प्रातःकाले सन्ध्यायां सन्दीपनिर्गुरुः शिष्यान् अन्वेषयन् तान् दुःखितावस्थायाम् अपश्यत्। सः स्निग्धः आह—“अहो, प्रियाः शिष्याः, मम कृते यूयं बहु दुःखम् अन्वभवतः; स्वस्य हितम् उत्सृज्य, मां समर्पितवन्तः।” तदा सः पुनः उवाच—“इदं हि शिष्यस्य गुरौ कर्तव्यं, यः स्वकर्माणि आत्मानं च गुरवे शुद्धया समर्पयेत्।” ततः सन्दीपनिः तुष्टः सन्दर्भे द्विजश्रेष्ठान् उक्तवान्—“भवतः सर्वेऽपि सत्यम् इच्छितम् अवाप्नुयुः, वेदं वेदाङ्गानि चाधीयन्ताम्, इह च परत्र च।” एवं गुरोः कृपया एव गृहवासिनः शिष्यः अनेकानि अनुभव्यानि प्राप्य पूर्णत्वं शान्तिं च प्राप्नोति। ततः ब्राह्मणः भगवन्तं प्रति नम्रः उवाच—“देवदेव, लोकगुरो, यः तव गृहे वसति, सत्यवचनः त्वं, तस्य किम् अप्राप्तम् अस्ति?” पुनः सः ब्राह्मणः कथयति—“यस्य शरीरम् वेदस्वरूपम्, गुरुगृहवासः सर्वेषु भाग्येषु श्रेष्ठः।” एवं अष्टाशीतितमोऽध्यायः श्रीदामकथा नाम्ना द्वितीयभागे दशमे स्कन्धे श्रीमद्भागवते परमवैराग्यशास्त्रे समाप्तः। श्रीशुकः पुनः कथयति—“एवं हरेः ब्राह्मणश्रेष्ठेन सह संवादे, सर्वभूतचित्तविद् हरिः स्मितं कृत्वा तं ब्राह्मणं सम्बोधितवान्। श्रीकृष्णः ब्राह्मणप्रणयी तं ब्राह्मणं स्नेहपूर्णया दृष्ट्या पश्यन्, प्रियस्मितेन, यः सतां लक्ष्यः, उवाच—‘ब्राह्मण, किं दत्तं गृहात् मम आगतम् अस्ति? भक्त्या यत् लघु अपि दत्तं भवति, तत् मम महत्त्वम् आप्नोति; किं तु अभक्तस्य महद्दानम् अपि न तुष्टिम् आवहति।’” पुनः भगवान् उवाच—“यो मां पत्रं पुष्पं फलम् वा जलम् भक्त्या ददाति, अहम् तत् शुद्धचित्तभक्तस्य दानम् गृह्णामि।” एवं भगवता उक्ते, ब्राह्मणः श्रीपतिं अपि लज्जितः, हस्ते तण्डुलान् न ददाति, मौनं लज्जया धत्ते। भगवान् सर्वात्मा तस्य आगमनस्य हेतुम् अवगम्य चिन्तयति—“सः पूर्वं धनलाभार्थम् मां न पूजयति स्म; इदानीं तु पत्न्याः इच्छया मित्रभावेन आगतः; तस्मै दुर्लभं धनम् दास्यामि।” इति विचार्य, भगवन् ब्राह्मणगृहात् तण्डुलान् वस्त्रे बद्धान् गृह्य, “किम् एतत्?” इति विचिन्तयन् तं तण्डुलम् अपश्यत्। भगवान् आह—“मित्र, एतत् मम यत् दत्तम्, परमं तुष्टिम् आवहति; एषः चूर्णतण्डुलः मम सर्वस्य च विश्वस्य तृप्तिम् करोति।” तदनन्तरं एकमुष्टिं भुक्त्वा, द्वितीयमुष्टिम् भक्षयितुं इच्छन्, तदा लक्ष्मीः भगवत्प्रिया तस्य