श्रीभगवान् उवाच – लोकहिताय हिंसाया आत्मनः प्रायश्चित्तं करिष्यामि। यथा प्रथमयुगे नियमः स्थापितः, तद्वद् नियमः स्थाप्यताम्। दीर्घायुर्वलिन्द्रियाणि तस्मै प्रतिज्ञातानि; यद् उक्तं भवता, योगबलात् तत् साधयिष्यामि। ततो महर्षयः ऊचुः – भवतु, हे राम, तव वचनं, तव अस्त्रशक्तिः, तव कृते मृत्युः, सर्वं सत्यम् अस्तु। श्रीभगवान् पुनर् उवाच – आत्मा पुत्ररूपेण जायते, इति वेदवचनम्; अतः तस्य पुत्रः जीवन्यः, इन्द्रियवान्, बलवान् वक्ता भवतु। किं इच्छसि, हे श्रेष्ठर्षयः? वद, करिष्यामि। यथायोग्यं विचिन्त्यताम्, हे बुद्धिमन्तः, अज्ञानकृतस्य मे प्रायश्चित्तं कथं स्यात् इति। ततः ऋषयः ऊचुः – बल्वलः नाम दैत्यः, इल्वलस्य पुत्रः, यज्ञकाले प्रतिवर्षं आगत्य अस्माकं यज्ञं दूषयति। हे दशार्हवंशज, तं दुष्टं अस्माकं विनाशय; एषा अस्माकं परमेष्टिः। सः पूयम्, रक्तम्, विट्, मूत्रम्, सुराम्, मांसम् अस्माकं उपरि वर्षयति। ततः स्थिरचित्तः भरतभूमिं परित्यज्य, द्वादशमासान् तीर्थयात्रां कृत्वा, स्नानं च, शुद्धः भविष्यसि। एवं कथा समाप्तायां, राजा उवाच – हे भगवन्, मुकुन्दस्य अनन्तशक्तेः अन्यानि वीर्याणि श्रोतुम् इच्छामि। भगवन्, यस्य कथाः एकदा श्रुत्वा, तान् श्रोतुम् विरमेत्, तस्य कामबाणैः ताडितः, तेषां मूल्यं न जानाति। यया वाचा गुणाः कीर्त्यन्ते, यैः हस्तैः भगवतः कर्म कुर्युः, या बुद्धिः सर्वेषु जीवेषु स्थितं स्मरति, यैः कर्णैः भगवतो कथाः श्रोतुं शक्यन्ते, त एव वाक्, हस्तः, मनः, कर्णः। यः शिरः भगवतः उभयस्वरूपधारिणं नमति, तद् एव शिरः; यः नेत्रं भगवतः दर्शनं करोति, तद् एव नेत्रम्; यानि अङ्गानि विष्णुपादोदकं सेवन्ति, तानि एव अङ्गानि। सूतः उवाच – एवं विष्णुरातेन पृष्टः, श्रीबदरायणसुतः, यस्य हृदयम् श्रीवासुदेवस्मरणे निमग्नम्, उवाच। शुकः उवाच – कृष्णस्य एकः ब्राह्मणमित्रम् आसीत्, वेदविद्, इन्द्रियवैराग्ययुक्तः, शान्तचित्तः, आत्मनिग्रहवान्। गृहस्थाश्रमं पालनं कृत्वा, यद् यद् लभ्यते तेन जीवनम्, तस्य पत्नी अपि तद्वन्मना, तृणवस्त्रधारिणी, क्षुधया कृशा। सा पतिं, दीनं, कृशं, कम्पमानं, श्वेतमुखं, समीपं गत्वा उवाच – हे ब्राह्मण, श्रीपतिः भगवन् तव मित्रम् न वा? सः ब्राह्मणप्रियः, सर्वशरणः, सात्वतश्रेष्ठः। तं गच्छ, हे सौम्य, धर्मिष्ठशरणम्; सः गृहस्थदुःखिताय तुभ्यं धनं दास्यति। सः अधुना द्वारकायां भोजवृष्ण्यन्धकाधिपः वर्तते। स्वयं चरणकमलस्मरणं कृत्वा भक्ताय आत्मानं ददाति। जगद्गुरुः भक्ताय, अपि अनिष्टं, इच्छितमपि, दातुं न शक्येत् किम्? सा