मायया निर्मितं तद् सृष्टिं, मोहात्मिकां, नानारूपां चैकरूपां च, शत्रुणा न ज्ञेयं दृष्टमदृष्टं चाभवत्। सा सौभा दुर्दशा, कदाचिद् भूमौ, कदाचित् खे, शिखरिषु च, कदाचिच् जलनिधौ, अग्निशिखाचक्रवत् भ्रममाणा दृश्यते स्म। यत्र यत्र शाल्वः स्वसौभेन सेना च दृश्येत, तत्र तत्र सात्वतश्रेष्ठाः स्वेषु बाणेषु विसृजन्। अग्निसूर्यसमप्रभैः विषसर्पसमैश्च बाणैः ताडिता शाल्वस्य सेनाः मोहिता अभवन्। तथापि शाल्वसेनायाः शस्त्रवर्षेण महातप्ता वीरवृष्णयः युद्धभूमिं न जहुः, द्वौ लोकौ जेतुम् उद्दिश्य स्थिताः। शाल्वस्य मन्त्रिणां मध्ये द्युमान् नाम, पूर्वं प्रद्युम्नं विजित्य, गदया महतीया समीपमागतः, तं ताडयित्वा भीमस्वनं ननाद। प्रद्युम्नः शत्रुनिग्रहः, गदया वक्षः विदारितः, रथिनां धर्मात्मजेन दारुकपुत्रेण रणभूमेः अपाक्रियत। मुहूर्तमात्रेण चेतना पुनरालभ्य, कार्ष्णिः स्वसारथये उवाच—“हा सारथे! अयुक्तमिदं यद् युद्धात् मामनयः। यदुवंशजः कदापि रणभूमिं न त्यजति, सारथ्यं विहाय नृशंसचित्तः पापं लभते। किं वक्ष्यामि पितृभ्यां रामकेशवयोः समीपे गतः युद्धात् पलाय्य? तत्र पृष्टः किं समुचितं प्रत्युत्तरं दास्यामि? नूनं भ्रातॄणां भार्याः हास्येन वदिष्यन्ति—‘कथं कथं तव भीरुत्वं रणभूमौ प्रकटितम्?’” तदा सारथिः प्रत्युवाच—“भगवन्, धर्मज्ञः सन् मया एतत्कृतम्। सारथिः संकटे रथिनं रक्षेत्, रथी च सारथिम्। एतद् विज्ञाय, भगवन्, त्वां युद्धात् अपानयम्, शत्रुणा गदया ताडितः मूर्च्छितः अभवः।” एवं षट्सप्ततितमोऽध्यायः, “शाल्वयुद्धवर्णनं” नाम, द्वितीयस्कन्धस्य दशमे भागे श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमहंसशास्त्रे, समाप्तः। अथ सप्तसप्ततितमं अध्यायं प्रवक्ष्यामि—“भगवता सह सौभशाल्ववधः” इति। श्रीशुक उवाच—ततः प्रद्युम्नः स्नात्वा धनुः समादाय सारथये उवाच—“सारथे! मां द्युमान्नायकस्य समीपं नय।” ततः रुक्मिणीसुतः स्मयमानः स्वसेनां प्रतिपीडयन्तं द्युमन्तं लोहेषुभिः अष्टभिः व्यधात्। चतुर्भिः अश्वान्, एकेन सारथिं, द्वाभ्यां धनुः पताकां च, एकेन शिरः ताडयामास। गदः सात्यकिः साम्बः चान्ये च सौभपतिसैन्यं निहत्य, सौभवीराः छिन्नग्रीवाः सागरे पतिताः। एवं यदवः शाल्वाश्च परस्परं निघ्नन्तः, घोरं महद् युद्धं सप्तविंशतिरात्रानिशं प्रवृत्तम्। कृष्णः धर्मपुत्रेण आहूतः इन्द्रप्रस्थं गतः, राजसूयसमाप्तौ शिशुपालवधे च, कुरुवृद्धान्, ऋषीन्, पृथां