हस्तम् अगृह्णात्। सा उवाच—“विश्वात्मन्, एतत् एव पर्याप्तम्, यः तव तुष्ट्यर्थम् यत् करोति, तस्य सर्वसमृद्ध्यर्थम् इदं पर्याप्तम्।" ब्राह्मणः तत्र अच्युतगृहे रात्रिं यापनं कृत्वा, भोजनम्, पानम्, सुखम् च अनुभूय, स्वर्गे इव आत्मानम् अनुभूतवान्। प्रातःकाले सर्वैः सम्मानितः, आत्मसुखेन च, आनन्देन स्वगृहं प्रत्यागच्छत्। कृष्णात् धनम् न प्राप्तवान्, न च तदर्थम् पृच्छितवान्; तु महदर्शनात् लज्जितः, तुष्टः च गृहं गतः। सः चिन्तयति—“अहो, ब्राह्मणप्रियस्य भगवतः भक्तिं अहम् अपश्यम्; यद्यपि अहम् दरिद्रः, लक्ष्मीः भगवतः वक्षः आलिङ्गितवती।” पुनः सः मनसि विचारयति—“अहं दरिद्रः, पापः, कृष्णः तु भाग्यनिधिः; ब्राह्मणनामधेयः अपि तस्य बाहुभिः आलिङ्गितः।” सः स्मरति—“मित्रवत् शयने स्थापितः, रानी हस्तेन बालवातेन विश्राम्य, भगवता पादसंवाहनादिसेवया देववत् सत्कृतः।” सः पुनः चिन्तयति—“सर्वसुखस्य मूलम् स्वर्गे, मोक्षे, पृथिव्यां धनस्य, सर्वसिद्धेः च, तस्य पादपूजनम् एव। यदि दरिद्रः धनम् लभेत्, मदोन्मत्तः भूत्वा मां विस्मरन्; अतः करुणया सः मम बहु धनम् न दत्तवान्।” एवं मनसि चिन्तयन्, स्वगृहं आगच्छन्, सर्वतः दिव्यप्रासादैः सूर्याग्निचन्द्रवर्णैः परिवृतम् अपश्यत्। तत्र अद्भुतवनैः, पुष्पोद्यानैः, पक्षिसंघगीतैः, सरसिजैः, शतदलैः, नीलोत्पलैः च शोभितम्। तत्र नरनारीणि, सुशोभितानि, हरिणीनेत्रयुक्तानि, तस्य आगमनं श्रुत्वा, गानवाद्यैः सुस्वागतं कृतवन्तः। तस्य पत्न्यः, पतिसं आगमनं श्रुत्वा, हर्षविह्वला लक्ष्मीवद् गृहात् शीघ्रं निर्गता। सा पतिं दृष्ट्वा, प्रेमविह्वला, नेत्राभ्यां तं आलिङ्ग्य, भक्त्या चित्तेन मनसा च संलिलिङ्ग। ब्राह्मणः विस्मितः, पत्नीं दासीसमूहे दिव्यरूपिणीं, हाररहितानां मध्ये हारयुक्तां, देववद् दीप्तिमन्तं दृष्टवान्। सः तया सह संतुष्टः, स्वप्रासादं प्रविष्टः, शतजन्मद्रव्यस्तम्भैः अलंकृतं, इन्द्रस्य भवनं इव। तत्र क्षीरफेनसदृशानि शय्यानि, सुवर्णयुक्तानि, सुवर्णपट्टानि, चामराणि च आसन्। सुवर्णासनानि, मृदुपुष्पपुष्पाणि, मुक्तामालाविलम्बितानि छत्राणि, दीपशोभितानि च आसन्। स्फटिकभित्तिषु, महापन्नगशिलासु, रत्नदीपाः दीप्तिमन्तः, रत्नभूषिताः महिलाः च आसन्। ब्राह्मणः तत्र सर्वसमृद्धिं दृष्ट्वा, कारणं विनाऽपि प्राप्तं स्वसमृद्धिं शान्तचित्तः चिन्तितवान्।