दशार्हवंशसम्भूतस्य समीपे जनाः समागताः तं दुष्टं हन्तुं याचन्ति—एष एव परमेष्ट्यस्माकं। सः तु निःसन्देहं पुयः, रक्तं, मलम्, मूत्रं, सुरां, मांसं च अस्मासु वर्षति। ततः स्थिरचित्तः भरतभूमिं विहाय, द्वादशमासान् तीर्थयात्रया व्यतीत्य, स्नानं कृत्वा, शुद्धः भवसि। राजा पुनः उवाच—भगवन्, महात्मनः मुकुन्दस्य अनन्तवीर्यस्य अन्यानि वीर्याणि श्रोतुमिच्छामि, गुरो। ब्राह्मण, यस्य भगवतो गुणकथाः एकवारं अपि श्रुत्वा, तस्य श्रोतुम् इच्छाः न समाप्ता भवति, कामबाणैः तप्तः, तेषां महत्त्वं न जानाति च। यस्या वाणी भगवतो गुणान् स्तौति, ये हस्ताः तस्य कार्याणि कुर्युः, यः मनः सर्वेषु जीवेषु स्थितं तम् स्मरति, यः श्रोत्रं तस्य पुण्यकथाः शृणोति—एते एव वाणी, हस्तः, मनः, श्रोत्रं च सत्यम्। यः शिरः तं द्विरूपिणं नमति, ये नेत्रे तं पश्यन्ति, ये अङ्गानि विष्णोः वा भक्तानां पादोदकं सेवन्ति—एवमेव तानि अङ्गानि। एवं विष्णुरातेन पृष्टः, भगवत्प्रेमनिरतः बदरायणिपुत्रः सूतः उवाच—शुकः उवाच। कृष्णस्य कश्चित् ब्राह्मणमित्रम् आसीत्, वेदविद्, इन्द्रियवैराग्ययुक्तः, शान्तचित्तः, आत्मनिग्रही। गृहस्थः सः, यदायत्तं तेन जीवति; तस्य पत्न्यपि तद्वद्, कृशा, क्षुधया पीडिता, जीर्णवस्त्रधारिणी। सा पतिव्रता, शुष्कमुखी, दीनं पतिं कम्पमाना उपगम्य उवाच—ब्राह्मण, श्रीपतिः भगवान् तव मित्रं न वा? सः ब्राह्मणभक्तः, सर्वाश्रयः, सात्वतानां प्रभुः। गच्छ भगवन्, धर्मिष्ठानां परमाश्रयः सः, गृहस्थस्य दुःस्थितस्य तव बहुधनं दास्यति। सः अधुना द्वारकायां भोजवृष्ण्यन्धकाधिपः वर्तते; स्वपद्मपदं स्मरन् भक्तेभ्यः आत्मानं दत्ते। जगद्गुरुः भक्ताय, अभिष्टं वस्तु, अप्रार्थितं अपि, दातुम् न शक्नुयात् किम्? सा पुनः पुनः सौम्यया वाचा याचिता, ब्राह्मणः चिन्तयामास—सर्वोत्तमं लाभं भगवतो महास्तुत्या दर्शनम्। तद्भावनया गन्तुं निश्चित्य, 'गृहे किं दानम् अस्ति?' इति पत्नीं पप्रच्छ। सा ब्राह्मणैः चतुर्भिः मुष्टिभिः चीरान्नं याचित्वा, वस्त्रे बद्ध्वा, पतये दानरूपेण दत्तवती। तद्ग्रहीत्वा, श्रेष्ठः ब्राह्मणः द्वारकां प्रति प्रस्थितः—कथं कृष्णस्य दर्शनम् लभेयम् इति मनसि ध्यायन्। सः त्रिभिः आवरणैः, त्रिभिः प्राकारैः, अन्धकवृष्णीनां गृहाणि, भगवतः मार्गानुगामिनां, प्रविश्य, कृष्णस्य षोडशसहस्रनारीणां कस्यचित् गृहं