शाल्वस्य सेनया शस्त्रवृष्टिभिः महतीभिः पीड्यमानाः अपि वीराः वृष्णयः युद्धभूमिं न जहुः, तौ द्वौ लोकौ जेतुम् उद्यताः सन्नधाः स्थिताः। तत्र शाल्वस्य मन्त्रिणां मध्ये द्युमान् नाम, यः पूर्वं प्रद्युम्नं विजित्य स्थितः, गदां गुरुतरां गृहित्वा समीपमागतः, तम् उग्रं निनादं चक्रे। शत्रूणां विजेता प्रद्युम्नः, गदया वक्षःस्थले भग्नः, रथिनां धर्मात्मना दारुकपुत्रेण रणभूमेः अपसारितः। क्षणमात्रं चेतना पुनः प्राप्ता कर्ष्णिः स्वस्य सारथिम् इत्युवाच—"हा सारथे, त्वया युद्धात् मम अपसारणम् अयुक्तम् कृतम्!" इति। "यदुकुले जातस्य युद्धात् पलायनं कदापि न श्रुतम्, सारथे, नृशंसचित्तस्य पापस्य सारथेः विना। अहम् रामकेशवयोः समीपं गच्छन् युद्धात् पलायितः किं वदिष्यामि? तत्र पृष्टः मे उत्तरं किम् उचितं स्यात्? नूनं भ्रातॄणां भार्याः हास्येन वदिष्यन्ति—'कथं कथं ते भीरुत्वं रणभूमौ प्रसिद्धं?' इति।" इत्युक्ते, सारथिः प्रत्युवाच—"भगवन्, धर्मं ज्ञात्वा मया एतत् कृतम्। आपदि रथिनं रक्षेत् सारथिः, रथी च सारथिम्। एतद् विदित्वा, भगवन्, त्वां युद्धात् अपसारयम्, शत्रुणा गदया भग्नं चेतना हीनं दृष्ट्वा।" एवं षट्सप्ततितमे अध्याये 'शाल्वयुद्धं' नाम द्वितीयभागे दशमे स्कन्धे श्रीमद्भागवते महापुराणे परमहंससंहितायाम् समाप्तिः। अनन्तरं, श्रीशुक उवाच—तदा प्रद्युम्नः स्नात्वा धनुष्पाणिः स्वसारथिम् उवाच—"माम् वीरं द्युमन्तं प्रति नय।" स तु रुक्मिणीसूनुः स्मितपूर्वकं द्युमन्तं स्वस्यानिकं संप्रहारयन्तं अष्टाभिः लौहबाणैः व्यसृजत्। चतुर्भिः अश्वान्, एकेन सारथिम्, द्वाभ्यां धनुः पताकां च, अन्येन शिरः बाणेन विव्याध। तत्र गदः सात्यकिः साम्बः चान्ये च सौभपतिसैन्यान् निहत्य, सौभसैन्याः सर्वे छिन्नग्रीवाः समुद्रे पतिताः। एवं यदवः शाल्वाश्च परस्परं हिंसन्तः, घोरं युद्धं सप्तविंशति दिवसानिशम् अन्ववर्तत। एतस्मिन्नन्तरे, कृष्णः धर्मपुत्रेण आहूतः इन्द्रप्रस्थं गतः। तत्र राजसूययज्ञे समाप्ते शिशुपाले च निहते, कुरुवृद्धान्, ऋषीन्, पृथां पाण्डुपुत्रांश्च संपूज्य, भयङ्कराणि निमित्तानि दृष्ट्वा द्वारकां प्रतस्थे। तत्र स उवाच—"अहं मित्रैः समागतः अत्र आगतः। छेदीसंयुक्तराजानः मम पुरीं समागन्तुं निश्चिताः।" स्वजनवधम् आलोक्य, नगररक्षायै व्यवस्थां कृत्वा, केशवः दारुकं सौभं शाल्वं च प्रति उक्तवान्—"सारथे, शीघ्रं रथं मम शाल्वस्य समीपं नय। मा विषीदः, सौभराजः