श्रीकृष्णः दुःखपूर्णं वार्तां श्रुत्वा, स्नेहवशात् मानवभावं स्वीकृत्य, शोकग्रस्तः करुणया सम्पूर्णः, सामान्यजनस्य यथा, तत्र वाक्यम् उवाच। "कथं मम पिता, बलवान् निर्लिप्तः रामः, देवदानवैरजितः, शाल्वेन तु तुच्छपुरुषेण नीतः? एवं भाग्यस्य प्रभावः।" इत्येवमुक्ते गोविन्देन, सौभपतिः तत्र आगतः, कृष्णं तत्र यथा वसुदेवः नीतः, तं समुपानीय इदं वचनमब्रवीत्— "एष ते पिता, यस्य कृते त्वं लोके जीवसि। तं तव पुरतः हन्तास्मि। यदि त्वं भगवान्, रक्षस्वैनं, मूढः।" इत्येवमुपालभ्य, मायावी शस्त्रं उत्थाय, अनाकदुन्दुभेः शिरः गृहीत्वा, सौभदुर्गं आकाशे प्रविष्टः। ततः क्षणमात्रं, महात्मा कृष्णः स्वजनैः परिवृतः, स्वाभाविकस्नेहवशात् मोहितः अभवत्। शीघ्रं तु स जानाति—एषा मायया निर्देशितः शाल्वस्य असुरमाया। रणभूमौ जागरितः अच्युतः न दूतं न पितुः शरीरं तत्र अपश्यत्। स्वप्नात् जाग्रतः इव, शत्रुं सौभे आकाशस्थितं, युद्धाय स्थितं दृष्टवान्। एवं केचन ऋषयः उक्तवन्तः, राजर्षे, यदि तेषां वचनानि विरोध्यन्ते, तेषां स्मृतिरेव नास्ति। अज्ञानसम्भूतः शोकः, मोहः, स्नेहः, भयः कुतः? तव अखण्डितं ज्ञानं, अव्ययम् ऐश्वर्यं च अस्ति। यः भगवतः पादसेवनया आत्मज्ञानं प्राप्नोति, तस्य अनादिनिधनं आत्ममोहं नश्यति, स्वं अनन्तं ऐश्वर्यं प्राप्नोति; परमं प्राप्य, मोहः कथं स्पृशेत्? ततः शाल्वः बहुधा आयुधैः आक्रमन्, महाबलः कृष्णः, यस्य वीर्यम् न कदापि क्षीयते, तं बाणैः आहतवान्, कवचं धनुः मुकुटं च भञ्जितवान्, शत्रोः सौभं गदया विदारितवान्। कृष्णगदया आहतः सौभः, तस्य हस्तेन भग्नः, सहस्रधा जलं पतितः। तं परित्यज्य, शाल्वः गदां गृहीत्वा, भूमौ स्थित्वा, शीघ्रं अच्युतं प्रति धावितवान्। शाल्वः गदया आक्रमन्, कृष्णः तीक्ष्णेन बाणेन तस्य भुजं छिनद्, ततः अद्भुतं चक्रं आदाय, प्रलयार्कवत् दीप्तम्, शाल्वं हन्तुं उद्यतवान्, पूर्वाचलार्कवत् तं शोभमानम्। तेनैव चक्रेण हरिः मायाधिपस्य शिरः मुकुटकुण्डलयुतम् अपातयत्, यथा इन्द्रः वज्रेण वृत्रं हन्ति। तदा नराणां मध्ये 'हा' इति शब्दः अभवत्। दुष्टः पतितः, सौभः गदया भग्नः, दिवि देवगणैः दुन्दुभयः नादिताः। दन्तवक्त्रः मित्रवधात् क्रुद्धः, प्रतिशोधाय अग्रे आगतः। एवं सप्तसप्तत्यधिकसप्तत्युत्तमं अध्यायं, 'शाल्ववधः' नाम, दशमस्कन्धे द्वितीयभागे, महापुराणे भगवते समाप्तम्। अथ अष्टाशीत्युत्तमं अध्यायं आरभ्यते—दन्तवक्त्रविदुरथयोः वधः, बलरामेन सुतशिरः छेदनं च। शुकः उवाच—शिशुपालः, शाल्वः, पौण्ड्रकः, अन्ये च, मृत्युः प्राप्ताः अपि, कृष्णेन तत्त्वमित्रभावेन