पाण्डुपुत्रांश्च प्रणम्य, भीषणानि निमित्तानि दृष्ट्वा द्वारकां प्रत्यगच्छत्। तत्र सः उवाच—“सौम्यैः मित्रैः सहागतः अस्मि; छेदीसम्बद्धराजानः मम पुरीं समारभ्य आक्रमिष्यन्ति।” स्वजनवधं दृष्ट्वा, पुरीरक्षणाय यत्नं कृत्वा, केशवः दारुकं प्रति सौभशाल्वयोः वार्तां प्रोवाच। “सारथे! शीघ्रं रथं शाल्वस्य समीपं नय; मा बिभीः, सौभेश्वरः मायावी।” दारुकः तथेति रथमारुह्य प्रस्थितः; सर्वे मित्रारयश्च अर्जुनानुजं प्रविशन्तं दृष्टवन्तः। शाल्वः स्वसैन्ये नष्टे, कृष्णं दृष्ट्वा, भीमस्वनं कृत्वा शारथिं शूलमक्षिपत्। तदस्त्रं दिवि महाशिखिवत् द्योतमानं, शौरिणा शरैः शतधा विदारितम्। ततः कृष्णः षोडशभिः शरैः शाल्वं, अन्यैः सौभं व्योम्नि विचलन्तं ताडयामास; शरवर्षैः सौभं सूर्यः इव किरणैः अवाकिरत्। शाल्वः शार्ङ्गपाणेः सव्यभुजं ताडयित्वा, तस्य हस्तात् शार्ङ्गं धनुः चिच्छेद; अद्भुतं तद् दृश्यते स्म। तद् दृष्ट्वा सर्वेषां जनानां महान् निनादः अभवत्; सौभराजः भीमस्वनं कृत्वा जनार्दनं प्रति उवाच— “मूढ! त्वया सभायां मम मित्रं भ्रातरं च हतं, भार्यां च हृतां, त्वं च प्रमत्तः अभवः। अद्याहं तीक्ष्णैः शरैः त्वां निर्जरमार्गे प्रेषयिष्यामि, यदि त्वं माम् अग्रे स्थितुम् अर्हसि।” भगवान् उवाच—“मूढधीः! व्यर्थं गर्वं करोति; मृत्युः समीपे स्थितो न पश्यसि। वीर्यं कर्मणि दृश्यते, न वचनेषु बहुषु।” एवं उक्त्वा भगवान् शाल्वं कोपेन गदया वक्षसि ताडयामास; शाल्वः कम्पमानः रुधिरं वमन् च। गदा प्रतिहता, शाल्वः अन्तर्धानमगात्; किञ्चित्कालं पश्चात् पुरुषः कश्चित् अच्युतस्य समीपमागत्य, प्रणम्य रुदन् इत्युवाच—“देवक्याः प्रेषितः अस्मि।” “कृष्ण! कृष्ण! महाबाहो! तव पितरं, त्वत्प्रियं, शाल्वः बन्धनं कृत्वा पशुवत् नीतवान्।” एवं दुःखवार्तां शृण्वन्, कृष्णः स्नेहेन विवशः, मानवभावं प्रपन्नः, विषण्णः करुणश्च, सामान्यजनवत् उवाच। “कथं मम पितरं, बलवन्तं, उदासीनं च रामं, देवदानवैरजितं, शाल्वः, अल्पपुरुषः, नीतवान्? एष भाग्यस्य प्रभावः।” एवं गोविन्दे भाषमाणे, सौभेश्वरः समुपस्थितः, कृष्णं यथा वसुदेवः नीतः, दर्शयित्वा उवाच— “एष तव जनकः, यस्य कृते त्वं लोके जीवसि, इमं तव पुरतः हनिष्यामि। यद्यसि भगवन्, रक्षस्वैनं मूढ!” इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धे द्वितीयभागे शाल्वयुद्धे भगवतो वीर्यं सौभशाल्ववधश्च सम्यग् वर्णितम्।