प्रविष्टवान्, दिव्यानन्दमिव अनुभूय हृष्टः अभवत्। दूरात् तम् दृष्ट्वा, प्रियया सह शयने स्थितः अच्युतः, त्वरितम् उत्थाय, समीपं गत्वा, हर्षेण द्वाभ्याम् बाहुभ्याम् आलिङ्गनं कृतवान्। प्रियसङ्गमेन, द्विजश्रेष्ठस्य स्पर्शेन, पद्मनयनः भगवान्, हर्षवशात् अश्रूणि मुमोच। तं मित्रं शयने उपवेश्य, स्वयं भगवतः पाद्यं आदाय, स्वहस्ताभ्याम् पादप्रक्षालनं कृतवान्। राजन्, लोकशुद्धिकर्ता भगवान्, तद्वारि शिरसि स्थापयामास, दिव्यगन्धैः चन्दनागुरुकुङ्कुमैः अतिथिं अभिषेकं कृतवान्। सुगन्धितधूपैः, दीपावलिभिः, हर्षेण पूजनं कृतवान्, ताम्बूलं दत्तवान्, गौः प्रदाय, स्वागतवचनं उवाच। श्रीः स्वयं, जीर्णवस्त्रधारिणं, कृशं, स्फिग्ग्रन्थिप्रकटं द्विजं, चामरैः सेवितवती। कृष्णस्य निर्मलकीर्तेः तेन अवधूतः पूजितः दृष्ट्वा, अन्तःपुरनार्यः विस्मिताः, स्नेहेन पूर्णाः अभवन्। 'किं पुण्यं कृतवान् अयं अवधूतः, धनहीनः, लोकनिन्दितः?' इति विचारयामासुः। श्रीनिवासेन, त्रिलोकगुरुणा, भ्रातृवत् आलिङ्गितः, श्रीः शयने स्थिताऽपि। तौ पूर्वगुरुकुले रम्यकथाः स्मरन्तौ, परस्परं हस्तग्रहणं कृत्वा, संवादं आरभेताम्। भगवान् उवाच—ब्राह्मण, गुरुकुले अध्ययनं समाप्त्य, दक्षिणां दत्त्वा, योग्यां पत्नीं परिणीतवान् वा, धर्मज्ञ? ज्ञातं हि मया, तव मनः गृहस्थ्ये, वित्ते वा, न सक्तम्; तव कर्माणि अनासक्तानि, सुखेषु अनुत्सुकानि। केचित् काममोहिताः, दिव्यस्वभावं त्यक्त्वा, कर्म कुर्वन्ति, यथा अहम् लोकसंरक्षणाय। ब्राह्मण, गुरुकुले सहवासं स्मरति वा? द्विजः ज्ञेयमवगम्य, तमः पारं गच्छति। सः एव कर्मनिष्ठानां मूलम्, द्विजसम्भूतः, आश्रमश्रेष्ठः, अहम् ज्ञानदाता, गुरुः। ब्राह्मण, वर्णाश्रममार्गानुगाः तत्त्वविदः, मम शिक्षया संसारसागरं सहजं तर्तुं शक्नुवन्ति। अहम् सर्वजीवान्तरात्मा, पूजा, सन्तति, तपः, नियमैः न तुष्यामि, गुरुसेवया तुष्यामि। ब्राह्मण, गुरुकुले वासकाले, आचार्यपत्नीभिः प्रेरितौ, कदाचित् दारु संग्रहणाय गच्छावहि स्मरति वा? महावने प्रवेशे, द्विज, तीव्रः वायुः, घोरगर्जनः उत्पन्नः। सूर्यास्ते, सर्वदिक् तमसा आच्छादिता, नदीतीरं निम्नं, बाढम् जलप्रवाहे, न ज्ञातम्। तत्र, वायुभिः, जलप्रवाहैः, बारं बारं ताडितौ, बाढम् तेन जलौघेन आकुलौ, वनान्तरे दिशः न ज्ञात्वा, परस्परं न पश्यन्तौ, हस्तग्रहणं कृत्वा, दुःखितौ विचरावहि।