श्रीशुक उवाच— ततः श्रीकृष्णः, शुद्ध्यर्थं जलस्पर्शं कृत्वा, धनुष्मान् स्वसारथिम् इदं अब्रवीत्— “हे सारथे! मां वीरस्य द्युमानः पार्श्वे नय।” ततो रुक्मिण्याः पुत्रः, स्मितं कृत्वा, स्वबलान् आक्रमन्तं द्युमानं अष्टाभिः लोहमयैः बाणैः निपातितवान्। चतुर्भिः बाणैः चतुर्भिः अश्वान्, एकेन सारथिं, द्वाभ्यां धनुषं ध्वजं च, अन्येन शिरः आहतवान्। गदः, सात्यकि, साम्बः, अन्ये च, सौभेश्वरस्य सैन्यं निहत्य, सर्वे सौभवीराः शिरःच्छिन्नाः समुद्रे पतिताः। एवं यदवः शाल्वः च परस्परं हन्यमानाः, घोरः कलकलः युद्धः सप्तविंशतिदिनानि रात्रयः च अभवत्। श्रीकृष्णः धर्मपुत्रेण आमंत्रितः इन्द्रप्रस्थं गतः। राजसूययज्ञे सम्पन्ने, शिशुपालः हतः। ततः कुरुवंशीय वृद्धान्, ऋषींः, पृथां पुत्रैः सह प्रणम्य, अत्यन्तं भीषणा अपशकुनानि दृष्ट्वा, द्वारकां गतः। सः उवाच— “अहं मित्रैः सहितः आगतः। क्षत्रियाः चेदिपक्षीयाः मम नगरं आक्रमिष्यन्ति।” स्वजनवधं दृष्ट्वा, नगररक्षां विधाय, केशवः दारुकं सौभं शाल्वं च विषये उक्तवान्— “सारथे! शीघ्रं रथं शाल्वस्य समीपं नय। मा भैः; सौभेश्वरः मायाविदः अस्ति।” एवं उक्ते, दारुकः रथं आरोह्य निर्गतः। सर्वे मित्रार्यः शत्रवः च अर्जुनानुजं प्रविशन्तं दृष्टवन्तः। शाल्वः, सैन्यं विनष्टं दृष्ट्वा, कृष्णं युद्धे सारथिम् अभिमुखं भीषणं शूलं प्रक्षिप्तवान्। तत् अस्त्रं, महाग्रहो यथा, दिशः दीप्तयन्, शौरिणा शतधा बाणैः विदारितम्। ततः शाल्वं षोडशभिः बाणैः, सौभं आकाशे सञ्चरन्तं च, बाणवर्षेण सूर्यः किरणैः इव आहतवान्। शाल्वः शौरिणः वामभुजं आहतवान्, शार्ङ्गं च हस्तात् च्छिन्नम्— अद्भुतं दृश्यं अभवत्। तत्र साक्षिभूतानां जनानां महान् कलकलः उत्पन्नः। सौभेश्वरः गर्जन् जनार्दनं इदं अब्रवीत्— “मूढ! तव कारणेन अस्माकं मित्रः—मम श्वशुरः—सभायां हतः, पत्नी हृता, त्वं प्रमत्तः। अद्य तीक्ष्णैः बाणैः, त्वं आत्मनं अजितं मन्यसे, यदि मम पुरतः स्थितः, अनिवर्तनीयमार्गे प्रेषयिष्यामि।” भगवान् उवाच— “निरर्थकं गर्जसि, मन्दबुद्धे; मृत्युः समीपस्थं न पश्यसि। वीराः कर्मणा वीर्यं दर्शयन्ति, न वाचाल्येन।” एवं उक्त्वा, भगवान् क्रुद्धः शाल्वं महागदया वक्षसि आहतवान्; शाल्वः कम्पितः रक्तं वमन्। गदा प्रतिहता, शाल्वः अन्तर्धानम् अगच्छत्। ततः क्षणात्, कश्चित् पुरुषः अच्युतस्य समीपं आगत्य, नमस्कृत्य, रुदन्, इदं अब्रवीत्— “देवकीप्रेषितः अस्मि।” “कृष्ण! कृष्ण! महाबाहो! तव पितरं, तव प्रियं, शाल्वः स्वसैन्यैः बद्ध्वा पशुवत् नीतवान्।” तद्वाक्यं