एवं मूढव्रतं कृत्वा स राजा प्रजापतिं भगवन्तं भक्त्या पूजयामास, एकवारं मृद्ग्रासं गृहीत्वा। संवत्सरान्ते कृपानिधिः भगवान् उमापतिः शीघ्रसन्तुष्टः सन्न्, शरणं प्रपन्नं शाल्वं वरदानेन सम्पूजयामास। स तु वरं वव्रे—यद् वाहनं यद् यत्रकुत्रापि गच्छेत्, यद् देवदानवमानुषगन्धर्वसर्पराक्षसैर्नाशक्यं, तद् वृणीते स्म, यद् वृष्णीनां भयङ्करं स्यात्। गिरीशः ‘तथास्तु’ इत्युक्त्वा, तेन निर्दिष्टः मायासुरः पुरद्रुहां विजेता, लौहमयं सौभाख्यं नगरं निर्माय शाल्वाय दत्तवान्। तद् कामरूपं दुर्दम्यं दुर्जयं वाहनं लब्ध्वा शाल्वः, वृष्णिसम्बन्धकृतवैरं स्मरन्, द्वारवत्याः प्रति प्रस्थितवान्। भारतश्रेष्ठ, स शाल्वः महता सैन्येन सह नगरीं परिवृत्य, उपवनानि च बर्हिष्यानि च विनाशयामास। द्वारस्य तोरणानि, राजप्रासादाः, वेश्मानि, रम्यकक्ष्याः, उच्चशालाः—सर्वाणि शस्त्रवृष्टिभिः प्रहृतानि। तत्र शिलाः, वृक्षाः, वज्राणि, सर्पाः, शर्करावृष्टयः च पतन्ति स्म; भीषणः वातः समुत्पत्य, दिशः रजसा आवृत्य तिष्ठति स्म। एवं कृष्णस्य पुरी सौभेन घोरतरं पीड्यमाना, न विश्रान्तिं लेभे, यथा भूमिः त्रिपुरारिपीडनकाले। स्वजनान् पीडितान् दृष्ट्वा, वीर्यवान् प्रभासम्पन्नः प्रद्युम्नः रथमारुह्य, ‘मा बिभीत’ इति जनान् समाश्वासयत्। सात्यकिः, चारुदेष्णः, साम्बः, अक्रूरः च तस्य भ्रात्रा सह, हार्दिक्यः, भानुविन्दः, गदः, शुकः, शरणः च—एते चान्ये च महेषवः, रथिनां नायकाः, रथैः, गजैः, अश्वैः, पदातिभिः सुसज्जिताः, संरक्षिताः च बहिः निर्गतः। ततः शाल्वयादवयोः देवासुरयुद्धमिव, भीषणं रोमाञ्चकरं युद्धं प्रवृत्तम्। रुक्मिणीसुतः दिव्यास्त्रैः, सौभेश्वरस्य मायाम् एका क्षणेन विनाशयामास, यथा सूर्यः रजन्याः तमः। स शाल्वसेनापतिं पञ्चविंशत्याः सुवर्णनिष्कटैः, आयसशल्यकैः, सुबन्धनैः शरैः विव्याध। शतशरैः शाल्वं, एकशरैः तस्य सैनिकान्, दशशरैः तेषां नायकान्, त्रिशरैः तेषां वाह्यानि विव्याध। तं प्रद्युम्नस्य महात्मनः अद्भुतं वीर्यं दृष्ट्वा, सर्वे सैनिकाः—मित्राणि च शत्रवः च—सम्मानं प्रापुर्। मायया निर्मितं तन्मायासुरसृष्टं सौभं, नानारूपं, एकरूपं च, दृश्यते स्म, अदृश्यते च, शत्रूणां बोधातीतम्। कदाचित् भूमौ, कदाचित् व्योम्नि, शिखरस्थलेषु, कदाचित् जलनिधौ, तद् सौभं महाभयं चक्रवत् भ्रमति स्म। यत्र यत्र शाल्वः सौभेन स्वसेनया सह दृश्यते स्म, तत्र