एवं शाल्वं सौभं दन्तवक्त्रं च तस्य भ्रातरं च, ये शत्रवोऽन्यैः असह्याः, श्रीकृष्णेन निहताः। ततः स देवैः मनुष्यैश्च स्तुतः। तमृषयः सिद्धाः गन्धर्वा विद्याधराः महोरगाः अप्सरसोऽपि, पितृगणाः यक्षाः किन्नराः चारणाश्च विजयं जगुः, पुष्पवृष्ट्या पूजितः स वृष्णिप्रवरैः परिवृतः शोभितां पुरीमप्रविशत्। एवं योगेश्वरः भगवान् श्रीकृष्णः जगन्नाथः, पशुदृष्टिभिः जनैः विजितो वा विजयी वा इति दृश्यते। कुरुपाण्डवानां युद्धायोगं श्रुत्वा, रामः तत्र तत्र तीर्थयात्रां निमित्तीकृत्य, पक्षपातं वर्जयित्वा, प्रस्थानं कृतवान्। स प्रभासे स्नात्वा, देवर्षिपितृनरान् तर्पयित्वा, सरस्वत्याः प्रवाहं विपरीतं ब्राह्मणैः सहितः अयात्। पृथूदकं बिन्दुसरः त्रितकूपं सुदर्शनं विशालं ब्रह्मतीर्थं चक्रं च पूर्वसरस्वतीं च स दृष्टवान्। यमुनां ततो गङ्गां च अनुक्रम्य, भारत, नैमिषारण्यं ययौ, यत्र मुनयः दीर्घयज्ञे प्रवृत्ताः आसन्। तं समागतं दृष्ट्वा, ते मुनयः यथाविधि सत्कारं कृत्वा, उत्थाय, प्रणम्य, पूजां चक्रुः। स तैः सहितः सत्कृतः, उपवेशनं स्वीकृत्य, महर्षेश्शिष्यं रोमहरषणं तत्र उपविष्टं अपश्यत्। तं सूतं दृष्ट्वा, यो नोत्थाय, न नम्रः, न कृताञ्जलिः, तत्रैव उपविष्टः, ब्राह्मणाश्च तथैव, माधवः क्रुद्धः अभवत्। "अयं नीचः ब्राह्मणान् धर्मरक्षः, अस्मांश्च अपि, उपरि उपविश्य, दुष्टचित्तः, वधार्हः।" इति चिन्तयन्, "यद्यपि दिव्यर्षेश्शिष्यत्वेन, इतिहासपुराणधर्मशास्त्राणि अधीतानि, तथापि संयमहीनस्य, आत्मनिग्रहवर्जितस्य, तद्विद्या व्यर्था, यथा अभिनेतुः स्वात्मनिग्रहाभावात्।" "एवमेव धर्मवेषधराणां पापानां वधाय अहं जगति अवतीर्णः," इति भगवान् उक्त्वा, पापिनमपि न हन्तुम् उदासीनः, किं तु कुसशाखया तं ताडितवान्। तदा सर्वे मुनयः शोकाकुलचित्ताः, "भोः संकर्षण, त्वया पापं कृतम्!" इति विललापुः। "यदुकुलोत्पन्न, अस्माभिः तस्मै ब्रह्मासनं दीर्घायुष्ट्वं च, यज्ञपर्यन्तं अलस्यत्वं च दत्तम्।" "अज्ञानतः ब्रह्महत्या कृतासि, योगेश्वर, तव नामापि नियमात् न मुक्तम्।" "यदि ब्रह्महत्यापापं शुद्ध्यति, लोकपावन, तर्हि त्वमेव यथोचितं प्रायश्चित्तं स्वयमेव कुरु।" इत्युक्ते, भगवान् उवाच, "लोकहिताय वधस्य यथाविधि प्रायश्चित्तं करिष्यामि; सत्यमेव युगादौ स्थितं नियमं स्थापयामि।" "दीर्घायुष्ट्वं बलं इन्द्रियाणि च तस्मै प्रतिज्ञातानि, यदुक्तं तत् योगबलात् साधयामि।" मुनयः ऊचुः, "एवं भूयात्, राम, तव वचनं, अस्त्रशक्तिः, वधश्च, सर्वं सत्यम् अस्तु।" भगवान् उवाच, "आत्मैव पुत्ररूपेण जायते, वेदवचनात्; तस्मात् तस्य सुतः एव जीवितबलसंपन्नः वक्ता भवतु।" "किमिच्छथ, मुनिवर्याः? वदत, यद्यहं अज्ञानकृतं पापं प्रायश्चित्तेन शुद्धयेयं।" मुनयः ऊचुः, "बल्वलाख्यः असुरः, इल्वलपुत्रः, प्रतियज्ञे आगत्य, अस्माकं यज्ञं दूषयति।" "दशार्ह, तमस्माकं पापिनं हन्याः, एष एव नः परमेष्टिः। सः पूयशोणितविष्टमूत्रमद्यमांसानि अस्मासु सिञ्चति।" "ततः भारतभूमिं त्यक्त्वा, स्थिरचित्तः, द्वादशमासान् तीर्थयात्रां कृत्वा, स्नात्वा, शुद्धो भविष्यसि।" एवमुक्ते, राजा उवाच, "भगवन्, अन्यानि अपि मुकुन्दस्य अनन्तवीर्यस्य कर्माणि श्रोतुमिच्छामि।" "ब्राह्मण, यस्य श्रीभगवत्कथाः एकवारं श्रुत्वा अपि, पुनः श्रोतुं न इच्छेत्, स कामबाणपीडितः मूढः एव।" "या वाणी भगवत्स्तुतिं करोति, ये करौ तस्य कर्माणि कुर्वन्ति, या बुद्धिः सर्वभूतेषु तं स्मरति, ये कर्णौ तस्य कथाः शृण्वन्ति, त एव वाणी, त एव करौ, त एव मनः, त एव कर्णौ।" "या शिरः तस्य प्रणमति, ये नेत्रे तं पश्यतः, ये अङ्गानि विष्णुपादोदकसेवा कुर्वन्ति, तानि एव शिरः, नेत्रे, अङ्गानि च।" सूत उवाच, "एवं विष्णुरातेन पृष्टः, श्रीशुकः, बदरायणस्य पुत्रः, श्रीवासुदेवभावेन निमग्नः, उवाच।" शुक उवाच, "कृष्णस्य एकः ब्राह्मणमित्रम् आसीत्, वेदविदां श्रेष्ठः, इन्द्रियनिग्रही, शान्तात्मा, गृही जीवने स्थितः, यदृच्छालाभेन तुष्टः। तस्य भार्या अपि तद्वत्, कृशाङ्गी, जीर्णवस्त्रधारिणी, दुःखिता। सा पतिं दीनं, क्षुधार्तं, कम्पमानाङ्गीं, शुक्लवदनां, समीपमुपगत्य, उवाच—" "ब्राह्मण, श्रीपतिः तव मित्रं नु? स ब्राह्मणप्रियः, सर्वशरण्यः, सात्वतपतिः। तं गच्छ, भगवन्, धर्मिष्ठाश्रयम्। स गृहस्थस्य दुःखितस्य, धनं दास्यति। स द्वारकायां वर्तते, भोजवृष्ण्यन्धकाधिपः। स्वपदाम्बुजं स्मरन्, भक्तानां कामान् अपि ददाति। लोकगुरुः, भक्तस्य, किं न दास्येत्?" एवमात्मजया पुनः पुनः सान्त्वितः, स ब्राह्मणः चिन्तयामास—"सर्वसंसारलाभात् परमं लाभं, भगवन्तं स्तुत्यम् ईक्षणम्।