श्रुत्वा, कृष्णः, स्निग्धभावेन, मानुषं भावं आस्थाय, विषण्णः, करुणः, साधारणः इव उक्तवान्— “कथं मम पिता, बलवान्, रामः अपि, देवासुरैः अजितः, शाल्वेन नीतः? भाग्यस्य प्रभावः एषः।” एवं गोविन्दः भाषमाणः, सौभेश्वरः पुनः प्रादुर्भूतः, कृष्णं वसुदेववत् नीत्वा, इदं अब्रवीत्— “एषः तव पिता, यस्य अर्थे त्वं लोके जीवसि। तं तव पुरतः हनिष्यामि। यदि त्वं भगवान्, रक्षस्व, मूढ!” एवं तं तिरस्कृत्य, मायावी शस्त्रं गृहत्वा, अनाकदुन्दुभेः शिरः छित्वा, तद् गृहत्वा, सौभदुर्गं आकाशे प्रविष्टः। ततः क्षणं, महात्मा कृष्णः, स्वजनैः परिवृतः, स्वभावेन स्निग्धः अभवत्। शीघ्रं तु, शाल्वस्य मायायाः प्रेरणया, मायिकं इदम् इति अवगच्छत्। युद्धभूमौ जागरितः अच्युतः, न दूतं न पितुः शरीरं अपश्यत्। स्वप्नात् जाग्रतः इव, शत्रुं सौभे स्थितं, आकाशस्थं, युद्धाय सज्जं अपश्यत्। एवं कश्चन ऋषिः कथयति, राजर्षे, यदि तस्य वचनानि विरुद्धानि स्यात्, तदा स्मृतिरेव नास्ति। मोहः, शोकः, स्निग्धता, भयम्—अज्ञानजन्यं—क्व? तव अखण्डज्ञानं, अव्यभिचारि ऐश्वर्यं च क्व? तस्य चरणसेवया आत्मज्ञानं लब्ध्वा, ज्ञानी अनादिबन्धमोहं नाशयन्ति। स्वं अनन्तम् ऐश्वर्यं प्राप्य, परमं प्राप्तः, मोहः कथं स्पृशेत्? ततः शाल्वः बहुधा अस्त्रैः आक्रमन्, कृष्णः, अव्याहतवीर्यः, बाणैः शाल्वं आहतवान्, तस्य कवचं, धनुः, किरीटं च चूर्णितवान्, शत्रोः सौभदुर्गं गदया विदारितवान्। कृष्णगदया आहतं सौभं, हस्तेन भग्नं, सहस्रधा वारिणि पतितम्। शाल्वः तद् त्यक्त्वा, गदां गृह्य, भूमौ स्थित्वा, अच्युतं अभिमुखं त्वरया अभ्यधावत्। गदया आक्रमन्तं शाल्वं, कृष्णः तीक्ष्णेन बाणेन भुजं छित्वा, दिव्यं चक्रं आदाय, कालान्ते सूर्यः इव, शाल्वं मरणाय, पूर्वगिरिं आरूढसूर्यः इव, दीप्तिमान् अभवत्। तत् चक्रेण हरिः मायाविनः शिरः, कुण्डलकिरीटशोभितम्, छित्वा, इन्द्रः वज्रेण वृत्रं यथा, निपातितवान्। मनुष्यों मध्ये “हाहा” इति शब्दः अभवत्। तस्मिन् पापे पतिते, सौभं गदया विनष्टे, दिव्या दुन्दुभयः आकाशे देवसंघैः वाजिताः। दन्तवक्त्रः, मित्रस्य प्रतिकारेण, क्रुद्धः आगतः। एवं सप्तसप्ततितमः अध्यायः, “शाल्ववधः” नाम, दशमे स्कन्धे, द्वितीयभागे, श्रीमद्भागवतपुराणे समाप्तः। अथाष्टसप्ततितमः अध्यायः आरभ्यते। श्रीशुक उवाच— शिशुपालः, शाल्वः, पौण्ड्रकः, अन्ये च, मृत्युप्राप्ताः अपि, कृष्णेन आत्मीयस्नेहेन युक्ताः अभवन्। ततः, एकः पदातिः, क्रुद्धः, गदां धृत्वा, पृथिवीं कम्पयन्, महाबलः, दृष्टः— राजन्!