श्रीशुक उवाच। ततः शुद्ध्यर्थं जलं स्पृष्ट्वा धनुष्करः स भगवान् रथिनं प्राह—“मां वीरं द्युमन्तमुपसमीपं नय।” ततो हसन् रुक्मिणीसुतः स्वस्वसैनिकान् प्रधावन्तं द्युमन्तंाष्टाभिः काङ्क्षायुधैः क्षिप्रमवधीत्। चतुर्भिरश्वान्, एकेन सारथिं, द्वाभ्यां धनुर्ध्वजौ, अन्येन शिर एवाभिताडयत्। गदः सात्यकिः साम्बः चान्ये च सौभपतिसैन्यान् निजघ्नुः; सर्वे सौभसेनाः छिन्नग्रीवा समुद्रे पतिताः। एवं यदवः शाल्वाश्च परस्परं विनिघ्नन्तः, घोररौरवयुद्धं सप्तविंशतिरात्रानिशं प्रवर्तितम्। कृष्णस्तु धर्मपुत्रेण आहूय इन्द्रप्रस्थं गतः; राजसूयसमाप्तौ शिशुपालवधे च, कुरुवृद्धान्, ऋषीन्, पृथां पाण्डुपुत्रांश्चानुज्ञाप्य, भीषणानि निमित्तानि दृष्ट्वा द्वारकां प्रति जगाम। तत्रोवाच—“मित्रैः समन्वितोऽहं समागतः; चेत्यनुगताः राजानः निश्चितं मम पुरीं समुपद्रक्ष्यन्ति।” स्वजनवधं दृष्ट्वा पुरीरक्षणाय नियमान् कृत्वा, केशवः दारुकं प्रति सौभं शाल्वं चोक्तवान्—“सारथे! शीघ्रं मां शाल्वस्य समीपं नय; मा बिभीषः, सौभपतिरयं मायाविदां श्रेष्ठः।” एवं दारुकः रथमारुह्य प्रस्थितः; सर्वे मित्रारयश्च कृष्णं पाण्डुपुत्रभ्रातरं प्रविशन्तमपश्यन्। शाल्वस्तु स्वसैन्यविनाशं दृष्ट्वा, भीमघोषेण शूलं कृष्णस्य सारथिं प्रति क्षिप्तवान्। तत् दिव्यं शस्त्रं धूमकेतुवत् दिशो दीप्तयन्, शौरिणा शरशतेन भग्नमभवत्। ततः स भगवान् षोडशभिः शरैः शाल्वं, बहुभिः सौभं गगनगतं विद्ध्वा, शरवृष्ट्या तद्विमानं सूर्य इव रश्मिभिः सम्पातयामास। शाल्वः शार्ङ्गधन्वनः कृष्णस्य वामबाहुं ताडयित्वा, शार्ङ्गं हस्तात् भग्नवान्—अद्भुतं दृश्यते स्म। तं दृष्ट्वा सर्वे जनाः उच्चैः शब्दं कृतवन्तः; सौभपतिः भीमघोषेण जनार्दनं प्रति चोवाच—“मूढ! त्वया सभायां सखा मम, स्वशुरो हतः, भार्या चापहृता, त्वं च प्रमत्तः। अद्य त्वां शितैः बाणैः दुष्करं मार्गं नयामि, यदि मां पुरतः स्थितुमुत्सहसे।” भगवानुवाच—“व्यर्थं वदसि, मूढ; मृत्युः समीपस्थो न पश्यसि। वीराः कर्मणि तेजो दर्शयन्ति, न वाचि।” इत्युक्त्वा भगवान् क्रुद्धः शाल्वस्य वक्षसि भीमगदया ताडयामास; शाल्वः कम्पमानः रक्तमुद्वमन्। ततः गदा प्रत्याहृतायां शाल्वोऽन्तर्धानमगात्; किञ्चिदन्तरं, कश्चिद् पुरुषः कृष्णमुपेत्य, प्रणम्य रुदन्, “देवक्याः प्रेषितोऽस्मि” इत्युवाच। “कृष्ण! कृष्ण! महाबाहो! तव पितरं त्वद्वत्सलम्, शाल्वः स्वसैन्यैः बद्ध्वा