राजा युधिष्ठिरः स्नेहेन स्वबान्धवान् मित्रगणांश्च ससान्त्वयन्, सः च श्रीकृष्णं सस्नेहमनुनयन्, विरहदुःखेन सन्तप्तः, तान् सर्वान् सस्नेहं विससर्ज। ततो यदुवीरान् साम्बादीन् कुशस्थलीं प्रति प्रेष्य, प्रियजनानां हर्षवर्धनः श्रीभगवान् किञ्चित्कालं तत्रैव स्थितवान्। एवं धर्मपुत्रः राजा श्रीकृष्णस्य सहाय्येन, दुष्प्रापं स्वाभिलषितानां समुद्रं सम्यक् तरित्वा, क्लेशरहितोऽभवत्। एकदा राजभवने दुर्योधनः राजसूयमहामहोत्सवस्य श्रीमत्त्वं श्रीकृष्णस्य च ऐश्वर्यं दृष्ट्वा, तेन तद्वैभवेण तप्तचित्तः सन्, दुःखितः चाभवत्। तत्र, यत्र राजर्षिदैत्यदेवधनानि स्रष्टृणा विविधरूपेण व्याजितानि विराजन्ति, तत्रैव द्रौपदीसमीपे स्थितः भगवान् आसीत्, कुरुराजस्य हृदयं तेन वैभवेन मोहितं पीडितं च। तस्मिन्नेव समये माधुपतेः सहस्रं पत्नीनां, स्तनभारनम्राणां, मृदुलमणिनूपुरध्वनिनां, रक्तहारकुण्डलालङ्कृतमुखमण्डलस्य चतुर्दिशं परितः स्थितम्। मायया निर्मिते सभागृहे धर्मपुत्रः सम्राट् स्वजनसम्बद्धैः परिवृतः, कृष्णेन च साक्षात् निरीक्ष्यमाणः, समासीत्। सुवर्णसिंहासने, इन्द्रवत् श्रीसम्पद्विभूषितः, वन्दिनां स्तुतिप्रशंसाभिः पूजितः राजा विराजमानः आसीत्। तत्र दुर्योधनः स्वभ्रातृभिः परिवृतः, शिरसि किरीटमालाविभूषितः, हस्ते खड्गं धारयन्, क्रुद्धः तं भूमौ क्षिप्तवान्। तत्र तु, भूमौ जलमिति वस्त्रान्तं स्पृष्ट्वा, शुष्कत्वं ज्ञात्वा, जलमपि स्थलं मन्यमानः, मायया मोहितः सन्, दुर्योधनः मोहं प्रपेदे। तं दृष्ट्वा भीमसेनः हास्यं चकार, तथा स्त्रियः अन्ये च नृपाः अपि हसितवन्तः। यद्यपि राजा तान् वारयामास, तथापि श्रीकृष्णः तद्विनोदं अनुमन्यत। लज्जितः, अधोमुखः, कोपाग्निना दग्धचित्तः, दुर्योधनः निःशब्दं गजाहं प्रति निर्गतः। तत्र साधूनां 'हाहा' इति महाशब्दः अभवत्, अजातशत्रुः दुःखितचित्तः बभूव। श्रीभगवान् च, पृथिव्याः भारं मोक्तुमिच्छन्, मौनं बिभ्रद् विचेष्टमानलोचनः तत्र स्थितवान्। एवं राजन्, यत् त्वया पृष्टं, तस्य दुर्योधनस्य दुष्टभावस्य, राजसूयमहामहोत्सवे, वृत्तान्तं मया सम्यक् कथितम्। एवं दशमे स्कन्धे, द्वितीये भागे, श्रीमद्भागवतपुराणे, हंसश्रेष्ठशास्त्रे, 'दुर्योधनमददर्पभङ्गो नाम पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः' समाप्तः। श्रीशुक उवाच—राजन्, अद्यापि श्रीकृष्णस्य अन्यदद्भुतं कर्म शृणु, यथा तेन लीलया देहविहीनः सन्, सौभपतिं शाल्वं हतोऽभूत्। शाल्वः शिशुपालस्य सखा, रुक्मिण्याः विवाहसमये आगतः, स यदुभिः, जरासन्धादिभिः सह, युद्धे पराजितः। स सर्वराज्ञः पुरतः प्रतिज्ञां कृतवान्—'यदुवंशं पृथिव्यां नष्टं करिष्यामि, पश्यत मे वीर्यम्।' एवं मूढप्रतिज्ञां कृत्वा, शाल्वः प्रजापतेः ईशं, एकवारं मृत्तिकां ग्रसित्वा, तुष्टाव। संवत्सरान्ते, कृपया प्रसन्नः भगवान् उमापतिः, शरणं गतं शाल्वं वरदानेन तुष्टाव। स तु वरं याचितवान्—'मम वाहनं भवतु, यद् यदून् भीषयेत्, सर्वत्र गम्यं, देवदानवमानुषगन्धर्वसर्पराक्षसैः अबाध्यमानम्।' 