पुनः पुनः सौम्यया वाचया पतिं प्रार्थयति। ब्राह्मणः चिन्तयति – भगवतः उत्तमस्तोत्रैः कीर्तनं दर्शनं हि परमलाभः। इत्येव मनसि निश्चय्य गन्तुं व्रतं कृत्वा पत्न्याः पृष्टवान् – गृहे किमपि दानम् अस्ति वा? किञ्चिद् दातव्यम्। सा ब्राह्मणान् समुपेत्य चतुर्भिः मुद्गपिष्टैः अञ्जलिं संकुच्य वस्त्रे बन्धित्वा पतये ददात्। ब्राह्मणः तानि गृहीत्वा द्वारकां प्रति गच्छन् – कथं कृष्णस्य दर्शनं मे स्यात् इति चिन्तयति। सः त्रिभिः परिखाभिः त्रिभिः प्राकारैः अतीत्य, अन्धकवृष्णिसद्मानि प्रविश्य, भगवतः अनुयायिनः गृहं प्रविश्य, एकस्मिन् श्रीहरिणः षोडशसहस्रपत्नीगृहे प्रविश्य, दिव्यानन्दमिव अनुभवन् हृष्टः अभवत्। दूरात् तम् दृष्ट्वा, श्रीकृष्णः, प्रियायाः शय्यायां स्थितः, त्वरितं उत्थाय, समागतं मित्रं हर्षेण उभाभ्यां बाहुभ्यां आलिङ्गितवान्। प्रियसंस्पर्शात् द्विजश्रेष्ठं आलिङ्ग्य, कमलनयनः भगवान् आनंदेन अश्रूणि मुमोच। ततः तं शय्यायां उपवेश्य, स्वयं पाद्यं आदाय, तस्य पादौ स्वहस्तेन प्रक्षालयामास। जगतां पावनः भगवान् तद् जलं शिरसा आदाय, दिव्यगन्धान् चन्दनागुरुकुङ्कुमैः अनुलेपम् अकरोत्। धूपैः दीपश्रेणीभिः सुगन्धैः, मित्रं हर्षेण पूजयित्वा, ताम्बूलं दत्वा, गाम् प्रदाय, स्वागतवचनं उवाच। श्रीदेवी स्वयं, कृशवस्त्रधारिणं, कृशं, शिरायुक्तं द्विजं, चामरं वहन्ती सेवायाम् स्थितवती। कृष्णस्य निर्मलकीर्त्याः तेन अवधूतस्य सम्मानं दृष्ट्वा, अन्तःपुरनार्यः विस्मिताः, स्नेहेन पूर्णाः अभवन्। किम् पुण्यं कृतवान् अयं अवधूतः, धनहीनः, लोकनिन्दितः? श्रीनिवासेन, त्रिलोकगुरुणा, भ्रातृस्नेहेन आलिङ्गितः, श्रीदेवी शय्यायां स्थितवती। तौ प्रीत्या गुरुकुले कृतानन्दकथाः स्मरन्तौ, हस्तं गृहीत्वा, कथयामासतुः। भगवान् उवाच – हे ब्राह्मण, गुरुकुले विद्यम् समाप्त्य, दक्षिणां दत्वा, योग्यां पत्नीं परिणीतवान् वा? धर्मज्ञः त्वम्। मम विदितम् – तव मनः गृहस्थजीवने, वित्ते, न लिप्तम्; तव कार्यं अनासक्तम्, तव सुखं अल्पम्। केचन काममोहिताः, दिव्यस्वभावं त्यक्त्वा, कर्म कुर्वन्ति, यथा अहम् लोकसंरक्षणार्थम्। हे ब्राह्मण, गुरुकुले सहवासं स्मरति वा? द्विजः ज्ञानं प्राप्य तमः पारं याति। सः एव धर्मनिष्ठानां मूलम्, द्विजातीनां उत्पत्तिः, आश्रमश्रेष्ठः; यथा अहम् ज्ञानदाताः, गुरुः च। एवं श्रीकृष्णस्य भगवत्कथाः, ब्राह्मणमित्रस्य आगमनं, भगवतः मित्रस्नेहः, ऋषीणां संवादः च, भक्तिसंभावनया संपूर्णः, शुद्धया, श्रद्धया, भगवत्प्रेम्णा च, एकस्मिन् कथायां सम्यक् प्रवृत्तम्।