श्रूयतां कथामिमां, या श्रीमद्भागवते महापुराणे प्रथमस्कन्धे प्रथमतः वर्ण्यते। एकदा नैमिषारण्ये महर्षयः शौनकप्रमुखाः सूतमृषिं परिपप्रच्छुः—“भगवन्, यदा भक्तिः ज्ञानं वैराग्यं च लभ्यते, तदा विवेकः परमः वर्धते; कथं वैष्णवाः मायायाः मोहं निवारयन्ति? अस्मिन्भयंकरकलेयुगे प्रायः प्रजाः आसुरीभावेन युक्ताः, दुःखार्तानां शुद्ध्यर्थं किमुत्तमं साधनं स्यात्? सर्वमङ्गलेषु श्रेयः श्रेयांसि, विशुद्धतरं चिरन्तनं धर्मं यत्कृष्णप्राप्तये साधनं भवति, तद्वद।” ते पुनः पप्रच्छुः—“मणिः लोकसौख्यं ददाति, कल्पवृक्षः स्वर्गसंपदं ददाति, किन्तु तुष्टः गुरुः वैकुण्ठं ददाति, यत् योगिभ्यः दुर्लभं। अतः, कृपया, तदस्माकं ब्रूहि।” सूत उवाच—“शौनक महाभाग, युष्माकं हृदि स्नेहः संजातः; अतः सम्यग्विचार्य अहमेतत्सर्वशास्त्रसारं वक्ष्यामि, येन संसारभयविनाशः स्यात्। यद्भक्तिसिन्धुं वर्धयति, यत्कृष्णस्य तुष्टिं जनयति, तत्ते कथयिष्यामि, श्रुत्वा सावधानः भव।” “कालसर्पग्रहभीतिमपाकर्तुं श्रीमद्भागवतं कलेयुगे कीरेण प्रवदितम्। नास्ति मनःशुद्धये किञ्चिदन्यत्; पूर्वजन्मसुकृतिना भगवतमवाप्यते। यदा परीक्षित् सभायां कथाश्रवणाय उपविष्टः, शुकः च तत्र उपस्थितः, तदा देवाः अपि तत्र समागताः, सुधाकुम्भं वहन्तः। सर्वे देवाः शुकं प्रणम्य, ‘कथामृतं देहि’ इत्युक्त्वा, तां सुधां समर्पयामासुः। विनिमयकाले नृपः सुधां पातुं युक्तः, वयं तु श्रीमद्भागवतस्य कथामृतं पास्यामः।” “क्व सुधा, क्व कथा, क्व काचः, क्व महरत्नम्? इति चिन्तयित्वा ब्रह्मराट् देवांश्च हसन् अवदत्। अविशुद्धचेतसः तान् कथामृतं न दत्तवान्; भगवतकथा देवैः अपि दुर्लभा। राज्ञः मोक्षं दृष्ट्वा ब्रह्मापि विस्मितः; सत्यलोके तुलां बन्धित्वा अजो मोक्षोपायं तुले। अन्यानि ग्रन्थानि लघूनि, एष महत्तरः; तस्मात् सर्वे मुनयः परमाश्चर्यमपद्यन्त। भगवद्ग्रन्थं भगवद्रूपमेव मन्यन्ते; कलेयुगे तस्य श्रवणमात्रेण वा पठनमात्रेण वा साक्षाद्वैकुण्ठफलम्।” “एष सप्ताहेन श्रुतः, सर्वथा मोक्षदः; पूर्वं दयालवः सनकादयः नारदाय व्याजहारुः। ब्रह्मसंबन्धात् दिव्यर्षेः श्रवणं जातम्, किन्तु सप्ताहश्रवणविधिं कुमाराः प्रकटयामासुः।” ततः शौनकः पप्रच्छ—“नारदः संसारबन्धनात् विमुक्तः, सदा चलनशीलः; कथं स यज्ञस्थलेषु उपस्थितानां स्नेहमभ्यगच्छत्?” सूत उवाच—“यां भक्तिपरां कथां शुकः मयि शिष्येण रहसि उक्तवान्, तामत्र