ब्रह्मन्, यः कश्चन भगवतः श्लाघ्यस्य पुण्यश्लोकस्य चरितानि एकवारं श्रुत्वा अपि तेषां श्रवणात् निवर्तते, स कामबाणैः आर्तः तेषां तत्त्वं न जानाति; अन्यः तु न कदापि। यस्या वाचा गुणाः कीर्त्यन्ते, येन हस्तेन तस्य कर्म क्रियते, या बुद्धिः सर्वभूतेषु स्थितं तमनुस्मरति, ये च श्रोत्रे भगवत्संभाषणं शृण्वन्ति—एतानि एव वाचः, हस्ताः, मनः, श्रोत्रे च सत्यम्। या शिरः तस्यैव नमति यो द्विविधरूपधारी, ये चक्षुषी तमेव पश्यतः, ये चाङ्गानि विष्णोः पादोदकस्य वा भक्तजनानां सेवायाम् युज्यन्ते—तान्येव शिरः, चक्षुषी, अङ्गानि च सत्यम्। एवं विष्णुरातेन पृष्टः पुण्यात्मा बदरायणिपुत्रः, यस्य हृदयं वासुदेवे लीनम्, भाषितवान्। शुक उवाच—कृष्णस्य कश्चन ब्राह्मणमित्रं आसीत्, वेदविदां श्रेष्ठः, इन्द्रियनिग्रहे स्थितः, शान्तचित्तः, आत्मन्येव संयतः। स गृहस्थाश्रमे स्थित्वा, यदृच्छया प्राप्तेन जीविकां कुर्वन्, तस्य भार्या अपि तद्वद् दुर्बला, क्षुधया कृशा, जीर्णवस्त्रधारिणी चासीत्। सा पतिव्रता भार्या, मुखे क्षीणवर्णा, दीनं पतिं कम्पमानं समीपं गत्वा इदं वचनमब्रवीत्— "ब्राह्मन्, श्रीपतिः भगवाञ्जनार्दनस्तव मित्रं नु? स ब्राह्मणप्रियः, सर्वशरण्यः, सात्वतानां स्वामी च। त्वं तं शरणं गच्छ, स धर्मिष्ठानां परमाश्रयः। गृहस्थस्य दुःस्थितस्य ते धनं सम्यक् दास्यति। स इदानीं द्वारकायां भोजवृष्ण्यन्धकाधिपतिरूपेण वसति। स्वपद्मपादस्मरणे अपि भक्तेभ्यः आत्मानं ददाति। जगद्गुरुः यं यं भक्तः याचते, तं तं कामं न दद्यात् किम्? अपि च, अप्रार्थितमपि दत्तुमर्हति।" एवं सा सुमृदुवचसा पुनः पुनः प्रार्थयन्ती, ब्राह्मणः चिन्तयामास—"सर्वोत्कृष्टं लाभं भगवद् दर्शनमेव।" एवं निश्चित्य, स भार्यां पप्रच्छ—"किं गृहे किञ्चिदस्ति? सुश्रोणि, किञ्चिद् दातव्यमस्ति वा?" सा ब्राह्मणान् गत्वा चतुर्भिः मुष्टिभिः चूर्णान्नं याचित्वा, वस्त्रे बद्ध्वा पतये दत्तवती। स तद्गृह्य, श्रेष्ठो ब्राह्मणः द्वारकां प्रति प्रस्थितः—"कथं कृष्णस्य दर्शनं लभेय?" इति चिन्तयन्। स महात्मा ब्राह्मणः त्रिणि प्राकारद्वाराणि, त्रयः प्रकोष्ठान् च अतिक्रम्य, अच्युतमार्गानुग्रहं प्राप्य, अन्धकवृष्ण्याश्रयेषु प्रविष्टः। हरिणः षोडशसहस्रेषु पत्नीनां कस्यचित् गृहे प्रविश्य, दिव्यसुखस्य अनुभवमिव प्राप, हर्षेण पूर्णः। दूरतः तम् आगच्छन्तं दृष्ट्वा, अच्युतः प्रियायाः शय्यायां उपविष्टः, त्वरया उत्थाय, स्नेहपूरितेन चित्तेन, उभाभ्यां बाहुभ्यां तमालिङ्ग्य, मित्रं परिष्वज्य, नेत्राभ्यां प्रेमाश्रूणि स्रवयामास। तं मित्रं शय्यायामुपवेश्य, स्वयं भगवाँस्सम्यक् सत्कारं कृतवान्—स्वहस्तेन पादप्रक्षालनं कृत्वा, पादोदकं शिरसि धृत्वा, दिव्यगन्धैः चन्दनागुरुकुङ्कुमैश्च अभ्यञ्जनं चकार। सुगन्धधूपैः, दीपमालाभिः, तं मित्रं सानन्दं पूजितवान्, ताम्बूलं दत्तवान्, गौः च समर्प्य, स्वागतवचनं प्रोक्तवान्। लक्ष्मीः स्वयं, जीर्णक्लिन्नवस्त्रधारिणं, कृशाङ्गं, स्फुटितसिरां द्विजं, चामरैः सेवितवती। तं कृष्टेन पूज्यमानमवधूतं दृष्ट्वा, अन्तःपुरस्त्रियः विस्मिताः, स्नेहेन पूर्णाः अभवन्—"किं पुण्यं कृतवानयं, यो दारिद्र्येन पीडितः, जगति तु तिरस्कृतः?" श्रीनिवासेन, त्रैलोक्याचार्येण, भ्रातृवत् आलिङ्गितः सः, लक्ष्मीः शय्यायामेव स्थित्वा। तौ पुराकाले आचार्यगृहे कृतानन्दकथाः स्मृत्वा, परस्परं हस्तग्रहणं कृत्वा, कथासमालापं चक्रतुः। भगवानुवाच—"ब्राह्मन्, त्वं गुरुकुले सम्यक् अध्ययनं कृत्वा, दक्षिणां दत्त्वा, योग्यां भार्यां गृहीत्वा वा न वा? धर्मज्ञ, अहं जानामि, त्वं न गृहेषु न वित्ते च आसक्तः; त्वं निष्कामः, अल्परतिर्मन्ये। येषां मनांसि काममोहितानि, ते स्वधर्मं हित्वा कर्म कुर्वन्ति, यथा अहं लोकसंरक्षणाय।" "ब्राह्मन्, स्मरसि वा, यदा आवां गुरुकुले एकत्र वसाव? द्विजातीनां हि ज्ञेयविज्ञानात् तमो निवार्यते। स एवात्र धर्मिष्ठानां द्विजसुतानां, आश्रमेषु श्रेष्ठः, यथा अहं ज्ञानदः, आचार्यः च। ये तत्त्वविदः, वर्णाश्रमधर्मानुगाः, मदीयेनोपदेशेन संसारसागरं सुलभं तर्तुं शक्नुवन्ति। अहं सर्वात्मा, न पूजया, न सुतैः, न तपसा, न संयमेन तुष्टोऽस्मि, यथा गुरुसेवया।" "ब्राह्मन्, स्मरसि वा, यदा आवां गुरुकुले वसन्तौ, आचार्यपत्नीभिः प्रेरितौ, काष्ठानानि सञ्चिन्वन्तौ? तदा महान् वनं प्रविश्य, तीव्रः वातः, गर्जितमिश्रः प्रचण्डमेघः समुत्थितः। सूर्यास्ते सति, सर्वदिक् तमसा आवृताः, निम्नतीरं न प्रतीयते, सर्वं जलपूर्णम्। तत्र, वातवर्षाभ्यां बारं बारं ताडितौ, प्रलयाब्धिना आकुलितौ, दिशः न ज्ञातुम्, न एकं द्वितीयं द्रष्टुम्, अरण्ये भ्रमन्तौ, परस्परं हस्तग्रहणं कृत्वा, क्लेशं प्राप्नुतः।" "प्रभाते, आचार्यः सान्दीपनिः शिष्ययोः अन्वेषणे, तौ दुःस्थितौ दृष्ट्वा, उवाच—'वत्सौ, महद् दुःखं मयि कृते अनुभूतम्; स्वकल्याणं विस्मृत्य, मां सेवितवन्तौ।' एवं, शिष्यैः आचार्याय सर्वस्वार्पणं कर्तव्यम्, शुद्धभावेन।" एवं भगवान् स्वमित्रेण सह प्रीत्या, तस्य गुरुसेवायाः पुण्यकथां स्मृत्वा, तं ब्राह्मणं सन्मान्य, धर्मसंवादमकरोत्।