राजसूययज्ञस्य समापनकाले धर्मपुत्रेण युधिष्ठिरेण यथाविधि सर्वे यजमानब्राह्मणाः सह सहायकैः विपुलैः दानैः सत्कारश्च सम्यगन्यः। ततः सम्यक् कृतयज्ञकर्मणा सम्राट् स्नातकर्म समाप्य, ब्राह्मणक्षत्रियसमाजे देवराज इव विराजमानः बभूव। तत्र श्रीकृष्णः, योगेश्वराणां प्रभुः, मित्राणां विनयं कृत्वा, कतिपयमासान् तत्रैव स्थितवान्। पश्चात्, धर्मराजस्य अनिच्छायामपि, स भगवान् देवकीसुतः स्वपत्नीभिः मन्त्रिभिः च सह स्वपुरीं प्रत्यगच्छत्। एवं वैकुण्ठवासिनो द्वौ ब्राह्मणशापवशात् पुनः पुनर्जन्मग्रहणस्य वृत्तान्तः विस्तरेण मया कथितः। तस्मिन्समाप्तराजसूये सर्वे देवाः, नराः, गन्धर्वाश्च, राज्ञा सत्कृताः, हृष्टाः स्वस्वस्थानानि गत्वा कृष्णं यज्ञं च स्तुवन्तः प्रायुः। केवलं दुर्योधनः, कुरुवंशे कलिदोषावतारः, पाण्डुपुत्रस्य ऐश्वर्यं दृष्ट्वा सहनं न शशाक। यः कश्चन विष्णोः कर्माणि—शिशुपालवधं, राज्ञः मोक्षं, महायज्ञं च—पठति, स सर्वपापैः विमुच्यते। इति श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य परमं पवित्रं ग्रन्थे द्वितीयस्कन्धस्य चतुर्सप्ततितमेऽध्याये शिशुपालवधाख्यायिका समाप्ता। एतस्मिन्नन्ते राजा युधिष्ठिरः ब्राह्मणं सम्बोध्य प्राह—“भगवन्, अजातशत्रोरिमं राजसूयमहायज्ञं दृष्ट्वा सर्वे समागताः राजानः, देवाः, नराश्च प्रमुदिताः। केवलं दुर्योधनं विना, सर्वे राजर्षयः, मुनयः, देवाश्च हृष्टाः। एतद् वयं श्रुतवन्तः, तस्य कारणं त्वत्तः श्रोतुमिच्छामः।” श्रीबादरायणिरुवाच—महान् तव पूर्वजो युधिष्ठिरस्य राजसूये स्नेहबन्धनैः बान्धवाः विविधानि कार्याणि सम्यगाचरन्। भीमः पाकशालायाम्, सुयोधनः कोशगारे, सहदेवः पूजायां, नकुलः द्रव्यसम्पादने नियुक्तः। अर्जुनः वृद्धसेवायाम्, श्रीकृष्णः पादप्रक्षालनाय, द्रौपदी भोजनवितरणे, कर्णः दानवितरणे प्रवृत्तः। युयुधानः, विकर्णः, हार्दिक्यः, विदुरः, बाह्लीकपुत्राः, भूः, सन्तर्दनादयः—सर्वे स्वस्वकार्येषु नियुक्ताः। एवं सर्वे नियोजिताः राज्ञः प्रीत्यर्थं यत्नं कृतवन्तः। यदा यजमानब्राह्मणाः, ऋत्विजः, बान्धवाश्च दानैः, मधुरवाक्यैः, सत्कारैश्च पूजिताः, तदा श्रीसात्वतपतिः शिशुपालं हत्वा यज्ञमण्डपं प्रविष्टः। ततः सर्वे दिव्यनद्यां स्नानकर्म समाचरन्। तत्र मृदङ्गशङ्खपणवाद्यधुन्धुर्यानकगोमुखादीनि वाद्यनिनादैः आकाशं पूरितम्। हृष्टनर्तकाः नृत्यन्ति, गायका गानं कुर्वन्ति, वीणावेणुवाद्यतालध्वनिः नभः स्पृशति। सुवर्णमालाभूषिताः राजानः, पताकाध्वजैः