पशुवदानीय, नीतवान्।” इत्येतत् दुःखश्रुत्वा, कृष्णः स्नेहवशात् मानुषभावमास्थाय शोकार्तः करुणान्वितश्च, सामान्यजनवदुवाच—“कथं मम पिता, रामश्च महाबलः, देवासुरैरजितः, शाल्वेन नीतः? अहो दैवस्य प्रभावः।” एवं गोविन्दे भाषमाणे, सौभगदिपतिः कृष्णमपि वसुदेववत् आनयित्वा, इदं वचनमुवाच—“एष ते पिता, यस्य हेतुना त्वं लोके जीवसि; तमहं तव पुरतः हनिष्यामि। यदि त्वं भगवन्, रक्षस्वैनं, रे मूढ!” इति शपथं कृत्वा, मायावी खड्गमुद्यम्य, अनकदुन्दुभेः शिरः छित्त्वा, गृहित्वा सौभपुरं प्रविवेश। तदा क्षणमात्रं स महात्मा स्वजनैः परिवृतः स्वाभाविकस्नेहेन विव्यथे; शीघ्रमेवैतन्मायया शाल्वस्य मायाविना कृतमिति बुबोध। युद्धभूमौ सञ्जातबुद्धिः अच्युतः न तं दूतं न पितुः शिरोऽपश्यत्; स्वप्नोत्थित इव, शत्रुं सौभस्थं गगनगतं युद्धाय स्थितमपश्यत्। एवं केचिदृषयः कथयन्ति; परस्परविरोधिनः वाक्यानि यदि, तेषां स्मृतिरन्यथा स्यात्। तव ज्ञानविज्ञानसम्पन्नस्य, अविच्छिन्नलक्ष्मणस्य, शोकमोहभयादयः कुतः? यः भगवत्पादसेवनया आत्मानं विजानाति, स प्रारभ्य मोहं नाशयति, स्वं परमेश्वर्यं प्राप्नोति; तस्मात् तस्मिन्स्थितस्य मोहः कुतः? एतेन कालशाल्वेन शस्त्रवर्षैः प्रहरतः, श्रीकृष्णः अक्षयवीर्यः शरैः तं विद्ध्वा, कवचं, धनुः, मुकुटं च भग्नवान्; गदया शत्रोः सौभं चूर्णयामास। कृष्णगदया ताडितं सौभं सहस्रधा पतितं जलनिधौ; शाल्वः तदत्यज्य, गदां गृहित्वा, भूमौ स्थित्वा, अच्युतं प्रति वेगेन अभ्यधावत्। तमभ्यधावन्तं गदायुधं, कृष्णः तीक्ष्णशरेण बाहुं छित्त्वा, दिव्यं सुदर्शनचक्रं जग्राह, यत्प्रभया कालान्तसूर्य इव, शाल्ववधाय, पूर्वाचलार्कवत् विराजमानम्। तेनैव चक्रेण हरिः मायाविनः शिरः कुण्डलमुकुटमण्डितं छित्त्वा, इन्द्र इव वज्रेण वृत्रं जहार। तदा नरलोके “हाहा” इति शब्दः अभवत्। शाल्वे पतिते, सौभे भग्नगदया, दिव्यदुन्दुभ्यः सुरगणैः आकाशे निनादिताः; दन्तवक्त्रः मित्रवधे क्रुद्धः समुपाजगाम। एवं सप्तसप्ततितमः अध्यायः, ‘शाल्ववध’ इत्याख्यः, दशमे द्वितीयभागे श्रीमद्भागवते महापुराणे समाप्तः। श्रीशुक उवाच। अथ दन्तवक्त्रविदूरथवधः बलरामस्य सूतच्छेदनं चोक्तम्। शिशुपालशाल्वपौण्ड्रकादीनां दुष्टानामपि, स्वर्गतोऽपि, कृष्णेन परमैव सौहृदं प्रदर्शितम्। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धे द्वितीयभागे शाल्ववधो नाम सप्तसप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः।