस्मितं दृष्ट्वा वाक्यम् अवदत्। श्रीभगवान् उवाच—“ब्राह्मण, किं गृहात् मम दत्तं किमपि अनयः? भक्त्या यदपि लघु दत्तं भवता, तत् मम महद् भवति; यः तु भक्तिहीनः, तस्य महद्दानमपि न रोचते। यो मां पत्रं पुष्पं फलं तोयं वा भक्त्या प्रयच्छति, तस्य शुद्धचित्तस्य भक्तस्याहं तदर्पणं गृह्णामि।” एवं भगवता उक्तः स ब्राह्मणः, श्रीपतौ लज्जया तं मुष्टिं लाजान्नं न न्यवेदयत्, तुष्णीं स्थित्वा लज्जितः। सर्वात्मदर्शी भगवान् तस्यागमनहेतुम् अवगम्य चिन्तयामास—“एषः पूर्वं वित्तकामेन मां न पूजयामास। इदानीं तु पत्न्याः प्रार्थनया सख्युत्थितेन भावेन मम समीपं प्राप्तः। अस्मै दुर्लभं धनं दास्यामि।” इति निश्चित्य, स भगवान् तस्य ब्राह्मणगृहात् वस्त्रबद्धं लाजान्नं गृहित्वा, “किमेतत्?” इति चिन्तयन् अवदत्—“प्रिय, मया नीतमिदं लघ्वपि लाजान्नं परमानन्ददायकम्। एषा मुटिः मां च विश्वं च तर्पयति।” एवं स भगवान् एकमुत्कं भुक्त्वा, द्वितीयं ग्रहीतुं प्रवृत्तः, तदा श्रीः भगवत्पतिं करं गृह्णाति। सा उवाच—“विश्वात्मन्, एष एव सम्यग् यशसः सर्वसमृद्ध्याः पर्याप्तः, यः त्वां तर्पयितुम् इच्छति तस्य लोकेऽस्मिन्परे च।” तं ब्राह्मणः रात्रिं भगवत्सदने भोजनपानसुखैः सन्तुष्टः स्वर्गमिवानुभूतवान्। प्रभाते स सर्वजनसम्मानितः, स्वसुखेन हृष्टः स्वगृहं प्रत्यगच्छत्। न स कृष्णात् धनं प्राप, न च स्वयम् अपि याचितवान्; तु महादर्शनसंपन्नः लज्जया गृहं प्रत्यागच्छत्। स चिन्तयामास—“हा, अहं दीनः सन् अपि भगवत्स्नेहं दृष्टवान्; लक्ष्मीः अपि तं परमेश्वरं परिष्वज्य स्थितवती। अहं दीनः, पापात्मा, कृष्णः तु श्रीनिवासः; ब्राह्मणसंज्ञामात्रेण अपि स भगवान् मां स्वबाहुभ्यां परिष्वज्य मानितवान्। सख्यभावेन शय्यायाम् उपविष्टः, स्नेहनिर्भरः भगवता भ्रातृवत् पूजितः, देवी स्वहस्तेन शिशुपिच्छवातेन मां सेवमाना। सर्वदेवेशेन, ब्राह्मणदेवेन, पादसंवाहनादिभिः अहम् अतिसम्मानितः। पुरुषाणां स्वर्गमुक्त्यैश्वर्यसिद्धीनां मूलं तस्य पादसेवनमेव। यदि अहं दरिद्रः धनं प्राप्नुयां, तर्हि मद्गुणदोषवशात् मदन्यः स्यात्; अतः करुणया स भगवान् महद्द्रव्यं न दत्तवान्।” एवं मनसि विचिन्त्य, स स्वगृहं प्राप्तः, यत्र सर्वतः दिव्यविमानैः सूर्याग्निचन्द्रसदृशैः प्रकाशमानैः परिवृतं गृहं दृष्टवान्। तद् अद्भुतोपवनोपेतं, विहङ्गगानपूर्णं, पुष्पितपद्मशतदलशोभितं, सरःसु नीलोत्पलशोभितं च। तत्र मनुष्याः स्त्रियश्च हरिणाक्ष्यः सुशोभनाभरणभूषिताः स्थिताः। सः विस्मितः—“किमेतत्? कस्येदं? कथमेतद् जातम्?” इति चिन्तयामास। तदा तं पुरुषाः स्त्रियश्च, देवरूपधारिणः, गीतवाद्यनिनादैः सस्मितं स्वागतं कृत्वा पूजयामासुः। तस्य भार्या, पतिं प्राप्तमिति श्रुत्वा, हर्षविस्मयाकुला, शीघ्रं गृहात् निर्गत्य, लक्ष्मीव स्वालयात्, पतिं दृष्ट्वा, प्रेमविह्वलनेत्रया, स्नेहसंपूर्णया, मनसा च हृदया च परिष्वज्य तं समालिङ्गत्। सः तां दास्यःमध्ये दिव्यशोभां, हारविहीनानां मध्ये मणिवद् दीप्तिमन्तीं दृष्ट्वा विस्मितः। तया सह सन्तुष्टः, स्वगृहं प्रविश्य, शतसौवर्णस्तम्भमण्डितं, इन्द्रप्रासादसदृशं गृहं प्रविवेश। तत्र क्षीरफेनसदृशाः सुशय्याः, सुवर्णरज्जुकाः स्यन्दनाः, चामराणि च सन्ति। सुवर्णासनानि, मृदुपीठानि, मुक्तामालाविलम्बितानि छत्राणि, दीप्तवस्त्राणि च दृश्यन्ते। स्फटिकभित्तिषु, महारत्नमणिमयेषु स्थलेषु, रत्नदीपाः दीप्यमानाः, मणिभूषिताः स्त्रियश्च सन्ति। स ब्राह्मणः तत्र सर्वसमृद्धिं दृष्ट्वा, आत्मनः अकृतकृत्यं चिन्तयामास—“नूनं मम दरिद्रस्य, सदा दुर्भाग्यस्य, एष एव यदुकुलश्रेष्ठस्य स्नेहात् सम्पदः कारणम्।” न हि स याचितोऽपि, दानशीलः राजा, याचकान् प्रति वृष्टिवत् सम्पदः ददाति। मम मित्रं दशार्हश्रेष्ठः, यद् यद् लघ्वपि ददाति, तदपि स्नेहेनैव; स महादाता सन् अपि मम भक्त्या लाजान्नमेकमपि स्वीकृतवान्।