यदा ब्रह्महत्या-पापस्य शुद्ध्यर्थं किञ्चिदाचरणीयं स्यात्, तदा, "यदि एतदाचार्यं ब्रह्महत्या-पापस्य शुद्ध्यै, हे लोकपावन, तर्हि त्वमेव यथोचितं प्रायश्चित्तं स्वयमेव आचर, अन्येन प्रेरितः सन् न," इति ऋषयः भगवन्तं सम्बोध्य प्रार्थयन्ति स्म। ततो भगवाञ्छ्रीरामः प्रत्युवाच—"लोकहितकाम्यया अहं हननस्य विधिनिर्दिष्टं प्रायश्चित्तं करिष्यामि; यथा पूर्वे काले नियमः स्थापितः, तथैव पुनः स्थाप्यताम्।" भगवान् पुनरुवाच—"दीर्घायुस्त्वं, बलवान्, इन्द्रियसम्पन्नश्च भविष्यसीति प्रतिज्ञातं तस्मै; यत् त्वया उक्तं, तत् मम योगबलात् साधयिष्यामि।" ऋषयः चेदमूचुः—"एवं भवतु, हे राम, यत् तव वचनं, तव आयुधस्य शक्तिः, अस्माकं च मृत्युः—एतानि सर्वाणि सत्यमेव सन्तु।" श्रीरामः पुनरुवाच—"आत्मा एव पुत्ररूपेण जायते—इति वेदवचनम्; अतः तस्य पुत्र एव वदतु, जीवितेन, इन्द्रियैः, बलेन च युक्तः।" पुनः भगवान् पप्रच्छ—"किमिच्छथ, हे मुनेश्वराः? ब्रूयात, अहं तत् करिष्यामि। यथाहं अज्ञातकृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं कर्तुं शक्नोमि, तथा युक्त्याऽवधार्यताम्।" ऋषयः ऊचुः—"बल्वल इति नाम्ना एकः उग्रः दानवः, इल्वलस्य पुत्रः, प्रतिवर्षं पर्वकाले आगत्य अस्माकं यज्ञं मलिनयति।" ते पुनरूचुः—"हे दशार्हवंशसम्भव, स तु दुष्टः अस्माकं कृते हन्यताम्—एष एव अस्माकं परमेष्टः कामः। सः पूय, रक्त, मल, मूत्र, सुरा, मांसं च अस्माकं उपरि वर्षयति।" ऋषयः पुनरूचुः—"ततः, हे राम, भारतभूमिं परित्यज्य, एकवर्षपर्यन्तं पवित्रतीर्थेषु स्नात्वा विचरन्, त्वं विशुद्धः भविष्यसि।" एवं तु प्रकरणे समाप्ते, राजा पप्रच्छ—"भगवतः मुकुन्दस्य, अनन्तवीर्यस्य, अन्यानि अपि वीर्याणि श्रोतुमिच्छामि, हे भगवन्।" पुनः सः ब्राह्मणान् उवाच—"भगवत्पुण्यकथाः येन कश्चिदेकवारं शृणोति, सः कथं श्रोतुं न त्यजेत्, यदि न कामबाणैः विद्धः, तेषां मूल्यं न जानाति।" "या वाणी भगवतः गुणान् कीर्तयति, ये करौ तस्य कर्माणि कुर्वन्ति, यः मनः सदा सर्वभूतेषु स्थितं तम् अनुस्मरति, ये कर्णौ तस्य कथाः शृण्वन्ति—एते एव वाच्, हस्तौ, मनः, कर्णौ च सत्यमेव।" "या शिरः तस्मै द्विभुजाय नमति, ये नेत्रे तं पश्यन्ति, ये अङ्गानि तस्य पादोदकं सेवन्ते—एतानि एव शिरः, नेत्रे, अङ्गानि च सत्यम्।" सूतः उवाच—एवं विष्णुरातेन पृष्टः, बदरायणसुतः, हृदि वासुदेवे सन्निविष्टः, वाक्यमिदं प्रोवाच। शुकः उवाच—कृष्णस्य एकः ब्राह्मणमित्रम् आसीत्, वेदविदां श्रेष्ठः, विषयेषु अनासक्तः, शान्तचित्तः, जितेन्द्रियः च। गृहस्थः सन्, यदृच्छालब्धेन जीवन्, तस्य भार्या अपि तद्वद्, क्षुधया कृशा, जीर्णवस्त्रधारिणी च। सा पतिव्रता, कृशमुखी, पतिं दीनं दारिद्र्यपीडितं कम्पमानं समीपमागत्य अब्रवीत्—"हे ब्राह्मण, श्रीपतिः तव सखा ननु? सः