तत्र सात्वतानां प्रमुखाः शरवर्षं स्रष्टुम् आरब्धवन्तः। अग्निसूर्यसदृशैः विषधरशरैश्च ताडिताः शाल्वस्य सेनाः बभ्रमुः, मोहिताः तैः अस्त्रैः। शाल्वसेनायाः शस्त्रवृष्टिभिः महतीं पीडां प्राप्य अपि, वीर्यवन्तः वृ्ष्णयः युद्धं न जहुः, सर्वे विजयं लोभयन्तः। शाल्वस्य मन्त्रिणा द्युमता, पूर्वं प्रद्युम्नः विजितः; स सन्निपत्य, भारीमुषलेन प्रद्युम्नं ताडितवान्, घोरं निनादं चक्रे। शत्रुनिग्रहः प्रद्युम्नः, उरसि मुषलाघातेन भग्नः, रथिनां धर्मात्मजः दारुकपुत्रः तं रणभूमेः अपानयत्। क्षणात् चेतनां प्राप्य, कार्ष्णिः रथकारिणं प्राह—‘हा, रथिन्, त्वया मां युद्धात् अपाकृष्य, अयुक्तं कृतम्!’ ‘यद्वंशजः कदापि रणभूमिं न जहाति, श्रुतं न किल; केवलं रथिनः क्लिबबुद्धेः, पापस्य च।’ ‘रामकेशवयोर् समीपं यदा गमिष्यामि, युद्धात् पलायनं कृत्वा, तदा तत्र पृष्टः किं वक्ष्यामि?’ ‘नूनं भ्रातॄणां भार्याः हास्यं कृत्वा वदिष्यन्ति—"कथं, कथं तव युद्धे भीरुत्वं विज्ञातम्?"’ रथकारिणा उक्तम्—‘भगवन्, धर्मं विज्ञाय एवं कृतवान्; आपन्नं रक्षेत् सारथ्यं, सारथिं च रथी।’ ‘एवं विज्ञाय, भगवन्, त्वां युद्धात् अपानयम्; शत्रुणा मुषलाघातेन पतितं चेतनाहीनं दृष्ट्वा।’ एवं षट्षष्टितमेऽध्याये ‘शाल्वयुद्धवर्णनं’ श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमे स्कन्धे द्वितीयभागे समाप्यते। श्रीशुक उवाच—ततः प्रद्युम्नः, स्नात्वा धनुर्धरः, रथिनं प्राह—‘द्युमन्तं वीरं प्रति मां नय।’ रुक्मिणीसुतः स्मयमानः, स्वसैन्यं तुदन्तं द्युमन्तं, अष्टाभिः आयसैः शरैः निपातितवान्। चतुर्भिः शरैः चत्वारः अश्वान्, एकेन सारथिं, द्वाभ्यां धनुः पताकां च, अन्येन शीर्षं विव्याध। गदः, सात्यकिः, साम्बः, अन्ये च, सौभनाथस्य सैन्यानि निहत्य, सौभसैन्याः शिरश्छिन्नाः सागरं पतिताः। एवं यदुभिः शाल्वैश्च परस्परं हन्यमाने, घोरं तुमुलं च युद्धं सप्तविंशतिरात्रं दिवं च प्रवृत्तम्। कृष्णः धर्मपुत्रेण आहूयमानः, इन्द्रप्रस्थं गतः; राजसूये सम्पन्ने, शिशुपाले हते, कुरुवृद्धान्, ऋषीन्, पृथां च पाण्डुपुत्रैः सह अभिवाद्य, भीषणानि निमित्तानि दृष्ट्वा, द्वारकां प्रत्यागच्छत्। स प्राह—‘मित्रैः सह आगतः अस्मि; चेदिसंघयुक्ताः राजानः मम पुरीं सम्यक् आक्रमिष्यन्ति।’ स्वजनवधं दृष्ट्वा, पुरीरक्षणव्यवस्थां कृत्वा, केशवः दारुकं प्रति सौभं शाल्वं च कथयामास।