समागताः। ततः एकः पदातिः, क्रुद्धः, गदां धृत्वा, भूमिं कम्पयन्, महाबलः तत्र आगच्छत्। तं एवं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, कृष्णः शीघ्रं गदां आदाय, रथात् अपतन्, समुद्रः तीरं प्रति यथा, तं समागच्छत्। गदां उत्थाय, कारूषः गर्वितः, मुकुन्दं प्रति उवाच—"भाग्येन, महाभाग्येन, अद्य मम दृष्टिपथे आगतः।" "त्वं मम मातुलः, हे कृष्ण, मित्रं च, तत्त्वं मां हन्तुं इच्छसि। अतः, मूढः, गदया तव प्रहारं करिष्यामि, वज्रसमानया।" "ततः ऋणं मुक्तः स्यामि, मित्रमित्रस्य, शत्रुं सम्बद्धं हत्वा, यथा रोगं शरीरस्थं विनाशयेत्।" एवं तीक्ष्णवचनैः कृष्णं इव हस्तिप्रेरणं कृत्वा, सिंहनादेन गदया शिरः आहतवान्। रणभूमौ गदया आहतः, यदुवरः न चञ्चलः, कृष्णः स्वगदया कौमोदक्या तस्य वक्षः अभिहनत्। गदाघातात् हृदयं भग्नम्, रक्तं मुखात् निर्गतम्, केशभुजपादान् प्रसार्य, मृतः भूमौ पतितः। तदा सूक्ष्मं अद्भुतं ज्योतिः कृष्णं प्रविष्टम्, सर्वे प्रेक्षन्ति—यथा शिशुपालवधे अभवत्। विदुरथः, भ्राता, दुःखवशात्, शस्त्रं कवचं च गृहीत्वा, कृष्णं हन्तुं उद्धतः, श्वासं दीर्घं कृत्वा, अग्रे आगतः। तं धावन्तं, कृष्णः तीक्ष्णधारायुक्तेन चक्रेण, शिरः छिनद्, मुकुटकुण्डलयुतम्। एवं शाल्वं, सौभं, दन्तवक्त्रं, तस्य भ्रातरं च, अन्यैः असह्यः शत्रून् हत्वा, देवैः मानवैः प्रशंसितः। ऋषिभिः, सिद्धैः, गन्धर्वैः, विद्याधरैः, महाभोगैः, अप्सराभिः, पितृगणैः, यक्षैः, किन्नरैः, चारणैः च। तेषां स्तुत्यैः, पुष्पवृष्ट्या, वृष्णिप्रवरैः परिवृतः, शोभितां पुरीं प्रविष्टः। एवं योगेश्वरः कृष्णः, भगवतः, विश्वेश्वरः, पशुदृष्टैः जिता अपि विजेता इति दृश्यते। कुरुपाण्डवयोः युद्धायोजनं श्रुत्वा, रामः, तीर्थयात्रानिमित्तम्, तत्र तत्र गच्छन्, तटस्थः अभवत्। प्रभासे स्नात्वा, देवर्षिपितृपुरुषान् तर्पयित्वा, सरस्वतीं उत्तरवाहिनीं अनुगच्छन्, ब्राह्मणैः सह। पृथूदकं, बिन्दुसरः, त्रितकूपं, सुदर्शनं, विशालं, ब्रह्मतीर्थं, चक्रं, पूर्वसरस्वतीं च दृष्ट्वा। यमुनां अनुगत्य, गङ्गां च, नैमिषारण्यं गच्छन्, तत्र ऋषयः दीर्घयज्ञे प्रवृत्ताः। तं आगतम् दृष्ट्वा, ऋषयः यज्ञे प्रवृत्ताः, यथाविधि सत्कारं कृत्वा, उत्थाय, प्रणम्य, सम्मानितवन्तः। सम्मानितः, स्वजनैः सह, उपविष्टः, तत्र रोमहरषणं, महर्षेः शिष्यं, उपविष्टं दृष्ट्वा। सूतं न उत्थितं, न नम्रं, न प्रणामं कृतं, ब्राह्मणैः सहितं, माधवः तं दृष्ट्वा, क्रुद्धः अभवत्। "एष नीचः ब्राह्मणान् धर्मरक्षान्, अस्मान् च, उपरि उपविष्टः, दुर्मनाः, मृत्युं अर्हति।