'तथास्तु' इति गिरीशेन उक्तम्। तस्याज्ञया मायासुरः, शत्रुनगरविजयी, लौहमयं सौभाख्यं नगरं निर्माय, शाल्वाय दत्तवान्। तद् अभिलषितं दुर्जयं दुर्गं वाहनं लब्ध्वा, शाल्वः द्वारवतीं प्रति, यदुभिः कृतवैरं स्मरन्, प्रस्थितवान्। भारतश्रेष्ठ, शाल्वः महता सैन्येन द्वारवतीं परिवृत्य, उपवनानि पुरद्वाराणि च विनाशयामास। द्वारतोरणानि, प्रासादानि, बाल्कनानि, विहारभूमयः, उच्चप्रासादाः च, शस्त्रवर्षेण प्रहृतानि। शिलास्तम्भाः, वृक्षाः, अशनयः, सर्पाः, शर्करावृष्टयः, तीव्रमारुतश्च, दिशः रजसा आच्छाद्य, समुत्पेतुः। एवं कृष्णस्य पुरी सौभेन महता पीड्यमाना, पृथिव्या इव त्रिपुरारिपीडायाम्, शान्तिं न लब्धवती। तदा स्वजनान् पीडितान् दृष्ट्वा, वीर्यशाली, तेजस्वी प्रद्युम्नः, रथमारुह्य, 'मा भैष्ट' इति सभायाम् अवोचत्। सत्यकि, चारुदेष्णः, साम्बः, अक्रूरः तस्य चानुजः, हार्दिक्यः, भानुविन्दः, गदः, शुकः, शरणः च, अन्ये च महारथाः, रथगजाश्वपदातिभिः सुसज्जिताः, बहवः यदुवीराः निर्गताः। ततः शाल्वयदुभिः देवासुरसङ्गमवद् भीषणं युद्धं समारभ्यत। रुक्मिणीसुतः दिव्यास्त्रैः, सौभपतिनः सर्वमायाः क्षणेन नाशयामास, यथा सूर्यः रात्रेः तमः। सः शाल्वसेनापतिं पञ्चविंशत्याः सुवर्णशल्यलोहमुष्टिभिः शरैः विव्याध। शाल्वं शतशरैः, सैनिकान् एकैकशरेण, प्रमुखान् दशभिः, वाहनानि त्रिभिः त्रिभिः शरैः विव्याध। तस्य महात्मनः प्रद्युम्नस्य अद्भुतं बलं दृष्ट्वा, मित्रशत्रवः सर्वे सैनिकाः समादृत्य तं पूजितवन्तः। मायया निर्मितं तद् सौभं, अनेकविधं, कदाचित् एकरूपं, दृश्यतेऽदृश्यते च, शत्रुभिः न विज्ञातुं शक्यते। कदाचित् भूमौ, कदाचित् व्योम्नि, पर्वतशिखरस्थं, कदाचित् जलमध्यगं, तद् सौभं, ज्वलनचक्रवत्, भयंकरं परिभ्रमति स्म। यत्र कुत्रापि शाल्वः सौभेन स्वसेनया च दृश्यते, तत्र तत्र सात्वतश्रेष्ठाः शरवृष्टिं स्रष्टुम् आरब्धवन्तः। अग्निसूर्यसमप्रभैः विषधरसमैश्च शरैः विद्धाः शाल्वस्य सेना मोहिताः, तैः शरैः प्रचोदिता बभूवुः। शाल्वसेनया शस्त्रवृष्टिभिः महता पीड्यमानाः अपि, वीर्यशालिनः वृष्णयः युद्धभूमिं न परित्यज्य, उभौ लोकौ जेतुम् उद्यताः आसन्। तत्र शाल्वस्य मन्त्री द्युमान्, पूर्वं प्रद्युम्नं जितवान्, स महागदाम् आदाय, प्रद्युम्नमुपेत्य, तं गदया ताडयित्वा, महाशब्दं चक्रे।