कुरुवंशेषु केवलं दुर्योधनः, पाण्डुपुत्रस्य महतीं श्रीं दृष्ट्वा, कलिरूपधारी पापात्मा तां समृद्धिं सहनं न शशाक। यस्य विष्णोः कर्माणि—शिशुपालवधं, राज्ञः मोक्षणं, महायज्ञं च—यः पठति, स सर्वपापैः प्रमुच्यते। एवं दशमस्कन्धस्य द्वितीयभागे ‘शिशुपालवध’नाम सप्तचत्वारिंशदधिकसप्तत्युत्तरं प्रकरणं समाप्तम्, यत् श्रीमद्भागवते महापुराणे परमहंसशास्त्रे निर्दिष्टम्। ततः राजा उवाच—हे ब्राह्मण, अजातशत्रोः राजसूयमहोत्सवं दृष्ट्वा, समागताः सर्वे राजानः, देवाः, मनुष्याश्च परमं हृष्टाः अभवन्। दुर्योधनं विना, सर्वे एव राजर्षयः, ऋषयः, देवाः च प्रमुदिताः; एतत् वयं श्रुतवन्तः, भगवन्, तस्य कारणं विस्तरेण कथय। श्रीबादरायणिरुवाच—तव महात्मनः पूर्वजस्य राजसूयमहोत्सवे, स्नेहबद्धबान्धवाः विविधेषु सेवासु प्रवृत्ताः आसन्। भीमः पाकशालायाम्, सुयोधनः कोशे, सहदेवः पूजायाम्, नकुलः द्रव्योपार्जने नियुक्तः। अर्जुनः वृद्धजनसेवायाम्, कृष्णः पादप्रक्षालने, द्रुपदात्मजा भोजने, कर्णः दानवितरणे प्रवृत्तः। युयुधानः, विकर्णः, हार्दिक्यः, विदुरः, बाह्लीकपुत्राः, भूः, सन्तर्दनाः च—सर्वेऽपि स्वस्वकर्मसु नियुक्ताः आसन्। एवं सर्वे महायज्ञे नियुक्ताः, राजानं तोषयितुम् इच्छया कर्माणि अकुर्वन्। यदा ऋत्विजः, सहायकाः, सख्यः च सम्यक् दानैः, मधुरवाक्यैः, सत्कारैः च पूजिताः, तथा सात्म्यं प्राप्य, सात्म्यं प्राप्य, सात्वतपतिः भगवान् शिशुपालं हत्वा यज्ञमण्डपम् प्रविष्टः, तदा सर्वे दिव्ये नदी स्नानान्तं कृतवन्तः। मृदङ्गशङ्खपणवाद्यधुन्धुर्यानकगोमुखादीनि वाद्यजातानि स्नानमहोत्सवे निनदन्ति स्म। नर्तकाः प्रमुदिताः नृत्यन्ति, गायकाश्च गानसमूहैः गायन्ति; वीणावेणुकरतालध्वनिः नभः स्पृशति स्म। राजानः सुवर्णमालाभूषिताः, गजैरश्वैः पताकाध्वजविभूषितरथैः, शोभमानवीरैः सह निर्गच्छन्ति स्म। यादवाः, श्रृञ्जयाः, कम्बोजाः, कुरवः, केकयाः, कोसलाः च सेनाप्रधानाः, पृथिवीं कम्पयन्तः यज्ञाय ययुः। ऋत्विजः, श्रेष्ठद्विजातयः, मुनयः च वेदघोषेण स्तूयमाना देवर्षिपितृगन्धर्वैः पुष्पवर्षं कृतवन्तः। नरनार्यः सुरभिगन्धमाल्याभरणवस्त्रविभूषिताः, परस्परं सिञ्चन्तः, विविधैः क्रीडाभिः रमन्ते स्म। स्त्रियः तैलाज्यगन्धचूर्णहरिद्राकुङ्कुमरजसा लिप्ताङ्ग्यः, पुरुषैः सह क्रीडन्त्यः, परस्परं समालिङ्ग्य, हास्यक्रीडाभिः रमन्ति स्म। पुरुषैः रक्ष्यमाणाः राजमहिष्यः, दिव्ययोषितः इव, रथैः निर्गताः, मातुलैः सखिभिः च सिञ्च्यमानाः, लज्जास्मितवदनाः शोभन्ते स्म। ताः सह सखिभिः, देवतान् उत्साहेन सिञ्चन्त्यः, सिक्तवस्त्राः, स्रग्भ्रष्टाङ्ग्यः, सुभगक्रीडया दूषितचित्तानां मनांसि चञ्चलयन्ति स्म। राजा, सुवर्णयुते रथे, उत्तमाश्वैः युक्ते, स्वपत्नीभिः परिवृतः, यज्ञपतिरिव शोभते स्म। स्नानान्ते, पत्नीभिः सह, ऋत्विजः शुद्धाः, गङ्गायाम्, कृष्णसहितं तं स्नापयामासुः। तत्र दिव्यदुन्दुभयो मानुषदुन्दुभिभिः सह निनदन्ति स्म; देवर्षिपितृमानुषाः पुष्पवर्षं कृतवन्तः। तत्र सर्वे वर्णाश्रमिणः स्नानं कृतवन्तः; अत्रापि महापापिनः अपि तत्क्षणादशुच्यः भवन्ति। ततः राजा, शुभवस्त्रधारी, भूषणभूषितः, ऋत्विजः, मुनीन्, ब्राह्मणांश्च वस्त्राभरणैः पूजितवान्। स नारायणपरायणः, स्वबान्धवान्, मित्राणि, राजानः, सर्वान् पुनःपुनः सत्कारं कृतवान्। सर्वे जनाः दिव्यतेजसा, मणिकुण्डलमाल्यपग्रेसरशिरोवस्त्रकाञ्चनहारधारिणः, स्त्रियश्च युग्मकुण्डलमणिबन्धूरुशोभमानमुख्यः, सुवर्णमेखलाभूषिताः शोभन्ते स्म। ऋत्विजः पुण्यशीलाः, मुनयः, ब्राह्मणविद्वांसः, ब्राह्मणक्षत्रवैकल्यशूद्रराजानः च समागत्य तत्र स्थिताः। देवाः, ऋषयः, पितरः, यक्षरक्षोगणाः, लोकपालाश्च स्वगणैः सह सत्कृत्य, अनुमत्य स्वस्थानं प्रतिपेदिरे। राजर्षयः हरिदासस्य महत्या राजसूयायाः स्तुतिं कर्तुं न तृप्यन्ति स्म, यथा मर्त्यः सुधापानं न तृप्यति। ततः धर्मपुत्रः राजा, स्नेहेन, मित्रबान्धवसंबन्धिभ्यः, तथा कृष्णात् अपि, विरहदुःखेन, विदायामास। भगवान् प्रियजनानन्ददायकः, किञ्चित्कालं तत्र स्थित्वा, साम्बादियादुवीरान् कुशस्थलीं प्रेषयामास। एवं धर्मपुत्रः, कृष्णस्य सहाय्येन, दुष्प्रापणीयेषु स्वेषु कामेषु, सागरमिव तीर्त्वा, क्लेशरहितः अभवत्। कदाचित् राजवेश्मनि, दुर्योधनः, राजसूयमहात्म्यं, अच्युतश्रीं च दृष्ट्वा, तेन महता तेजसा पीडितः अभवत्। तत्र, यत्र राजदानवानां देवतानां च विभवः, स्रष्ट्रा विविधरूपेण व्यवस्थितः, शोभते स्म, तत्र द्रुपदात्मजा समीपे स्थितः भगवान्, कुरुराजहृदयम् आकृष्टं पीडितं च चकार। तत्र तदा माधुपतेः सहस्रं पत्न्यः, स्थूलश्रोण्यः, मृदुतालध्वनिभिः किंकिणीभिः, रक्तहारकुण्डलकेशशोभितमुखं परितः संस्थिताः आसन्। मायया निर्मिते सभागृहे, धर्मपुत्रः सम्राट्, स्वजनैः, कृष्णेन च सह, संस्थितः, स्वचक्षुषा दृश्यते स्म। सुवर्णासने स्थितः, इन्द्रवत् परमैश्वर्ययुक्तः, सूतादिभिः स्तूयमानः, शोभते स्म। तत्र दुर्योधनः, स्वभ्रातृभिः परिवृतः, मणिमुकुटमालाधारी, करगेन खड्गं धारयन्, कोपात् भूमौ क्षिपन्, उपविष्टः। स भूमौ वस्त्रान्तं जलमिति गृहीत्वा, शुष्कं सञ्ज्ञाय, जलं स्थलमिति भ्रममाणः, मायया मोहितचेताः, तत्र विवशः अभवत्।