श्रीभगवान् एवात्र धर्मनिष्ठानां मूलभूतः, द्विजातीनां जातानां च, आश्रमेषु श्रेष्ठः, यथा अहं ज्ञानदः चाचार्यः च। हे ब्राह्मण, ये तु वर्णाश्रमधर्मानुसारिणः तत्त्वविदः, मम उपदेशेनाचार्यत्वेन, संसारसागरं सुलभेन तरन्ति। अहं सर्वभूतात्मा, न तु पूजया, न अपत्येन, न तपसा, न संयमेन एव तुष्टः, यथा गुरोः सेवा मां तुष्टयति। हे ब्राह्मण, स्मरसि वा यथा वयं आचार्यगृहे वसन्तः, आचार्यपत्नीनां प्रेरणया कदाचित् दारूनि संगृह्य वनं गच्छामः। तत्र वयं महद्वनं प्रविश्य, तत्र तीव्रः समुद्रः वातैः घोरैः च गर्जितैः समुत्थितः। तदा सूर्यास्ते जाते, तमसा सर्वदिक् आच्छन्ना, निम्नभागे नदीतीरं जलपूर्णं अदृश्यं जातम्। तत्र वयं वातैः वारिभिः च बहुशः पीडिताः, जलौघेन अभिभूताः, दिशः न ज्ञातुं शक्नुमः, न च अन्योन्यं द्रष्टुं शक्नुमः, अरण्ये हस्ते गृहीत्वा क्लिष्टाः विचरामः। प्रभाते आचार्यः सान्दीपनिः शिष्ययोः अन्वेषणं कृत्वा, तौ दीनावस्थां दृष्टवान्। स उवाच—“वत्सौ, मम कृते यूयं महत्तपः अतीतान्; स्वहितं परित्यज्य, मयि एव समर्पितवन्तौ।” एवं शिष्ययोः कर्तव्यं, यः शुद्धभावेन सर्वं यत्नं आत्मानं च गुरवे समर्पयति। “अहं तुष्टः, हे द्विजश्रेष्ठ, सर्वे वाञ्छितार्थाः सिद्ध्यन्तु, वेदान् वेदाङ्गानि च अवाप्नुहि, इह च परत्र च।” एवं गुरुप्रसादेन एव, आचार्यगृहे वसन् जनः, बहुविधैः अनुभवैः पूर्णत्वं शमं च प्राप्नोति। तदा भगवतः ब्राह्मणः उवाच—“हे देवेश, जगद्गुरो, सत्यसङ्कल्प, यदा वयं तव गृहे वसामः, तदा किम् अवाप्तव्यं अवशिष्टम् अस्ति? यस्य तनुः वेदमयः, तस्य आचार्यसंनिधिः सर्वेषां सौभाग्यानां श्रेष्ठम्।” एवं श्रीमद्भागवते दशमस्कन्धस्य द्वितीयभागे 'श्रीदामकथनं' नाम अष्टाशीतितमोऽध्यायः समाप्तः। श्रीशुक उवाच—एवं हरिः तेन ब्राह्मणश्रेष्ठेन सह संवादं कुर्वन्, सर्वभूतचेतःवित्तः स्मित्वा तम् इदं प्राह। श्रीकृष्णः ब्राह्मणप्रियः, तं स्नेहदृष्ट्या पश्यन्, सस्मितं प्रहृष्टः इदं वचः उवाच—“हे ब्राह्मण, किं दानं त्वया मम गृहम् आनितम्? भक्त्या यदपि स्वल्पं दत्तं, तद् मम महत् भवति; भक्तिरहितस्य महद्दानं अपि न रोचते। यो मां पत्रं पुष्पं फलं तोयं वा भक्त्या प्रयच्छति, तस्य शुद्धात्मनः दानं अहं प्रतिगृह्णामि।” एवं उक्तेऽपि, स ब्राह्मणः