ब्राह्मणप्रियः, सर्वशरण्यः, सात्वतां प्रभुः।" "गच्छ, भगवत्परायण, तं शरणं प्रपद्य; सः गृहस्थस्य दुःखिनः तव धनं प्रायच्छति।" "सः अधुना द्वारकायां भोजवृष्ण्यन्धकाधिपतिः वसति; स्वपद्मपादं स्मरन् अपि स्वजनाय आत्मानं ददाति। कः स लोकगुरुः, स्वभक्ताय, इच्छितम् अनिच्छितम् अपि, न दद्यात्?" एवं सा स्वपत्न्या पुनः पुनः मृदुना वचसा प्रेरितः, सः ब्राह्मणः चिन्तयामास—"सर्वोत्कृष्टं लाभं भगवतो दर्शनमेव।" तदनु चिन्तयन्, गन्तुम् उद्यतः—"किं गृहात् किञ्चिद्देयम् अस्ति, हे शुभे? किञ्चिद् दातव्यम्।" सा चतुर्भिः मुष्टिभिः चूर्णोदनं ब्राह्मणान् याचित्वा, वस्त्रखण्डे बद्ध्वा, पतये दत्तवती। सः तद्गृहीत्वा, ब्राह्मणश्रेष्ठः, द्वारकां प्रति प्रस्थितः—"कथं कृष्णस्य दर्शनं स्यान्मम?" इति चिन्तयन्। सः त्रिणि प्राकाराणि, त्रिणि प्राङ्गणानि अतीत्य, अन्धकवृष्ण्याः गृहाणि प्रविश्य, यत्र ते अच्युतमार्गानुगाः, तत्र प्रविष्टः। सः भगवतः षोडशसहस्राणि पत्नीनां कस्यचित् गृहम् प्रविश्य, दिव्यानन्दं लब्ध्वा हृष्टः अभवत्। दूरात् तम् दृष्ट्वा, अच्युतः, प्रियायाः शय्यायां स्थितः, त्वरितं उत्थाय, सस्नेहम् आलिङ्ग्य, हर्षपूर्णः तम् अङ्के निषसाद। प्रियस्पर्शात् हर्षितः द्विजश्रेष्ठः, पद्मनेत्रः भगवान्, हर्षबाष्पैः नेत्रयोः सलिलं मुमोच। तं मित्रं शय्यायामुपवेश्य, स्वयं भगवाञ्जलैः पाद्यं दत्वा, पादौ प्रक्षाल्य, अर्घ्यादिभिः पूजां चकार। भगवान्, लोकपावनः, ससन्मानं पाद्यं शिरसि कृत्वा, दिव्यगन्धैः—चन्दनागुरुकुङ्कुमैः—अलंकारं चकार। गन्धान्, दीपमालाः, ताम्बूलं, गवां दानं च दत्वा, मित्रं सस्नेहम् उपविष्टः, स्वागतवचनं च प्रोवाच। श्रीः अपि, तं जीर्णवस्त्रधरं, कृशाङ्गं, रोमाश्रयाणि प्रकटयन्तं द्विजं, चामरैः सेवितवती। अन्तःपुरस्त्रियः, कृष्णेन पूजितं तं अवधूतं दृष्ट्वा, विस्मिता, स्नेहपूर्णाः अभवन्। "किं पुण्यं कृतवान् अयं अवधूतः, यो वित्तहीनः, लोकतश्च निन्दितः?" इति ताः विचारयन्ति स्म। सः श्रीनिवासेन, त्रैलोक्यगुरुणा, भ्रातृवत् आलिङ्गितः, श्रीः अपि शय्यायामेव स्थित्वा। तौ पुराकाले आचार्यकुले कृतानन्दकथाः स्मरन्तौ, परस्परं हस्तग्रहणं कृत्वा, हृष्टौ संवादं चक्रतुः। भगवान् उवाच—"हे ब्राह्मण, त्वं आचार्यकुले अध्ययनं समाप्त्य, दक्षिणां दत्त्वा, योग्यां भार्यां गृहीत्वा वा न वा? धर्मज्ञः त्वम्।" "मम विज्ञातं, हे बुद्धिमन्, तव मनः न गृहे, न वित्ते, निरपेक्षः त्वं कर्मसु, न च तत्र रमसे।" "केचित् काममोहितचित्ताः, स्वभावं परित्यज्य, कर्माणि कुर्वन्ति, यथा अहं लोकसंरक्षणार्थं करोमि।" "हे ब्राह्मण, स्मरसि वा यदा वयं आचार्यकुले सहवासं कृतवन्तौ? द्विजातीनां हि, ज्ञेयस्य ज्ञानात्, तमोऽतिक्रमः भवति।" एवं श्रीमद्भागवते उक्तानि श्लोकान् आधार्य, कथा सम्यक् प्रवहति।