यदूनां श्रीञ्जयानां काम्बोजानां कुरूणां केकयानां कोसलानां च महाबलानां सेनापतयः स्वस्वसेनाभिः सहिताः राजसूययज्ञाय प्रयान्तः पृथिवीं कम्पयन्ति स्म। तत्र मुनयः ऋत्विजः द्विजश्रेष्ठाश्च वेदघोषैः स्तूयमानाः सुरर्षिभूतगन्धर्वैः पुष्पवृष्टिभिः पूजिताः। नरनार्यश्च सौरभ्यपुष्पमालाभरणवस्त्रधारिणः परस्परं क्रीडया सिञ्चन्तः विविधैः प्रमोदैः रममाणाः। तत्र नार्यः तैलाज्यगन्धचूर्णहरिद्राकुङ्कुमादिभिः लिप्ताङ्ग्यः पुरुषैः सह हास्यक्रीडया परस्परं सिञ्चन्त्यः मोदमानाः। राजन्यैः संरक्ष्यमाणाः पत्न्यः स्वजनैः सहानवगतानिव दिव्यरथस्थाः निर्गच्छन्त्यः मातुलबान्धवैः सिञ्च्यमानाः लज्जाविभूषितस्मितवदनाः बभुः। ताः स्वसखीभिः सहिताः देवतान् प्रमोदेन सिञ्चन्त्यः सिक्तवस्त्राङ्ग्यः मुक्तमाल्याः स्रस्तकञ्चुक्यः मन्यूनां चित्तानि मोहयन्ति स्म मृदुलक्रीडया। सम्यग्युक्तैः स्वर्णालङ्कृतैः स्वश्रेयः श्वेताश्वयुक्तरथस्थः सम्राट् स्वपत्नीभिः सहितः यज्ञपतिरिव क्रियामध्ये सञ्जज्ञे। स्नानकर्मणि समाप्य, ऋत्विजः स्वपत्नीभिः सह धर्मराजं गङ्गायां श्रीकृष्णेन सह सुस्नापयन्। तत्र दिव्यदुन्दुभयो मानुषदुन्दुभिभिः सह घोषमुपनयन, देवर्षिपितृमानवाः पुष्पवृष्टिं चक्रुः। तत्र सर्वे वर्णाश्रमिणः पुरुषाः स्नानं कृत्वा, महापातकिनोऽपि क्षणादेव शुद्धिं प्राप्नुवन्। ततः राजा उत्तमवस्त्राभरणधारी ऋत्विजो मुनीन् ब्राह्मणांश्च भूषणवस्त्रैः सत्कारं चकार। स नारायणपरायणः स्वजनबान्धवमित्रराज्ञः सर्वान् पुनः पुनः पूजयामास। सर्वे जनाः दिव्यतेजसा शोभमानाः रत्नकुण्डलमाल्यपगुटिकाचामरवस्त्रहारभूषिताः, स्त्रियश्च युग्मकुण्डलवलयैः शोभितमुख्यः सुवर्णमेखलाभिरलङ्कृताः बभुः। ऋत्विजः पुण्यशीलाः मुनयः ब्राह्मणविद्वांसश्च, ब्राह्मणक्षत्रविट्शूद्रराजानः च तत्र समागत्य उपविष्टाः। देवर्षिपितृभूतलोकपालाश्च स्वपार्षदैः सहिताः पूजिताः अनुमत्य स्वस्थानं प्रतिपेदिरे। राजर्षयः हरिदासस्य राजसूयमहोत्सवमस्तुत्य न तृप्तिमगच्छन्, यथा मृत्युमानमृतपानात् न तृप्यति। ततः धर्मपुत्रः स्नेहेन स्वमित्रबान्धवसुहृदः च विदायां कृत्वा श्रीकृष्णं प्रति विरहदुःखेन सान्त्वितः। श्रीभगवान् प्रियजनानन्ददः किञ्चित्कालं तत्र स्थित्वा साम्बादियदुवीरान् कुशस्थलीं प्रेषयामास। एवमधर्मसूनुः धर्मराजः स्वप्रियवासना दुस्तरां सागरमिव, श्रीकृष्णस्य सहाय्येन दुःखात् मुक्तः। एकदा राजमहति सभायां दुर्योधनः धर्मराजस्य राजसूयमहोत्सवमहिमानं श्रीकृष्णविभवं च दृष्ट्वा दुःखितः अभवत्। यत्र राजर्षिदैत्यदेवसंपदः