मायाविद् अस्ति।" इत्युक्ते, दारुकः रथं आरुह्य निर्गतः। तत्र सर्वे मित्रशत्रवः अर्जुनानुजं प्रविशन्तं दृष्टवन्तः। शाल्वः, स्वसैन्ये नष्टे, कृष्णं दृष्ट्वा, भीमस्वनं कृत्वा, भृशं शूलं कृष्णस्य सारथिम् उपरि चिक्षेप। तत् अस्त्रं द्यौरिव महाशिखि दीप्तं दिशः प्रकाशयन्, शौरिणा शरैः शतधा विदारितम्। ततः षोडशभिः बाणैः शाल्वं विद्ध्वा, गगनचारिणं सौभं शरवर्षैः ताडयामास, इव सूर्यः रश्मिभिः। शाल्वः शार्ङ्गधन्वनः शौरिणः वामभुजं ताडयामास, शार्ङ्गं च हस्तात् भग्नम्, अद्भुतं दृश्यते स्म। तदा प्रजासु महती कूजनिर्घोषः अभवत्। सौभराजः गर्जन् जनार्दनं प्रति उवाच—"मूढ, त्वया अस्माकं सुहृद्—मम श्वशुरः—सभायां हतः, तस्य भार्या च हृता, त्वं च प्रमत्तः। अद्य अहम् तीक्ष्णैः शरैः त्वां, योऽसि दुर्जयः इति मन्यसे, यमपथं नयामि, यदि त्वं मयि तिष्ठसि।" भगवान् उवाच—"निष्फलं वदसि, मूढधीः, मृत्युं समीपस्थितं न पश्यसि। वीर्यं कर्मसु दृश्यते, न वचनेषु बहुषु।" इति। एवमुक्त्वा भगवान् शाल्वं क्रुद्धः महागदया उरसि ताडयामास, शाल्वः कम्पमानः रक्तं वमन् अपसर्पत्। गदा प्रतिहता, शाल्वः अन्तर्धानं गतः। तदा किञ्चित् कालं, एकः पुरुषः अच्युतस्य समीपमागत्य, प्रणम्य रुदन् इदं वचनम् उवाच—"देवक्याः प्रेषितः अहम्।" "कृष्ण, कृष्ण, महाबाहो, तव प्रियः पिताऽयं शाल्वेन तस्य च पुरुषैः बद्धः, पशुवत् नीतः।" इति। एतद् दुःखदं श्रुत्वा, कृष्णः स्नेहवशात् मानुषभावं प्रपन्नः, शोकस्नेहसमन्वितः, मानुषवत् वचनम् अब्रवीत्—"कथं मम पितुः, महाबलस्य, रामस्य च, देवासुरैरपि अजय्यस्य, शाल्वेन नीतिः? इदं दैवबलम्।" इति। एवं गोविन्दे भाषमाणे, सौभपतिः प्रादुरभूत्, कृष्णं यथा वसुदेवमानीय, वचनम् अब्रवीत्—"एष ते पिता, यस्य हेतोः त्वं लोके स्थितः, तं ते पुरतः हनिष्यामि। यदि त्वं भगवाञ् असि, रक्षस्व, मूढ।" इति। एवं तं तिरस्कृत्य, मायावी शस्त्रं गृहित्वा, अनकदुन्दुभेः शिरः छित्त्वा, गृह्य, सौभं विमानं प्रविवेश। तदा क्षणमात्रं, महात्मा कृष्णः स्वजनैः परिवृतः स्वभावस्नेहेन मोहितः, शीघ्रं तु एषा मायासुरप्रेरिता मायैव शाल्वेन कृतः इति बुबोध। युद्धभूमौ प्रबुद्धः अच्युतः न दूतं न तु पितुः शरीरं तत्र अपश्यत्। स्वप्नात् प्रबुद्ध इव, शत्रुम् आकाशस्थितं सौभे तिष्ठन्तं दृष्टवान्। एवं केचन मुनयः वदन्ति, राजर्षे, यद्यपि स्ववाक्यविरुद्धं, तर्हि तेषां स्मृतिर्नास्ति इति निश्चितम्।