शोभितैः गजैः रथैः च सह, शोभायमानाः स्वसैन्यैः सह निर्ययुः। यदवः, सृञ्जयाः, कम्बोजाः, कुरवः, केकयाः, कोसलाश्च स्वसैन्यानि नयन्तः पृथिवीं कम्पयन्तः यज्ञमण्डपं प्राविशन्। तत्र श्रेष्ठाः ऋत्विजः, द्विजातयः, मुनयः च वेदघोषैः स्तूयमाना, देवर्षिपितृगन्धर्वैः पुष्पवर्षेण पूजिता बभूवुः। नरनार्यः सुरभिग्रथितमाल्याभरणवस्त्रधारिणः, परस्परं प्रक्षिपन्तः, नानाविधैः क्रीडाः अकुर्वन्। स्त्रियः तैलघृतचन्दनकुङ्कुमागुरुसौरभ्यैः, हरिद्रया च लिप्ताङ्ग्यः, पुरुषैः सह क्रीडन्त्यः रमन्ते स्म। संरक्षिताः पतिभिः, रत्नरथेषु दिव्याङ्गनावद् राजपत्नीः निर्गत्य, मातुलबान्धवमित्रैः सिञ्च्यमानाः, लज्जास्मितवदनाः बभूवुः। ताः पत्न्यः सह सखीभिः देवतान् उल्लासेन सिञ्चन्त्यः, सिक्तवस्त्राः, स्रस्तमाल्याः, स्फुटितस्तनयुग्माः, मन्ये दूषितचित्तानां मनांसि मोहयन्ति। सम्राट् सुवर्णरथस्थः, उत्तमाश्वयुतः, पत्नीसङ्घेन परिवृतः, यज्ञस्य मध्ये यज्ञपतिरिव विराजमानः बभूव। स्नानकर्म समाप्त्वा, यजमानब्राह्मणाः, कृष्णेन सह गङ्गायां तम् स्नापयामासुः। तत्र दिव्यादिमानुषवाद्यध्वनिः सम्यक् प्रवर्तितः, देवर्षिपितृमानुषैः पुष्पवृष्टिः कृता। तत्र सर्वे वर्णाश्रमिणः पुरुषाः स्नानं कृतवन्तः, यतः महापापिनोऽपि तत्र क्षणेन शुद्धिं प्राप्नुवन्ति। ततः राजा उत्तमवस्त्रभूषणधारी, ऋत्विजो मुनीन् ब्राह्मणांश्च आभरणवस्त्रैः पूजयामास। स नारायणपरायणः, स्वबान्धवमित्रराजज्ञातिसम्बन्धिजनेभ्यः पुनः पुनः सत्कारं चकार। तत्र सर्वे जनाः दिव्यतेजसा दीप्ताः, रत्नकुण्डलमाल्यपग्रहवस्त्रहारधारिणः, स्त्रियश्च रत्नकुण्डलयुग्मबाहुल्यकङ्कणभूषिताः, सुवर्णमेखलाभूषिताः, सुमुख्यः शोभयन्ति। तदा धर्मराजस्य महात्मनः ऋत्विजो मुनयः ब्राह्मणश्रेष्ठाश्च, सर्वे वर्णराजानः च तत्र समागम्य उपविविशुः। देवाः, मुनयः, पितरः, यक्षाः, लोकपालाः सहानुचरैः, सत्कृत्य, अनुमत्य स्वस्थानानि प्रतिययुः। राजर्षयः हरिदासस्य महायज्ञं स्तोतुं न तृप्तिम् अगच्छन्, मृत्युमान् अमृतपानवद्। ततः युधिष्ठिरः स्नेहवशात् मित्रबान्धवजनं, कृष्णं च, सस्नेहम् अनिच्छन् विससर्ज। स भगवान् प्रियजनानन्ददः, यदुवीरान् साम्बादीन् च कुशस्थलीं प्रेष्य, किञ्चित्कालं तत्रैव स्थितवान्। एवं धर्मपुत्रः कृष्णस्यानुग्रहेण, दुःसाध्ये कामसागरं तीर्त्वा, दुःखात् विमुक्तः सञ्जातः। एकदा राजगृहे दुर्योधनः, राजसूयमहात्म्यं, श्रीकृष्णवैभवं च दृष्ट्वा, तेन महता यज्ञवैभवेन च क्लीब्यम् अनुभूतवान्।