राजा तर्हि, सूक्ष्मवस्त्रपरिधानः सुमनोहराभरणविभूषितश्च, ऋत्विजो विप्रांश्च मुनीन् भूषणवस्त्रैः सादरं सम्मानयामास। स सदा नारायणपरायणः स्वबान्धवान् सखीन् राज्ञः परिचितान् सर्वांश्च पुनः पुनः सस्नेहम् अर्चयामास। तत्र सर्वे जनाः मणिकुण्डलमाल्यपत्तशिरस्त्राणकञ्चुकसुकृतवस्त्ररत्नहारधारणैः दिव्यतेजसा विराजमानाः बभुः; स्त्रियश्च युग्मकुण्डलैः बहुभूषणैः चिरस्मितमुख्या सुवर्णमेखलाभिः शोभिताः आसन्। ततः पुण्यशीलाः ऋत्विजः, मुनयः, ब्राह्मणविप्रगणाः, ब्राह्मणक्षत्रविट्शूद्रराजसमूहोपेताः तत्र संमिलिताः। देवाः, मुनयः, पितरः, प्रेतगणाः, लोकपालाश्च स्वपार्षदसमेताः यथावत् पूजिताः, अनुमत्य स्वस्थानानि प्रतिपेदिरे। राजर्षयः हरिदासस्य महतो राजसूयस्य महिमानं स्तुत्वा न तृप्तिम् अगच्छन्, यथा मर्त्यः सुधापानात् न तृप्तिं यान्ति। ततः धर्मराजः स्नेहेन स्वबान्धवान् सखीन् च विसृज्य, कष्टेन तु श्रीकृष्णं विसृज्य, सान्त्वनं चकार। श्रीभगवान् प्रियजनानन्ददायकः, किञ्चित्कालं तत्र स्थित्वा, साम्बादीन् यदुवीरान् कुशस्थलीं प्रेषयामास। एवं धर्मपुत्रः राजा स्वसंकल्पसागरं, दुःसंगमं, श्रीकृष्णकृपया सुलभतया तीत्वा, क्लेशरहितः अभवत्। एकदा राजभवने दुर्योधनः तं श्रीराजसूयमहात्म्यं श्रीभगवतश्च तेजः दृष्ट्वा, तेन महता विषण्णः अभवत्। तत्र, यत्र राजर्षिदैत्यदेवधनानि विधातृनियोजितानि विभान्ति, तत्र भगवान् द्रौपदीसमीपे स्थितः, कुरुराजस्य हृदयम् आकृष्टम् अभवत्। तस्मिन्नपि काले, माधुपतेः सहस्रं महाराज्ञीनां, स्तनभारनम्राङ्गीनां, मृदुतालकिङ्किणीमणिनूपुरध्वनिभिः, रक्तहारकुण्डलाभरणशोभितमुखं परितः स्थिताः आसन्। मायासभायाम् धर्मपुत्रः सम्राट् स्वजनसमूहेन, कृष्णेन च सह, स्वदृष्ट्या निरीक्ष्यमाणः, उपविष्टः आसीत्। स सुवर्णसिंहासने, इन्द्रवत्, परमसमृद्ध्या युक्तः, सूतैः स्तूयमानः आसीत्। तत्र दुर्योधनः, स्वभ्रातृभिः परिवृतः, किरीटमालाधारी, खड्गं गृहीत्वा क्रोधेन भूमौ निक्षिप्य, रोषपूर्णः उपविष्टः आसीत्। भूमौ वस्त्रान्तं जले इति मन्यमानः स्पृष्टवान्, स तु शुष्कमासीत्; जले च स्थलमिति भ्रान्तः, मायया मोहितः। तद्विलोक्य भीमः, स्त्रियः, अन्ये च राजानः हास्यं चक्रुः; धर्मराजः तान् निग्रहीतुं यत्नं कृतवान्, किन्तु कृष्णः तेषां हास्यं अनुमन्यत। दुर्योधनः लज्जितः, अधोमुखः, क्रोधाग्निना दग्धः, मौनं गत्वा गजाहं प्रति जगाम; साधूनां मध्ये "हाहा" इति महान् शब्दः अभवत्; अजातशत्रुः च मनसा क्लिष्टः; श्रीभगवान् तु पृथिवीभारनिवृत्तये मौनं धृत्वा, विचलद्भिः चक्षुषा विलोकयामास। एवं हे राजन्, यत् त्वया पृष्टं, तस्य दुर्योधनस्य दुष्टभावस्य राजसूयमहासत्रे यथावृत्तं सर्वं मया कथितम्। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे परमहंस्यां संहितायां दशमे स्कन्धे द्वितीये भागे दुर्योधनदर्पदलनो नाम पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः। अथ शाल्वयदुध्वं—श्रीशुक उवाच—कृष्णस्य पुण्यं कर्मान्यदपि शृणु, राजन्, यथा स लीलया देहवर्जितः सौभपतिं जघान। शाल्वः शिशुपालस्य सखा, रुक्मिण्याः विवाहे, यदुभिः सह युद्धे, जरासन्धादिभिः सह, पराजितः। स सर्वेषां राज्ञां साक्षिणां संनिधौ प्रतिज्ञामकरोत्—"यदूनां पृथिवीं शून्यां करिष्ये—मम वीर्यं पश्यन्तु।" एवं मूढप्रतिज्ञः शाल्वः, जगतां पतिं, एकवारं धूलिम् उपगिल्य, तुष्टाव। संवत्सरान्ते कृपया भगवान् उमापतिः, सुलभसन्तोषः, तं शाल्वं शरणागतं वरं दातुम् उपचक्रमे। स तु वरमयाचत—"मम वाहनं भवेत्, यद् यत्रकुत्रापि गच्छेत्, देवदानवमानुषगन्धर्वसर्पराक्षसैः न बाध्येत।" "एवं भवतु" इत्युक्त्वा गिरिशः, तस्याज्ञया मायासुरः लौहमयं सौभनगरे नाम विमानं निर्माय, शाल्वाय दत्तवान्। स तद् इष्टसिद्धिदायकं दुर्जयम् अपराजितं विमानं लब्ध्वा, यदुवैर् जातद्वेषः, द्वारवत्यां प्रति प्रस्थितवान्। भारतश्रेष्ठ, शाल्वः महतीं सेनां समादाय, द्वारवतीं परिवृत्य, नगरोपवनानि सर्वाणि विनाशयामास। द्वारदुर्गशिखराणि, प्रासादबालकनन्दनविपुलभवनानि, अस्त्रवृष्ट्या समन्तात् क्षिप्तानि। शिलास्तृणवज्रसर्पगोलकवृष्टयः पतन्त्यः, तीव्रः च वातः समुत्थाय दिशः रजसा आवृत्य, नगरं व्यथयामास। एवं कृष्णपुर्यां सौभेन महता पीड्यमानायां, न तत्र शान्तिः, यथा त्रिपुरारिपीडितायां पृथिव्यां। स्वजनान् क्लिश्यमानान् दृष्ट्वा, तेजस्वी वीर्यवान् प्रद्युम्नः रथं समारुह्य, "मा भैष्ट" इति समाश्वासयत्। सत्यकिः चारुदेष्णः साम्बः, अक्रूरः भ्रात्रा सह, हार्दिक्यः, भानुविन्दः, गदः, शुकः, शरणः—एते चान्ये च महारथाः, रथगजाश्वपदातिसमेताः, सज्जीकरूढास्त्रशस्त्राः, निर्गताः। तदा शाल्वयादवयोः देवासुरयुद्धसदृशं भीषणं संग्राममुदपद्यत। रुक्मिणीसुतः दिव्यास्त्रैः सौभपतेः सर्वमायाः क्षणेन नाशयामास, यथा सूर्यः रात्रेः तमः। शाल्वसेनापतिं पञ्चविंशत्याऽऽयसं स्वर्णपृष्ठाभिः शरैः विव्याध। शाल्वं शतशरेण, सैनिकान् एकेन, सेनानायकेषु दशभिः, रथेषु त्रिभिः त्रिभिः शरैः विव्याध। तत् प्रद्युम्नस्य महात्मनः अद्भुतं महद्वीर्यं दृष्ट्वा, सर्वे सैनिकाः, स्वपक्षपक्षिणश्च, तं सादरं पूजयामासुः।