सृष्टिकर्त्रा नानाविधं समुपकल्पिताः स्फुरन्ति स्म, तत्र भगवान् द्रौपदीसमीपे स्थितः, कुरुराजस्य हृदयमाकृष्टमभवत्। तत्र तदा माधुपतेः सहस्रं पत्न्यः स्थूलकटिस्निग्धनूपुरध्वनिभिः, रक्तहारकुण्डलालकाभिः सुशोभितमुखं समन्ततः परिवव्रुः। मायया निर्मितायां सभायां धर्मसूनुः सम्राट् बान्धवभृत्यैः परिवृतः श्रीकृष्णस्य साक्षिणा उपविष्टः। स सुवर्णसिंहासने देवराज इव परमसमृद्ध्या बर्हिष्कृतः सूतादिभिः स्तूयमानः। तत्र दुर्योधनः स्वभ्रातृभिः परिवृतः किरीटमाल्यधारी खड्गं धारयन् रोषेण भूमौ निक्षिप्य उपविष्टः। स भूमौ वस्त्रस्य सीमां जलमिति मन्यमानः स्पृशन्, जलस्थले तु स्थलमिति भ्रान्तः मायया विमोहितः। भीमः तस्येत्थं दृष्ट्वा सह स्त्रीभिः अन्यैश्च राजभिः हसितवान्; धर्मराजो निग्रहीतुं यत्नं कृतवान्, श्रीकृष्णस्तु तदनुमोदितवान्। दुर्योधनः लज्जितवदनः क्रोधदग्धः मौनं गच्छन् गजाहं प्रति प्रस्थितः; साधूनां मध्ये ‘हा धिक्’ इति महान् शब्दः अभवत्, अजातशत्रुः खिन्नचित्तः बभूव; श्रीभगवान् तु पृथिवीभारनिवृत्तये मौनमास्थाय चञ्चलदृष्ट्या पश्यन् स्थितः। एवं राजन्, यद् त्वया पृष्टं, तव समक्षं दुर्योधनस्य दुष्टकृत्यं राजसूयमहोत्सवे कथितम्। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां दशमस्कन्धे द्वितीयार्धे दुर्योधनदर्पभङ्गो नाम पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः। श्रीशुक उवाच—अथापि शृणु राजन् श्रीकृष्णस्यान्यदद्भुतकर्म, यथा स लीला शरीररहितः शाल्वं सौभपतिं च जग्धवान्। शाल्वः शिशुपालमित्रः रुक्मिण्याः विवाहे समागतः, तत्र यदुभिः युद्धे निर्जितः, जरासन्धादिभिश्च सह। स सर्वेषां राज्ञां मध्ये प्रतिज्ञां कृतवान्—‘अहं पृथिवीं यदुभिः विमुक्तां करिष्यामि—मम वीर्यम् पश्यन्तु।’ एवं मूढप्रतिज्ञः स राजा एकवारं मृद्भक्षणेन जगत्पतिं प्रजापतिं समर्चयत्। संवत्सरान्ते कृपया ईशः उमा-पतिः तुष्टः सन्न् शाल्वाय वरं दातुमुपचक्रमे। स वरमयाचत—‘मम इच्छया गन्तुं शक्यम्, यदुभ्यः भीषणं, देवदानवमानुषगन्धर्वसर्पराक्षसैः अबाध्यं यानं दीयताम्।’ गिरीशः ‘एवं भवतु’ इति प्रतिज्ञाय, तेनाज्ञप्तः मायासुरः लौहमयं दुर्गं सौभाख्यं निर्माय तस्मै ददौ। तद् कामगं दुर्गमप्रधर्षणं वाहनं लब्ध्वा शाल्वः यदुभिः जातद्वेषः द्वारवतीं प्रति प्रययौ। तत्र, भारतश्रेष्ठ, शाल्वः महतीं सेनां समादाय नगरमभ्यर्दयत्, उपवनानि च सर्वाणि नाशयामास। द्वारस्य गोपुराणि, प्रासादानि, बालकोपवनानि, उन्नतानि गृहाणि च शस्त्रवृष्टिभिः प्रहारितानि।