कथयिष्यामि। कदाचित् विशालायां नगरे चत्वारः शुद्धाः कुमाराः साधुसङ्गार्थं समागताः, तत्र नारदं दृष्टवन्तः। ते पप्रच्छुः—‘ब्राह्मण, किं तव मुखं शोकाकुलं, किमाशुचेतसः? कुत्र गच्छसि, कुतः आगतः? इदानीं त्वं वित्तहीन इव शून्यहृदयो दृश्यसे, असङ्गिनं तव न शोभते—कारणं वद।’” नारद उवाच—“मम मनसि पृथिवीं श्रेष्ठतया चिन्तयित्वा अहं भ्रमितवान्; पुष्करं, प्रयागं, काशीं, गोदावर्यादीन् देशानभ्रमषम्। हरिक्षेत्रं, कुरुक्षेत्रं, श्रीरङ्गं, सेतुबन्धं च, अन्यांश्च पुण्यस्थानानि विचरन् न किञ्चिदानन्दजनकं प्राप्तवान्। अद्य पृथिवी कलेन, अधर्ममित्रेण, पीडिता। सत्यं, तपः, शौचं, दया, दानं न विद्यन्ते; दारिद्र्यपीडिताः जनाः उदरपूरणायैव जीवन्ति, मिथ्यावादिनश्च। जनाः मन्दाः, दुर्बुद्धयः, दारिद्र्यपीडिताः, पापग्रस्ताः; साधवः विरलाः, कपटपरायणाः, यतयः अपि गृहेषु वसन्ति। युवत्यः गृहेष्वधिपत्यं कुर्वन्ति, भ्रातृजायाः मन्त्रदात्रीः, कन्याः लोभेन विक्रीयन्ते, दम्पत्योः कलहो जायते। आश्रमाः म्लेच्छैः बाधिताः, तीर्थानि अपि तथा; देवालयाः दुष्टैः नष्टाः। न योगी, न सिद्धः, न ज्ञानी, न सदाचारी; कलेः वह्निना सर्वे धर्माः दग्धाः। ग्रामाः दस्युभिः पीडिताः, द्विजाः शूलहस्तेन शंकरस्य ताडिताः, स्त्रियः विकचकेशाः कामपरायणाः च। एवं कलेर्दोषान् दृष्ट्वा अहं पृथिवीं विचरन्, यमुनातटे आगच्छम्, यत्र भगवत्क्रीडाः जाताः।” “तत्र काचिदद्भुतं दृष्टवान्—तां शृणुत, महर्षयः। कन्या काचिदुपविष्टा, क्लान्ता शोकाकुला च। तस्या निकटे द्वौ वृद्धौ पतितौ, श्वासच्छिन्नौ, मूर्च्छितौ; सा तौ सेवमाना, जाग्रयितुमिच्छन्ती, पुरतः रुदती च। सा दशसु दिशासु रक्षकमवलोकयन्ती, स्वमूर्तिं शतशः स्त्रीभिः वात्यमानां पश्यन्ती, ताः पुनः पुनः तां जाग्रयितुमिच्छन्ति। एतद्विलोक्य, कुतूहलात् उपसृत्य, तां कन्यां दृष्ट्वा सा समुत्थाय, संतप्ता, मामिदं वाक्यमुवाच—‘महाभाग, क्षणं स्थातुमर्हसि, मम चिन्तां विहारय; तव दर्शनमात्रेण पापानि नश्यन्ति। तव वचनैः दुःखशान्तिः स्यात्; महाभाग्येन तव सान्निध्यं लभ्यते।’” अहं तां पप्रच्छम्—“काऽसि त्वं? काविमौ? काः एता नयनाभिरामाः स्त्रियः? हे देवि, विस्तरेण दुःखकारणं कथय।” एवं श्रीमद्भागवतस्य प्रथमस्कन्धस्य प्रथमान्येव अध्यायेषु सूतमुखेन महर्षयः शौनकादयश्च भगवद्भक्तेः, भागवतश्रवणस्य, कलेर्दोषस्य, तथा नारदस्य विचरणस्य अद्भुतां कथां शुश्रावुः।