श्रीपतिं प्रतीयमानः, लज्जया तण्डुलपुटं न न्यवेदयत्, मौनं आस्थाय तस्थौ। स सर्वात्मदर्शी कारणं ज्ञात्वा चिन्तयामास—“अयं पूर्वं न सम्पूजितवान्, न च धनकामनया आगतः।” इदानीं तु, भार्यायाः इच्छया, सख्यभावेन, मम समीपं प्राप्तवान्; तस्मै दुर्लभं धनं दास्ये। एवं ध्यायन्, स ब्राह्मणस्य गृहे तण्डुलपुटं गृह्णन्, “किमेतत्?” इति विचिन्त्य जग्राह। “सखे, एतद् भक्त्या मम उपनतम् अन्नं परमं तुष्टिदायकम्; एषः लाजपुटः मां च सर्वं जगत् च तर्पयति।” एवं एकं मुष्टिं भुक्त्वा, द्वितीयं जघ्ने; तदा लक्ष्मीः भगवत्परायणा, भगवत्करं गृह्णात्। “विश्वात्मन्, एतावता एव सर्वसमृद्धिः पर्याप्ता, यस्य तव तुष्ट्यर्थं यत् कृतम्, तस्य इह च परत्र च।” स ब्राह्मणः तत्र रात्रिं अच्युतगृहे, भुक्त्वा पीत्वा प्रमुदितः, स्वर्गे इव आत्मानं मेने। प्रभाते सर्वैः समादृतः, स्वसुखेन च, हृष्टः स्वगृहं प्रत्यगच्छत्, मार्गे अनुगम्यमानः। न तस्य कृष्णात् धनं लब्धम्, न च स्वयम् याचितवान्; स लज्जया गृहं प्रत्यागच्छत्, परमदर्शनसन्तुष्टः। “अहो, दृष्टं मया भगवतो ब्राह्मणप्रियस्य भक्तिं, यः मम दरिद्रस्य अपि, लक्ष्मीः तस्य वक्षःस्थले आलिङ्गनं कृतवती। क्वाहं दीनः पापः, क्व कृष्णः श्रीनिवासः? नाममात्रेण ब्राह्मणः सन्, तेन बाहुभ्यां आलिङ्गितः। शय्यायाम् उपविष्टः, प्रियसखिना भ्रातृवत् पूजितः, राज्ञ्या श्रान्तस्य शिशुपत्रेण चामरं वह्यमानः। परमया सेवया, पादसंवाहनादिना, देवदेवेन ब्राह्मणदेवेन, यथा देवः, तथा पूजितः। सर्वसुखस्य स्वर्गस्य मुक्तेः, ऐश्वर्यस्य च मूलम्, सर्वसिद्धीनां च, भगवत्पादार्चनमेव। यदि अयं दरिद्रः धनं लभेत, तर्हि मद्भक्तिं विस्मरिष्यति; अतः करुणया स न मम महद्द्रव्यं दत्तवान्।” एवं मनसि चिन्तयन्, स स्वगृहं प्राप्नोत्, यत्र सर्वतः दिव्यविमानैः सूर्याग्निचन्द्रसन्निभैः आवृतं ददर्श। तत्र अद्भुतवनोपवनेन, पक्षिसंघगीतैः, पुष्पितपद्मकुमुदोत्पलवाप्याः शोभयमानं। नरनारीभिः सुशोभितैः, मृगाक्षिभिः, सन्ददर्श—“किमेतत्? कस्यायं गृहः? कथं जातम्?” इति विस्मितः। एवं स विचिन्तयन्, तं दिव्याः पुरुषा नार्यश्च, गीतवाद्यनिनदेन सुस्वागतम् अकरोत्। तदा तस्य भार्या, पतिं आगतम् श्रुत्वा, हर्षहर्षितचित्ता, शीघ्रं गृहात् निर्गता, लक्ष्मीव यथा स्वालयात्।